Devlet Biçimleri ve Hükümet Sistemleri

1921 Teşkilat-ı Esasiye Kanunu’nun öngördüğü hükümet modeli, kuvvetler birliği ilkesinin yasama organı lehine yorumlandığı bir 'Meclis Hükümeti' sistemidir. Bu sistemin işleyişi ve erkler arası hiyerarşik ilişkisi göz önüne alındığında, yürütme fonksiyonunun hukuki niteliğine dair aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Kuvvetler birliği ilkesinin 'yasama organının üstünlüğü' esasına dayandığı Meclis Hükümeti Sistemi'nde, yürütme organının hukuki statüsü ve yasama organı ile olan yetki ilişkisine dair aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Klasik üniter devlet yapısından farklı olarak yerel birimlere yasama yetkisinin tanındığı bölgesel devletlerde (regional state), bu yetki paylaşımı "siyasi yerinden yönetim" olarak adlandırılsa da devletin hukuki ve siyasal bütünlüğü korunmaya devam eder. Bölgesel devlet modelini federal devletten ayıran temel yapısal farklar göz önüne alındığında, aşağıdakilerden hangisi bölgesel devletlerin özelliklerinden biri değildir?

Siyasal iktidarın meşruiyet zeminini toplumun geneline yaymak yerine; askeri, ekonomik veya sosyal bakımdan imtiyazlı kabul edilen dar bir azınlığın, belirli bir sosyal sınıfın veya zümrenin tekeline bırakan devlet yönetim biçimi aşağıdakilerden hangisidir?

Türkiye Büyük Millet Meclisinde görevli bir milletvekili, spesifik bir bakanlık tarafından uygulanan çevre politikalarının kamu yararına aykırı sonuçlar doğurduğu gerekçesiyle, ilgili bakanın siyasi açıdan denetlenmesi ve görevden uzaklaştırılması amacıyla anayasal denetim yollarını harekete geçirmek istemektedir.

Türk anayasal sisteminde yürütme organının sahip olduğu yapısal statü dikkate alındığında, bu girişim ile ilgili aşağıdaki hukuki değerlendirmelerden hangisi doğrudur?

Kuvvetler birliği ilkesinin "yasama organının üstünlüğü" (yasama supremacy) esasına göre örgütlendiği ve $1921$ Teşkilat-ı Esasiye Kanunu ile Türk anayasa hukukunda da uygulama alanı bulan Meclis Hükümeti sistemine dair aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?

Sadece idari kararlar almakla kalmayıp yasama yetkisini de merkezi parlamento ile paylaşan özerk topluluklardan oluşan bir devlet örgütlenmesinde, 'siyasi yerinden yönetim' mekanizması işletilse dahi devletin üniter niteliği özde korunmaktadır. Bu tür bir siyasal yapılanma (bölgesel devlet) ile federal sistem karşılaştırıldığında, aşağıdakilerden hangisi bölgesel devlet yapısındaki özerk birimlerin sahip olabileceği yetki veya statülerden biri değildir?

Bölgesel devlet (regional state) modeli, üniter devletin katı merkeziyetçiliği ile federal devletin çok hukukluluğu arasında yer alan bir yönetim biçimidir. Bu modelde yerel birimlerin geniş özerkliğe sahip olmasına karşın, devletin temel üniter yapısının korunması esastır.

Buna göre, bölgesel devlet modeli ile ilgili aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?

Yarı doğrudan demokrasi araçlarından biri olan referandum; başvuru usulü, zamanı ve hukuki sonuçları bakımından çeşitli türlere ayrılmaktadır. Yasama organı veya yürütme makamının, belirli bir konuda nihaî kararı almadan önce halkın eğilimini belirlemek amacıyla yaptığı ve oylama sonucunun hukuki bir bağlayıcılığı bulunmayan halk oylaması türü aşağıdakilerden hangisidir?

Yarı doğrudan demokrasi sisteminde halk, temsilcileri aracılığıyla yönetilmekle birlikte, anayasada öngörülen belirli araçlar vasıtasıyla yasama sürecine veya temsilcilerin görev süresine doğrudan müdahale edebilme imkânına sahiptir. Bu araçların hukuki nitelikleri ve işleyiş usulleri dikkate alındığında, aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?

Parlamenter hükümet sisteminde "yumuşak kuvvetler ayrılığı" ilkesi ve yürütme organının "düalist" yapısı dikkate alındığında, yürütme içindeki yetki ve sorumluluk dengesini kuran "karşı-imza" ($contreseing$) kuralının uygulanması ve hukuki sonuçları ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Yarı doğrudan demokrasi sisteminde halk, kural olarak seçtiği temsilciler aracılığıyla yönetilmekle beraber, anayasada öngörülen bazı araçlarla yasama sürecine doğrudan müdahale edebilmektedir. Bu araçlardan biri olan ve belirli bir seçmen kitlesinin imza toplayarak parlamentodan bir kanun çıkarılmasını veya anayasa değişikliği yapılmasını talep etmesine olanak tanıyan mekanizma aşağıdakilerden hangisidir?

Anayasa hukukunda 'egemenliğin kaynağına göre devlet biçimleri' sınıflandırması, siyasal iktidarın meşruiyetini dayandırdığı temeli esas alır. Bir siyasal sistemde, devlet başkanlığı makamının veraset usulüyle belirlenmemesine karşın; egemenlik yetkisinin toplumun bütünü yerine yalnızca belirli bir imtiyazlı sosyal sınıfa, askerî gruba veya ekonomik güç sahiplerine ait olması durumunda, bu yapı 'egemenliğin kaynağına göre' hangi devlet biçimi ile tanımlanır?

Yarı doğrudan demokrasi uygulamalarında, parlamentonun kabul ettiği ancak henüz yürürlüğe girmemiş olan bir kanunun, belirli sayıda seçmenin talebi üzerine yapılan bir halk oylaması sonucunda reddedilerek yürürlüğe girmesinin engellenmesi usulü aşağıdakilerden hangisidir?

Anayasa hukukunda devlet biçimleri; egemenliğin kaynağına göre devlet biçimleri ve devletin hukuki yapısına göre devlet şekilleri olmak üzere iki temel kriter çerçevesinde sınıflandırılmaktadır. Buna göre, aşağıdakilerden hangisi egemenliğin kaynağına göre yapılan devlet biçimleri sınıflandırması içerisinde yer almaz?

Bölgesel devlet modeli, yasama yetkisinin bir kısmının merkezi yönetimden yerel birimlere devredildiği ancak devletin tekliği ilkesinin korunduğu bir yapıya sahiptir. Bu model, bazı yönleriyle üniter devlete bazı yönleriyle de federal devlete benzemektedir. Buna göre, bölgesel devletler ile ilgili aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?

2017 Anayasa değişiklikleri ile Türk anayasa düzeninde yürütme organının yapısı değiştirilerek 'monist' (tekli) bir yapıya geçilmiştir. Bu yeni düzenleme doğrultusunda, yürütme yetkisi ve görevi ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Temsilî demokrasinin yürürlükte olduğu bir sistemde, seçmenlerin anayasada belirlenen asgari sayıya ulaşarak yasama organını belirli bir konuda düzenleme yapmaya zorlaması veya bizzat hazırladıkları bir kanun teklifinin parlamentoda görüşülmesini sağlaması esasına dayanan, halkın yasama sürecindeki 'motor' veya 'kurucu' iradesini yansıtan demokratik araç aşağıdakilerden hangisidir?

Hukuki yapılarına göre devlet biçimleri arasında yer alan federasyon ve konfederasyon sistemlerinin karşılaştırılmasına ilişkin aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Bölgesel devlet modeli, üniter devlet yapısının siyasi yerinden yönetim ilkesiyle genişletildiği ancak federal devletin "devletler birliği" niteliğine ulaşmadığı hibrit bir yapıyı ifade eder. Bu modelde yerel birimler (bölgeler) yasama yetkisine sahip olmalarına rağmen, merkezi devletin hukuksal bütünlüğü ve "teklik" vasfı belirli unsurlarla korunmaya devam eder. Buna göre, bölgesel devlet yapısını federal devletten ayıran ve üniter yapıya yakınlaştıran en temel hukuksal ölçüt aşağıdakilerden hangisidir?