1982 Anayasası'nın Temel İlkeleri

Türk anayasa hukukunda kanun önünde eşitlik ilkesini düzenleyen hükümlere $2004$ ve $2010$ yıllarında yapılan eklemelerle, devletin belirli sosyal grupları korumak amacıyla yapacağı düzenlemelerin eşitlik ilkesine aykırı sayılmayacağı esası getirilmiş ve "pozitif ayrımcılık" uygulamalarına anayasal dayanak oluşturulmuştur.

Buna göre, aşağıdakilerden hangisi $1982$ Anayasası'nın $10.$ maddesinde pozitif ayrımcılık yapılabileceği açıkça belirtilen gruplar arasında yer almaz?

Hukuk devleti ilkesi, yönetenlerin keyfiliğini önleyen ve yönetilenlerin hukuk güvenliğini sağlayan bir temel niteliktir. $1982$ Anayasası’na göre bu ilkenin varlığından söz edebilmek için belirli kurumların ve hukuki prensiplerin sistemde yerleşik olması zorunludur. Buna göre, aşağıdakilerden hangisi hukuk devleti ilkesinin zorunlu gereklerinden biri olarak değerlendirilemez?

1982 Anayasası'nın temel yapısı ve sistematiği göz önünde bulundurulduğunda, "Cumhuriyetçilik" ilkesinin anayasal statüsü ve korunması ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

$1982$ Anayasası'nın $10$. maddesinde düzenlenen "Kanun önünde eşitlik" ilkesi, mutlak bir eşitlikten ziyade aynı hukuki durumda bulunanlar için aynı kuralların uygulanmasını (nispi eşitlik) ifade eder. $2010$ yılında yapılan anayasa değişikliği ile bazı hassas gruplar lehine getirilecek düzenlemelerin eşitlik ilkesine aykırı yorumlanamayacağı hükme bağlanarak pozitif ayrımcılığa anayasal dayanak oluşturulmuştur.

Buna göre, aşağıdakilerden hangisi Anayasa'nın $10$. maddesinde bu istisna (pozitif ayrımcılık) kapsamında açıkça sayılan gruplardan biri değildir?

1982 Anayasası'nın 1. maddesinde yer alan "Türkiye Devleti bir Cumhuriyettir." hükmünün anayasal statüsü ve bu hükme tanınan hukuki koruma ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

$1982$ Anayasası’nın $2\text{.}$ maddesinde cumhuriyetin temel niteliklerinden biri olarak düzenlenen "hukuk devleti" ilkesi; devletin tüm organlarının hukuk kurallarıyla bağlı olmasını, yönetilenlere hukuki güvenlik sağlanmasını ve temel hakların güvence altına alınmasını ifade eder. Anayasa'da bu ilkeyi somutlaştırmak amacıyla çeşitli hukuki araçlar ve güvenceler öngörülmüştür. Buna göre, aşağıdakilerden hangisi $1982$ Anayasası'nda hukuk devleti ilkesini gerçekleştirmeye yönelik doğrudan öngörülen araçlardan biri değildir?

$1982$ Anayasası'nın $4$. maddesi uyarınca, ilk üç maddede yer alan hükümlerin değiştirilmesi yasaklandığı gibi bu maddelerin değiştirilmesinin teklif edilmesi de anayasal olarak engellenmiştir. Buna göre, aşağıdakilerden hangisi anayasa değişikliği sürecinde sözü edilen "teklif yasağı" kapsamında yer alan bir düzenleme değildir?

Anayasal düzende bireyin temel hak alanını devlet otoritesine karşı koruyan ve devletin bu haklara yönelik "hürmet gösterme" yükümlülüğünü esas alan ilkeye ilişkin aşağıdaki değerlendirmelerden hangisi doğrudur?

$1982$ Anayasası'nın "Başlangıç" metninde yer alan temel ilkeler ve bu kısmın normatif değeri ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Modern anayasacılık anlayışında devlet, salt güvenlik ve adalet hizmetleri sunan 'jandarma devlet' rolünden sıyrılarak bireylerin refahını sağlamakla da görevlendirilmiştir. Bu doğrultuda anayasa koyucu, piyasa mekanizmasının yetersiz kaldığı alanlarda kamu otoritesine çeşitli müdahale ve düzenleme yetkileri vermiştir.

Aşağıdakilerden hangisi, Türk anayasa sisteminde bu müdahale yetkilerini meşrulaştıran ve 'sosyal devlet' anlayışını hayata geçirmeye hizmet eden araçlardan biri değildir?

Anayasa Mahkemesi kararlarında sıklıkla vurgulandığı üzere; bireylere insan onuruna yaraşır asgari bir yaşam standardı sunmak, fırsat eşitliğini sağlamak ve milli geliri adil biçimde dağıtmak devletin temel anayasal ödevleri arasındadır. Devlet, bu ödevleri yerine getirirken anayasada öngörülen çeşitli müdahale ve düzenleme araçlarını kullanır.

Buna göre, aşağıdakilerden hangisi devletin sözü edilen anayasal yükümlülüğünü (sosyal devlet ilkesini) hayata geçirmek için başvurduğu mekanizmalardan biri değildir?

Demokratik devlet ilkesinin en önemli unsurlarından biri olan seçimlerin hukuki çerçevesini çizen temel ilkeler bulunmaktadır. Varsayımsal bir ülkede kabul edilen yeni bir yasal düzenlemeyle seçimlere ilişkin şu kurallar getirilmiştir:

I. Yalnızca belirli bir tutarın üzerinde vergi ödeyen vatandaşların seçimlerde oy kullanabilmesi
II. Yükseköğrenim mezunu olan seçmenlerin kullandıkları oyların, sayım işleminde iki oy değerinde kabul edilmesi
III. Seçmenlerin tercih ettikleri siyasi partiyi sandık kurulu üyelerinin huzurunda sözlü olarak beyan ederek oylarını kullanması

1982 Anayasası'nda güvence altına alınan seçim ilkeleri dikkate alındığında, bu düzenlemede yer alan kurallar sırasıyla aşağıdaki ilkelerden hangilerini ihlal etmektedir?

Türkiye Büyük Millet Meclisinde (TBMM) görev yapan bir grup milletvekili, bir anayasa değişikliği teklifi hazırlayarak devletin şeklinin "meşruti monarşi" olarak değiştirilmesini ve egemenliğin kullanımının belirli bir hanedan ile meclis arasında paylaştırılmasını önermektedir.

1982 Anayasası'nın temel ilkeleri dikkate alındığında, bu anayasa değişikliği teklifinin hukuki durumu ile ilgili aşağıdakilerden hangisi kesinlikle doğrudur?

Türkiye'de anayasal düzende laiklik ilkesi, devletin dinler karşısında tarafsız kalmasını ve din kurallarının devlet işleyişine yön vermemesini emrederken, aynı zamanda dini hizmetlerin devletin gözetimi ve denetimi altında yürütülmesini de içermektedir. Bu bağlamda, din ve vicdan hürriyeti ile bu ilkenin anayasal sınırlarına ilişkin aşağıdaki yargılardan hangisi hukuken yanlıştır?

Yüksek Mahkeme önüne gelen bir siyasi parti kapatma davasında, davalı partinin programında yer alan *"Devletin asli unsuru olan millet, yalnızca aynı soy ağacından gelen ve belirli bir anadili konuşan bireylerin oluşturduğu organik ve dışlayıcı bir bütündür."* şeklindeki ifade inceleme konusu yapılmıştır.

Raportör mütalaasında, bu ifadenin 1982 Anayasası'nın 2. maddesinde güvence altına alınan değiştirilemez nitelikteki bir ilkeye ve Başlangıç kısmında vurgulanan 'kıvançta ve tasada ortaklık' felsefesine açıkça aykırı olduğunu belirtmiştir.

Buna göre, raportörün mütalaasında atıf yaptığı ve siyasi parti programındaki bu tanımlamayı Anayasa'ya aykırı kılan temel ilke ile Anayasa'mızın benimsediği milliyetçilik teorisi aşağıdakilerin hangisinde doğru eşleştirilmiştir?

Anayasal düzenimizde devlet-din ilişkileri, katı bir ayrılıktan ziyade devletin dini hayata yönelik bir organizasyon ve denetim yetkisini de barındıran kendine özgü bir laiklik modeliyle yapılandırılmıştır. Laiklik ilkesinin anayasal sistemimizdeki gelişimi ve bu ilkeyi somutlaştıran mevcut anayasal kurallar bir bütün olarak değerlendirildiğinde, din ve vicdan hürriyeti ile kurumların statüsüne ilişkin aşağıdaki hukuki çıkarımlardan hangisi mevzuata uygundur?

Türkiye'de laiklik ilkesinin anayasal gelişimi ve 1982 Anayasası'ndaki hukuki çerçevesi incelendiğinde; devletin dinler karşısındaki tarafsızlığı, bireylerin inanç özgürlüğü ve dini kurumların idari yapısı gibi çok boyutlu bir sistem göze çarpmaktadır. Anayasa koyucu, laikliği salt bir devlet ilkesi olarak bırakmamış, hem temel haklar rejiminde hem de idare teşkilatında somut kurallara bağlamıştır.

Buna göre, 1982 Anayasası'nın laiklik anlayışı ve ilgili kurumsal güvenceleri dikkate alındığında aşağıdaki ifadelerden hangisi hukuken doğrudur?

Türkiye'de bir büyükşehir belediyesi, şehir içi toplu taşıma hizmetlerinde bazı dezavantajlı gruplara ücretsiz seyahat hakkı tanıyan bir meclis kararı almıştır. Bu kararın iptali talebiyle idari yargıda açılan davada davacı, uygulamanın "Kanun önünde eşitlik" ilkesini ihlal ettiğini ileri sürmüştür. Davalı idare ise mahkemeye sunduğu savunmada, ayrıcalık tanınan grubun 1982 Anayasası'nın 10. maddesine 2010 yılında eklenen hükümle açıkça anayasal güvence altına alındığını ve bu gruba yönelik alınan özel tedbirlerin eşitlik ilkesine aykırı olarak yorumlanamayacağını (pozitif ayrımcılık) belirtmiştir.

İdarenin bu anayasal savunmasının hukuken doğrudan geçerli olabilmesi için, söz konusu meclis kararında ücretsiz seyahat hakkı tanınan kesimin aşağıdakilerden hangisi olması zorunludur?

1982 Anayasası'nın değiştirilemez hükümlerinden olan 2. maddesinde, Cumhuriyetin temel nitelikleri arasında "insan haklarına saygılı devlet" ilkesine yer verilmiştir. Bu anayasal tercihin, Türk anayasa hukuku doktrinindeki karşılığı ve devlet-birey ilişkisine getirdiği hukuki çerçeve dikkate alındığında, aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

$1982$ Anayasası’nın $2.$ maddesinde düzenlenen cumhuriyetin temel niteliklerinden biri olan “Atatürk milliyetçiliğine bağlı devlet” ilkesi, devletin millet tasavvurunu ve toplumsal bütünleşme modelini belirler. Bu ilke, doktrinde ırk, soy veya din gibi biyolojik ve somut unsurlara dayanan “objektif milliyetçilik” anlayışını reddederek, paylaşılan manevi değerlere dayanan “subjektif milliyetçilik” anlayışını esas alır.

Buna göre, aşağıdakilerden hangisi Atatürk milliyetçiliğinin bu “subjektif (manevi)” niteliğini yansıtan ve toplumu bir arada tutan temel unsurlardan biri olarak kabul edilebilir?