Yürütme

217 questions

1982 Anayasası’nda yer alan düzenlemeler uyarınca, yürütme organının düzenleyici işlemleri arasında yer alan olağan dönem Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinin (CBK) konu bakımından sınırları ve kanunlar karşısındaki hukuki statüsü ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Anayasa'nın ikinci kısmında yer alan temel haklar, kişi hakları ve ödevleri ile siyasi haklar ve ödevler Cumhurbaşkanlığı kararnamesi ile düzenlenebilir.

Anayasa'da münhasıran kanunla düzenlenmesi öngörülen konularda, yürütme yetkisinin gerektirdiği durumlarda Cumhurbaşkanlığı kararnamesi çıkarılabilir.

Kanunlarda açıkça düzenlenen bir konuda Cumhurbaşkanlığı kararnamesi çıkarılması mümkün değildir.

Cumhurbaşkanlığı kararnamesi ile kanunlarda farklı hükümler bulunması halinde, yürürlük tarihi daha yeni olan düzenleme uygulanır.

Türkiye Büyük Millet Meclisi tarafından bir konuda kanun çıkarılması, o konudaki mevcut Cumhurbaşkanlığı kararnamesini kendiliğinden ortadan kaldırmaz.

Show answer & explanation

Answer: Kanunlarda açıkça düzenlenen bir konuda Cumhurbaşkanlığı kararnamesi çıkarılması mümkün değildir.

Answer

Kanunlarda açıkça düzenlenen bir konuda Cumhurbaşkanlığı kararnamesi çıkarılması mümkün değildir.

Doğru olan ifade, kanunlarda açıkça düzenlenen konularda Cumhurbaşkanlığı kararnamesi çıkarılamayacağıdır. 1982 Anayasası'nın 104. maddesinde düzenlenen bu kural, yürütmenin düzenleme yetkisinin kanuni dayanağa sahip olması ve kanunla düzenlenen alanın yürütme tarafından daraltılamaması ilkesine (kanun önceliği) dayanır.

Step-by-Step Solution

Anayasa'nın 104. maddesindeki Cumhurbaşkanlığı kararnamesi yetkisini analiz etme

Olağan dönem CBK'larının konu bakımından dört temel sınırı olduğu tespit edilir.

Yürütme organının asli düzenleme yetkisinin sınırlarını belirlemek.

Kanun-kararname ilişkisini değerlendirme

Anayasa'da yer alan 'Kanunda açıkça düzenlenen konularda CBK çıkarılamaz' hükmüne ulaşılır.

Normlar hiyerarşisinde kanunun CBK üzerindeki üstünlüğünü (kanun önceliği) teyit etmek.

Key Concept

Olağan Dönem Cumhurbaşkanlığı Kararnamelerinin Konu Bakımından Yetki Sınırı ve Kanun Önceliği

Practice More

Olağanüstü hal (OHAL) kararnameleri ile olağan dönem kararnamelerinin yargısal denetim ve konu bakımından farklarını inceleyebilirsiniz.

Estimated Time:50s

Question 22Question →

$1982$ Anayasası'nda $2017$ yılında yapılan değişiklikler ve güncel anayasal düzenlemeler uyarınca, Cumhurbaşkanının yargı organlarına üye seçme yetkisiyle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Anayasa Mahkemesinin

15

üyesinden

3

tanesini, Sayıştay Genel Kurulunun kendi üyeleri arasından belirlediği adaylar içinden seçer.

Danıştay üyelerinin dörtte birini (

1/4

), kanunda belirtilen hizmetleri geçmiş bulunan kamu görevlileri arasından seçme yetkisine sahiptir.

Hakimler ve Savcılar Kuruluna; üçü Yargıtay, biri ise Danıştay üyeleri arasından olmak üzere toplam

4

üye seçer.

Yargıtay üyelerinin tamamını, Yargıtay Genel Kurulu tarafından her boş üyelik için gösterilen beşer aday arasından

12

yıl için seçer.

Uyuşmazlık Mahkemesi üyelerini ve başkanını, Anayasa Mahkemesi ve Yargıtay üyeleri arasından gizli oyla belirlediği adaylar arasından seçer.

Show answer & explanation

Answer: Danıştay üyelerinin dörtte birini ( $1/4$ ), kanunda belirtilen hizmetleri geçmiş bulunan kamu görevlileri arasından seçme yetkisine sahiptir.

Answer

Danıştay üyelerinin dörtte birini (

1/4

) seçme yetkisine sahip olması doğru ifadedir.

Anayasa'nın 155. maddesi uyarınca Danıştay üyelerinin dörtte biri Cumhurbaşkanı tarafından, geri kalan dörtte üçü ise Hâkimler ve Savcılar Kurulu tarafından seçilmektedir. Bu, Cumhurbaşkanının doğrudan Anayasa'dan aldığı bir yargısal yetkidir.

Step-by-Step Solution

Anayasa Mahkemesi (AYM) üye yapısını incele.

AYM

15

üyeden oluşur;

12

üyeyi Cumhurbaşkanı,

3

üyeyi TBMM seçer. Sayıştay'dan gelen üyeleri TBMM seçtiği için bu bilgi yanlıştır.

Kurumlar arası yetki paylaşımını ayırt etmek.

Danıştay üye seçim oranlarını kontrol et.

Danıştay üyelerinin

1/4

'ü Cumhurbaşkanı,

3/4

'ü HSK tarafından seçilir.

Yüksek mahkemelerdeki seçim oranlarını doğrulamak.

Hakimler ve Savcılar Kurulu (HSK) yapısını analiz et.

HSK

13

üyeden oluşur. Cumhurbaşkanı

4

üye seçer (

3

adli,

1

idari yargıdan). TBMM ise

7

üye seçer (

3

Yargıtay,

1

Danıştay,

3

hukukçu).

CB ve TBMM'nin HSK üzerindeki üye seçme kaynaklarını karşılaştırmak.

Yargıtay ve Uyuşmazlık Mahkemesi usullerini değerlendir.

Yargıtay üyelerini HSK seçer. Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanı AYM tarafından kendi içinden seçilir.

Diğer yüksek yargı organlarındaki özel durumları netleştirmek.

Key Concept

Cumhurbaşkanının Yargısal Yetkileri ve Yüksek Yargı Organlarına Üye Seçme Usulleri

Practice More

Anayasa Mahkemesi üyeliği için Cumhurbaşkanının doğrudan seçtiği 4 üyenin hangi meslek gruplarından (üst kademe yöneticileri, avukatlar vb.) gelebildiğini inceleyiniz.

Estimated Time:1m 30s

Question 23Question →

1982 Anayasası’nda "Cumhurbaşkanlığına bağlı olarak kurulan" şeklinde tanımlanan Devlet Denetleme Kurulu (DDK), 2017 yılındaki anayasal değişikliklerle birlikte hem yetki hem de düzenlenme usulü bakımından kapsamlı bir dönüşüme uğramıştır. Kurulun güncel hukuki statüsü, yetki alanı ve işleyişi dikkate alındığında, aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?

Kurulun Başkan ve üyelerinin tamamı Cumhurbaşkanı tarafından seçilir ve atanır.

2017 değişikliği ile Kurulun mevcut inceleme ve denetleme yetkilerine "idari soruşturma" yapma yetkisi de eklenmiştir.

Kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşları, her türlü işçi ve işveren sendikaları ile kamuya yararlı dernekler Kurulun denetim alanı içerisindedir.

Hukuk devleti ve idarenin bütünlüğü ilkeleri gereğince, yargı organları ve mahkemelerin idari faaliyetleri Kurulun denetim kapsamına dahil edilmiştir.

Kurulun işleyişi, üyelerinin görev süresi ve diğer özlük işleri Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi ile düzenlenir.

Show answer & explanation

Answer: Hukuk devleti ve idarenin bütünlüğü ilkeleri gereğince, yargı organları ve mahkemelerin idari faaliyetleri Kurulun denetim kapsamına dahil edilmiştir.

Answer

Yargı organlarının denetim kapsamına dahil edildiğini belirten ifade yanlıştır; çünkü yargı organları Devlet Denetleme Kurulu'nun denetim alanı dışındaki tek istisnadır.

1982 Anayasası'nın 108. maddesinde Devlet Denetleme Kurulu'nun görev alanı belirlenirken "Yargı organları, Devlet Denetleme Kurulunun görev alanı dışındadır." ifadesi açıkça yer almaktadır. Bu nedenle, yargı organlarının idari faaliyetleri bile olsa Kurul tarafından denetlenmesi hukuken mümkün değildir.

Step-by-Step Solution

DDK'nın anayasal dayanağını ve bağlılık ilişkisini belirle.

1982 Anayasası Madde 108 uyarınca Kurul, Cumhurbaşkanlığına bağlıdır.

Kurulun yürütme organının bir parçası olduğunu teyit etmek için.

Kurulun denetim kapsamındaki kurumları sınıflandır.

Tüm kamu kurum ve kuruluşları (TSK dahil), meslek kuruluşları, sendikalar ve kamuya yararlı dernekler kapsamdadır.

DDK'nın geniş yetki alanını doğrulamak için.

Anayasa'daki istisnai hükmü kontrol et.

Madde 108'in açık hükmü: "Yargı organları, Devlet Denetleme Kurulunun görev alanı dışındadır."

Hangi kurumların denetlenemeyeceğini belirlemek için.

2017 değişikliği ile gelen yeni yetkiyi analiz et.

Kurula inceleme ve denetleme dışında "idari soruşturma" yetkisi verilmiştir.

Güncel anayasal yetkileri doğrulamak için.

Key Concept

Devlet Denetleme Kurulu'nun Denetim Yetkisinin Sınırları ve İstisnaları

Practice More

DDK'nın denetimi sonucunda hazırlanan raporların Cumhurbaşkanına sunulma usulü ve gizliliği konusundaki mevzuat hükümlerini inceleyebilirsiniz.

Estimated Time:1m 15s

Question 24Question →

1982 Anayasası hükümleri uyarınca Cumhurbaşkanlığına bağlı olarak faaliyet gösteren Devlet Denetleme Kurulu (DDK) ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Kurulun başkanı ve üyeleri doğrudan Cumhurbaşkanı tarafından atanır.

Kurul, inceleme ve denetleme görevlerinin yanı sıra idari soruşturma yapma yetkisine de sahiptir.

Kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşları ile işçi ve işveren sendikaları Kurulun denetim kapsamı içerisindedir.

Yargı organları, Devlet Denetleme Kurulunun inceleme, araştırma ve denetim yetkisinin dışındadır.

Kurulun kuruluşu, teşkilatı, işleyişi ve personel özlük işleri kanunla düzenlenir.

Show answer & explanation

Answer: Kurulun kuruluşu, teşkilatı, işleyişi ve personel özlük işleri kanunla düzenlenir.

Answer

Kurulun teşkilatı ve işleyişinin kanunla düzenlendiğini belirten ifade yanlıştır; çünkü bu konular Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi ile düzenlenmektedir.

Doğru yanıt olan seçenek, Kurulun teşkilat ve işleyişinin kanunla düzenlendiğini iddia etmektedir. Oysa 1982 Anayasası'nın 108. maddesinde, Kurulun işleyişi, üyelerinin görev süresi ve diğer özlük işlerinin 'Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi' ile düzenleneceği açıkça belirtilmiştir. Bu durum, yürütmenin düzenleme yetkisinin bir sonucudur.

Step-by-Step Solution

Anayasa'nın 108. maddesini analiz et.

Devlet Denetleme Kurulu'nun (DDK) Cumhurbaşkanlığına bağlı olduğu ve üyelerinin onun tarafından atandığı saptandı.

Kurulun anayasal dayanağını ve hiyerarşik konumunu belirlemek için.

Kurulun denetim alanını ve yetkilerini incele.

Yargı organlarının denetim dışı olduğu ve 2017 değişikliği ile idari soruşturma yetkisinin eklendiği görüldü.

Güncel anayasal yetki sınırlarını doğrulamak için.

Düzenleme usulünü (norm türünü) kontrol et.

Kurulun işleyişinin kanunla değil, Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi ile belirlendiği tespit edildi.

Hangi hukuki metnin esas alındığını saptayarak yanlış bilgiyi ayırt etmek için.

Key Concept

Devlet Denetleme Kurulu'nun (DDK) Anayasal Statüsü ve 2017 Değişiklikleri

Practice More

Kurulun denetim kapsamından çıkarılan Türk Silahlı Kuvvetleri istisnasının 2017'de kaldırıldığını tekrar ediniz.

Estimated Time:50s

Question 25Question →

1982 Anayasası'nda 2017 yılında yapılan değişiklikler ile olağanüstü hal (OHAL) rejimi ve ilan süreci yeniden düzenlenmiştir.

Buna göre, mevcut anayasal düzenlemeler çerçevesinde olağanüstü hal yönetimi ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Olağanüstü hal ilan etme yetkisi doğrudan Türkiye Büyük Millet Meclisi'ne aittir.

Cumhurbaşkanı, olağanüstü hali bir defada en fazla

6

ay süreyle ilan edebilir.

Türkiye Büyük Millet Meclisi, ilan edilen OHAL süresini her defasında en fazla

1

yıl uzatabilir.

Olağanüstü hallerde çıkarılan Cumhurbaşkanlığı kararnameleri Anayasa Mahkemesi'nin yargısal denetimine tabidir.

Anayasa'ya göre şiddet olaylarının yaygınlaşması durumunda "Sıkıyönetim" ilan edilmesi zorunludur.

Show answer & explanation

Answer: Cumhurbaşkanı, olağanüstü hali bir defada en fazla $6$ ay süreyle ilan edebilir.

Answer

Cumhurbaşkanı'nın olağanüstü hali bir defada en fazla 6 ay süreyle ilan edebileceği ifadesi doğrudur.

1982 Anayasası'nın 119. maddesi uyarınca, Cumhurbaşkanı'nın savaş, seferberlik, ayaklanma veya ağır ekonomik bunalım gibi durumlarda ilan edeceği olağanüstü halin süresi bir defada altı ayı geçemez. Bu süre anayasal bir sınırdır.

Step-by-Step Solution

OHAL ilan makamını belirlemek

2017 değişikliği ile ilan yetkisi Cumhurbaşkanına verilmiştir.

Yürütme yetkisinin tek elde toplanmasıyla bu yetki monist yapıya geçmiştir.

İlan süresi sınırını kontrol etmek

Anayasa Madde 119'a göre bu süre en fazla 6 aydır.

Hukuk devleti ilkesi gereği yürütmenin bu yetkisi belirli bir zaman dilimiyle sınırlandırılmıştır.

Key Concept

OHAL İlan Yetkisi ve Süreleri

Practice More

OHAL döneminde çıkarılan Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinin Meclis onayı sürecini ve sürelerini inceleyiniz.

Estimated Time:45s

Question 26Question →

1982 Anayasası'nda 2017 yılında yapılan anayasa değişikliğiyle yürürlüğe giren hükümleri dikkate alındığında, Cumhurbaşkanının yargı organlarına üye seçme ve atama yetkisine dair aşağıdaki ifadelerden hangisi hukuksal açıdan doğrudur?

Danıştay üyelerinin dörtte birini seçer; Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı ve Başsavcıvekilini ise Yargıtay Genel Kurulunca kendi üyeleri arasından gösterilecek beşer aday arasından seçer.

Anayasa Mahkemesinin on beş üyesinden on ikisini seçer; bu üyelerden üçünü Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlık Divanının her boş üyelik için belirleyeceği adaylar arasından atar.

Hakimler ve Savcılar Kurulunun toplam on üç üyesinden yedisini; hukukçu öğretim üyeleri, avukatlar ve birinci sınıf hakimler arasından doğrudan seçerek atama yetkisine sahiptir.

Yargıtay üyelerinin tamamını ve Danıştay üyelerinin dörtte üçünü; birinci sınıf hakim ve savcılar arasından, Hakimler ve Savcılar Kurulunun önerisi üzerine seçer.

Yüksek mahkeme niteliğindeki Anayasa Mahkemesi, Danıştay ve Yargıtay başkanlarını; bu kurumların genel kurullarınca gizli oyla belirlenen üçer aday arasından dört yıl için görevlendirir.

Show answer & explanation

Answer: Danıştay üyelerinin dörtte birini seçer; Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı ve Başsavcıvekilini ise Yargıtay Genel Kurulunca kendi üyeleri arasından gösterilecek beşer aday arasından seçer.

Answer

Cumhurbaşkanı, Danıştay üyelerinin dörtte birini ve Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı ile vekilini Yargıtay Genel Kurulunca önerilen beşer aday arasından seçer.

Doğru ifade; Cumhurbaşkanının Danıştay üyelerinin %25'lik (1/4) kısmını doğrudan seçme yetkisine sahip olduğunu ve Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı ile vekilini, Yargıtay üyelerinin kendi içinden belirlediği 5 kişilik listelerden atadığını tam ve doğru şekilde açıklamaktadır.

Step-by-Step Solution

Danıştay ve Yargıtay'daki temsil oranlarını ve yetki sınırlarını analiz et.

Anayasa Madde 155'e göre Danıştay üyelerinin 1/4'ünü Cumhurbaşkanı seçer. Madde 154'e göre ise Yargıtay üyelerini değil, sadece Başsavcı ve Vekilini (5 aday arasından) seçer.

Kurumlar arası yetki dağılımını belirlemek için temel anayasa maddelerine başvurulur.

Anayasa Mahkemesi (AYM) üye seçim sayılarını doğrula.

AYM toplam 15 üyeden oluşur; 12 üyeyi Cumhurbaşkanı, 3 üyeyi TBMM seçer. Cumhurbaşkanı 12 üyeyi seçerken TBMM'den aday listesi almaz.

Seçim sayılarını karıştırmamak için 12 (CB) ve 3 (TBMM) ayrımını netleştirmek gerekir.

Hakimler ve Savcılar Kurulu (HSK) yapısını kontrol et.

HSK 13 üyeden oluşur. Cumhurbaşkanı 4 üyeyi seçer, TBMM 7 üyeyi seçer. Adalet Bakanı ve Müsteşarı doğal üyedir.

4 CB / 7 TBMM oranındaki sayısal ayrımı tespit etmek çeldiricileri eler.

Yüksek mahkeme başkanlarının seçim usulünü değerlendir.

AYM, Yargıtay ve Danıştay başkanları kendi üyeleri arasından gizli oyla seçilir; yürütme organı (Cumhurbaşkanı) bu atamalara müdahale etmez.

Yargı bağımsızlığı gereği mahkeme içi seçim usulü esastır.

Key Concept

Cumhurbaşkanının Yargısal Atama Yetkileri ve Kurumsal Oranlar

Estimated Time:3m 0s

Question 27Question →

1982 Anayasası'nda 2017 yılında yapılan anayasa değişikliği ile kabul edilen Cumhurbaşkanlığı Hükümet Sistemi uyarınca, Cumhurbaşkanı yardımcıları ve bakanların atanmaları, görevleri ve hukuki statüleri ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Cumhurbaşkanı yardımcıları ve bakanlar, milletvekili seçilme yeterliliğine sahip olanlar arasından Cumhurbaşkanı tarafından atanır ve görevden alınır.

Bakanlar, yürütme yetkisine ilişkin görev ve faaliyetlerinden dolayı Türkiye Büyük Millet Meclisine karşı bireysel olarak sorumludur.

Türkiye Büyük Millet Meclisi üyeleri arasından bakan olarak atananların milletvekilliği sıfatı, görev süreleri boyunca askıya alınır.

Cumhurbaşkanı makamının herhangi bir nedenle boşalması hâlinde, yenisi seçilene kadar Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanı Cumhurbaşkanlığına vekalet eder.

Cumhurbaşkanı yardımcıları ve bakanlar, sadece görevleriyle ilgili suçlarda yasama dokunulmazlığından yararlanabilirler.

Show answer & explanation

Answer: Cumhurbaşkanı yardımcıları ve bakanlar, milletvekili seçilme yeterliliğine sahip olanlar arasından Cumhurbaşkanı tarafından atanır ve görevden alınır.

Answer

Cumhurbaşkanı yardımcıları ve bakanlar, milletvekili seçilme yeterliliğine sahip olanlar arasından Cumhurbaşkanı tarafından atanır ve görevden alınır.

1982 Anayasası'nın 106. maddesine göre Cumhurbaşkanı, yardımcılarını ve bakanları doğrudan atama ve görevden alma yetkisine sahiptir. Bu kişilerin milletvekili olma zorunluluğu yoktur, ancak milletvekili seçilme yeterliliğine sahip olmaları anayasal bir şarttır.

Step-by-Step Solution

Yürütme organının güncel yapısını (1982 Anayasası - 106. madde) gözden geçir.

Cumhurbaşkanlığı Hükümet Sistemi'nde yürütmenin tek başı Cumhurbaşkanı'dır.

Yardımcılar ve bakanlar yürütmenin yardımcı organlarıdır.

Atama ve yeterlilik kriterlerini kontrol et.

Milletvekili seçilme yeterliliği (18 yaş, en az ilkokul mezunu vb.) aranan tek şarttır.

Yasama üyeliği zorunluluğu yoktur; hatta varsa bile sona erer.

Siyasi ve cezai sorumluluk ilişkisini analiz et.

Siyasi sorumluluk sadece Cumhurbaşkanı'na karşıdır.

Parlamenter sistemdeki TBMM sorumluluğu kaldırılmıştır.

Key Concept

Cumhurbaşkanlığı Hükümet Sisteminde Yürütmenin Yapılanması

Question 28Question →

2017 Anayasa değişikliğiyle getirilen düzenlemeler ışığında, 1982 Anayasası'na göre Cumhurbaşkanının yargı organlarına üye seçme yetkisiyle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Anayasa Mahkemesinin 15 üyesinden 12'sini; yüksek mahkemeler, Yükseköğretim Kurulu ve Anayasa'da belirtilen diğer kontenjanlar arasından seçer.

Hakimler ve Savcılar Kurulunun 13 üyesinden 4'ünü; birinci sınıf adli ve idari yargı hakim ve savcıları ile hukukçu öğretim üyeleri ve avukatlar arasından seçer.

Danıştay üyelerinin dörtte birini seçme yetkisine sahiptir; geri kalan dörtte üçlük kısım ise Hakimler ve Savcılar Kurulu tarafından seçilir.

Hakimler ve Savcılar Kurulunun 13 üyesinden 7'sini; Yargıtay ve Danıştay üyeleri ile öğretim üyeleri ve avukatlar arasından doğrudan seçer.

Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısını ve Başsavcıvekilini, Yargıtay Genel Kurulunun kendi üyeleri arasından göstereceği adaylar arasından dört yıl için seçer.

Show answer & explanation

Answer: Hakimler ve Savcılar Kurulunun 13 üyesinden 7'sini; Yargıtay ve Danıştay üyeleri ile öğretim üyeleri ve avukatlar arasından doğrudan seçer.

Answer

Hakimler ve Savcılar Kurulunun 13 üyesinden 7'sini seçme yetkisi Cumhurbaşkanına değil, TBMM'ye aittir.

Cumhurbaşkanının Hakimler ve Savcılar Kuruluna (HSK) üye seçme yetkisi 4 üye ile sınırlıdır. Kurulun geri kalan 7 üyesi TBMM tarafından seçilmektedir. Dolayısıyla, 7 üyenin Cumhurbaşkanı tarafından doğrudan seçildiğini belirten ifade anayasal olarak yanlıştır.

Step-by-Step Solution

Yüksek mahkemelerin üye seçim usullerini hatırlayın.

Anayasa Mahkemesi (12 CB, 3 TBMM), Danıştay (1/4 CB, 3/4 HSK).

Anayasal yetki dağılımını belirlemek için.

Hakimler ve Savcılar Kurulunun (HSK) yapısını analiz edin.

Toplam 13 üye: 1 Başkan (Bakan), 1 Doğal Üye (Bakan Yrd.), 4 Üye (Cumhurbaşkanı), 7 Üye (TBMM).

Kurul üyelerinin seçimindeki yetki paylaşımını doğrulamak için.

Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı makamına atama usulünü kontrol edin.

Yargıtay Genel Kurulu tarafından gösterilen adaylar arasından Cumhurbaşkanı tarafından seçilir.

Yürütmenin yargı üzerindeki sınırlı atama yetkilerini ayırt etmek için.

Key Concept

Cumhurbaşkanının Yargısal Atama Yetkileri

Practice More

HSK'ya TBMM tarafından yapılan seçimlerdeki nitelikli çoğunluk (ilk turda 2/3, ikinci turda 3/5) kurallarını inceleyebilirsiniz.

Estimated Time:1m 30s

Question 29Question →

1982 Anayasası’nın yürürlükteki hükümleri ve 2017 Anayasa değişikliği ile getirilen düzenlemeler dikkate alındığında, Devlet Denetleme Kurulu’nun (DDK) yapısı, işleyişi ve denetim yetkisinin kapsamı ile ilgili aşağıda yer alan ifadelerden hangisi yanlıştır?

Kurulun işleyişi, üyelerinin görev süresi ve diğer özlük işleri Cumhurbaşkanlığı kararnamesi ile düzenlenmektedir.

Kurulun denetim alanı; tüm kamu kurum ve kuruluşlarını, kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşlarını, her türlü sendika, vakıf ve dernekleri kapsamaktadır.

Kurulun Başkanı ve tüm üyeleri, doğrudan Cumhurbaşkanı tarafından atanmaktadır.

Kurul, denetim yaptığı birimlerde inceleme, araştırma ve denetleme yetkilerinin yanı sıra idari soruşturma yapma yetkisine de sahiptir.

Kurul, idarenin hukuka uygunluğunun ve düzenli çalışmasının temini amacıyla, yüksek mahkemeler dahil tüm yargı organlarını denetleme yetkisine sahiptir.

Show answer & explanation

Answer: Kurul, idarenin hukuka uygunluğunun ve düzenli çalışmasının temini amacıyla, yüksek mahkemeler dahil tüm yargı organlarını denetleme yetkisine sahiptir.

Answer

Kurulun yüksek mahkemeler dahil tüm yargı organlarını denetleme yetkisine sahip olduğu ifadesi yanlıştır; zira yargı organları DDK'nın denetim alanı dışındadır.

Devlet Denetleme Kurulu, 1982 Anayasası'nın 108. maddesi uyarınca yargı organları dışındaki tüm kamu kurum ve kuruluşlarında denetim yapabilir. Yargı organları bu denetimin anayasal olarak dışındadır.

Step-by-Step Solution

DDK'nın anayasal dayanağının tespiti

DDK, 1982 Anayasası'nın 108. maddesinde düzenlenmiş, Cumhurbaşkanlığına bağlı bir üst denetim organıdır.

Kurulun statüsünü ve bağlı olduğu makamı anlamak denetim yetkisinin sınırlarını belirlemek için gereklidir.

Denetim kapsamının analiz edilmesi

Kamu kurumları, TSK (2017 sonrası), meslek kuruluşları, sendikalar ve vakıflar denetim dahilindedir ancak yargı organları bu kapsamın dışındadır.

Anayasa'nın açık hükmü gereği yargı bağımsızlığı ilkesi uyarınca yargı organları DDK denetimine tabi değildir.

2017 değişikliklerinin değerlendirilmesi

Kurulun idari soruşturma yetkisi kazandığı ve düzenlemelerin CBK ile yapıldığı saptanır.

Güncel anayasal durumu teyit ederek diğer seçeneklerin doğruluğunu kontrol etmek gerekir.

Key Concept

Devlet Denetleme Kurulu'nun Denetim Yetkisi ve İstisnaları

Practice More

DDK'nın 2017 öncesi ve sonrası yetkilerini karşılaştıran bir tablo hazırlayarak Türk Silahlı Kuvvetleri'nin denetim kapsamına alınması gibi diğer önemli değişiklikleri de inceleyebilirsiniz.

Estimated Time:1m 30s

Question 30Question →

$1982$ Anayasası'nda $2017$ yılı değişiklikleri ile düzenlenen güncel hükümler uyarınca, Cumhurbaşkanının yargı organlarına üye seçme ve atama yetkisiyle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Anayasa Mahkemesinin on beş (

15

) üyesinin tamamını doğrudan veya belirli kurumların önerisiyle seçer.

Hakimler ve Savcılar Kurulunun (

13

) üyesinden (

7

) tanesini doğrudan seçme yetkisine sahiptir.

Danıştay üyelerinin dörtte birini (

1/4

) seçer.

Yargıtay üyelerinin tamamını, Yargıtay Genel Kurulunca gösterilecek adaylar arasından atar.

Sayıştay Başkanı ve üyelerini, kurumun kendi içinden belirlediği adaylar arasından seçer.

Show answer & explanation

Answer: Danıştay üyelerinin dörtte birini ( $1/4$ ) seçer.

Answer

Danıştay üyelerinin dörtte birini (

1/4

) seçer.

Doğru ifade, Danıştay üyelerinin dörtte birinin (

1/4

) Cumhurbaşkanı tarafından seçildiğini belirten ifadedir.

1982

Anayasası'nın

155

. maddesine göre Danıştay üyelerinin dörtte biri Cumhurbaşkanı, dörtte üçü ise Hakimler ve Savcılar Kurulu tarafından seçilmektedir.

Step-by-Step Solution

1982

Anayasası'ndaki yargı organlarına üye seçme usullerini hatırla.

Anayasa Mahkemesi, Danıştay, HSK ve Yargıtay Başsavcılığı için farklı seçici makamlar belirlenmiştir.

Kurumlar arasındaki yetki paylaşımını doğru analiz etmek için temel bilgiye ihtiyaç vardır.

Cumhurbaşkanının yetkili olduğu sayı ve oranları kontrol et.

AYM için

12/15

, HSK için

4/13

ve Danıştay için

1/4

oranları belirlenmiştir.

Hangi kurumda TBMM'nin, hangi kurumda Cumhurbaşkanının yetkili olduğunu netleştirmek hatayı önler.

Seçeneklerdeki sayısal verileri ve kurum eşleşmelerini doğrula.

Danıştay üyelerinin

1/4

'inin Cumhurbaşkanı tarafından seçildiği bilgisi anayasal metinle tam örtüşmektedir.

Yanlış seçeneklerdeki TBMM yetkileri ile Cumhurbaşkanı yetkileri arasındaki karışıklığı gidermek gerekir.

Key Concept

Cumhurbaşkanının Yüksek Yargıya Üye Seçme Yetkileri

Practice More

Cumhurbaşkanının seçtiği Anayasa Mahkemesi üyelerinin hangi kaynaklardan (Akademisyen, üst kademe yönetici, avukat vb.) seçildiğine dair kontenjanları inceleyebilirsiniz.

Estimated Time:50s

Question 31Question →

1982 Anayasası’nın yürürlükteki hükümleri uyarınca "Devlet Denetleme Kurulu" (DDK) ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Kurulun başkan ve üyeleri doğrudan Cumhurbaşkanı tarafından atanır.

Kurulun işleyişi, üyelerinin görev süresi ve diğer özlük işleri kanunla düzenlenir.

2017 Anayasa değişikliği ile Kurula 'idari soruşturma' yapma yetkisi de tanınmıştır.

Yargı organları, Devlet Denetleme Kurulunun denetim, inceleme ve soruşturma yetkisinin dışındadır.

Kamuya yararlı dernek ve vakıflar ile her düzeydeki işçi ve işveren meslek kuruluşları Kurulun denetim alanı içerisindedir.

Show answer & explanation

Answer: Kurulun işleyişi, üyelerinin görev süresi ve diğer özlük işleri kanunla düzenlenir.

Answer

Kurulun işleyişi, üyelerinin görev süresi ve diğer özlük işlerinin kanunla düzenlendiğini belirten ifade yanlıştır; çünkü bu konular anayasal olarak Cumhurbaşkanlığı kararnamesine bırakılmıştır.

1982 Anayasası'nın 108. maddesinin son fıkrasında yapılan 2017 değişikliği ile Kurulun işleyişi, üyelerinin görev süresi ve diğer özlük işlerinin 'Cumhurbaşkanlığı kararnamesi' ile düzenleneceği hüküm altına alınmıştır. Bu nedenle, bu işlemlerin 'kanunla' yapılacağını iddia eden seçenek anayasal olarak hatalıdır.

Step-by-Step Solution

DDK'nın anayasal dayanağını belirleme

Devlet Denetleme Kurulu, 1982 Anayasası'nın 108. maddesinde düzenlenmiştir.

Kurulun tüm yetki ve yapısı bu maddede sınırlandırılmıştır.

Kurulun denetim kapsamını inceleme

DDK; TSK dahil tüm kamu kurumlarını, meslek kuruluşlarını ve sendikaları denetleyebilir; yargı organlarını denetleyemez.

Yargı bağımsızlığı gereği yargı organları yürütme denetimi dışındadır.

2017 Anayasa değişikliği etkisini analiz etme

İdari soruşturma yetkisi eklenmiş ve Kurulun düzenleme yetkisi Cumhurbaşkanlığı kararnamesine (CBK) geçmiştir.

Cumhurbaşkanlığı Hükümet Sistemine uyum çerçevesinde yürütmenin düzenleme yetkisi genişletilmiştir.

Düzenleme usulünü doğrulama

Anayasa 108: "Kurulun işleyişi, üyelerinin görev süresi ve diğer özlük işleri, Cumhurbaşkanlığı kararnamesiyle düzenlenir."

Kanunla düzenleme ifadesi anayasa metni ile doğrudan çelişmektedir.

Key Concept

Devlet Denetleme Kurulu'nun Düzenleme Usulü (CBK vs Kanun)

Practice More

Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi ile düzenlenen diğer özel anayasal alanları (örneğin Bakanlıkların kurulması, MGK Genel Sekreterliği) gözden geçirin.

Estimated Time:2m 0s

Question 32Question →

1982 Anayasası'nda yer alan düzenlemelere göre, Türkiye Büyük Millet Meclisi üyelerinden birinin Cumhurbaşkanı yardımcısı veya bakan olarak atanması durumunda, bu kişinin milletvekilliği sıfatı ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Milletvekilliği sıfatı, atama işlemi ile birlikte kendiliğinden sona erer.

Milletvekilliği sıfatı, görev süresi boyunca dondurulur ve görevden ayrılınca tekrar başlar.

Milletvekilliği sıfatı devam eder; ancak kişi Meclis çalışmalarına ve oylamalara katılamaz.

Milletvekilliğinin sona ermesi için Meclis Genel Kurulu tarafından gizli oyla karar verilmesi gerekir.

Sadece Cumhurbaşkanı yardımcısı olarak atananların milletvekilliği sona erer, bakanlarınki devam eder.

Show answer & explanation

Answer: Milletvekilliği sıfatı, atama işlemi ile birlikte kendiliğinden sona erer.

Answer

Milletvekilliği sıfatı, atama işlemi ile birlikte kendiliğinden sona erer.

1982 Anayasası'nın 106. maddesi uyarınca, Cumhurbaşkanı yardımcıları ve Bakanlar TBMM üyeleri arasından atanabilirler ancak bu atama gerçekleştiği anda kişinin milletvekilliği sıfatı kendiliğinden sona erer. Bu düzenleme, Cumhurbaşkanlığı Hükümet Sisteminin katı kuvvetler ayrılığına dayanan yapısının bir sonucudur.

Step-by-Step Solution

Yürütme organının oluşumuna ilişkin 2017 Anayasa değişikliği hükümleri hatırlanmalıdır.

Cumhurbaşkanı yardımcıları ve Bakanların TBMM dışından da atanabileceği, TBMM içinden atanırlarsa üyeliklerinin durumunun netleştirilmesi gerektiği görülür.

Mevcut hükümet sisteminde yasama ve yürütme organlarının ayrılığı temel bir ilkedir.

Anayasa'nın 106. maddesinin ilgili fıkrası analiz edilmelidir.

Maddede açıkça 'Türkiye Büyük Millet Meclisi üyeleri, Cumhurbaşkanı yardımcısı veya bakan atanırlarsa milletvekillikleri sona erer' ifadesi yer almaktadır.

Hukuki sonucun kendiliğinden mi yoksa bir karar ile mi gerçekleştiğini belirlemek için metne bakılır.

Key Concept

Cumhurbaşkanlığı Hükümet Sisteminde milletvekilliği sıfatı ile yürütme organı üyeliğinin bağdaşmazlığı.

Hints

2017 Anayasa değişikliklerinin yasama ve yürütme organlarını birbirinden nasıl ayırdığını düşünün.

Practice More

Cumhurbaşkanı yardımcılarının cezai sorumluluğu için gerekli olan Meclis çoğunluklarını gözden geçirebilirsiniz.

Estimated Time:50s

Question 33Question →

1982 Anayasası'nda düzenlenen Cumhurbaşkanlığı Hükümet Sistemi'nde, Cumhurbaşkanı yardımcıları ve bakanların hukuki statüleri ile cezai sorumluluk süreçlerine dair aşağıdaki değerlendirmelerden hangisi doğrudur?

Cumhurbaşkanı yardımcıları ve bakanlar, görevleri dışındaki suçlar bakımından yasama dokunulmazlığına dair hükümlerden yararlanırlar; görevleriyle ilgili suçlarda ise Yüce Divan'da seçilmeye engel bir suçtan mahkûm edilmeleri halinde görevleri sona erer.

Görevden ayrılmış olan bir bakanın, görevde bulunduğu döneme ilişkin işlediği iddia edilen görev suçları için doğrudan genel mahkemelerde kamu davası açılabilir.

TBMM Genel Kurulu'nun bir bakan hakkında Meclis soruşturması açılmasına karar verebilmesi için üye tamsayısının salt çoğunluğunun (301 milletvekili) gizli oyu yeterlidir.

Hakkında Yüce Divan'a sevk kararı verilen bir bakanın bu sıfatı, TBMM'deki oylama sonucunun kesinleşmesiyle birlikte kendiliğinden sona erer.

Cumhurbaşkanı yardımcıları ve bakanların atanabilmesi için TBMM bünyesinde milletvekili sıfatına sahip olmaları ve atandıktan sonra da bu sıfatlarını korumaları anayasal bir zorunluluktur.

Show answer & explanation

Answer: Cumhurbaşkanı yardımcıları ve bakanlar, görevleri dışındaki suçlar bakımından yasama dokunulmazlığına dair hükümlerden yararlanırlar; görevleriyle ilgili suçlarda ise Yüce Divan'da seçilmeye engel bir suçtan mahkûm edilmeleri halinde görevleri sona erer.

Answer

Cumhurbaşkanı yardımcıları ve bakanların kişisel suçlarında yasama dokunulmazlığından yararlandığı, görev suçlarında ise mahkûmiyet şartıyla görevlerinin sona erdiği ifade doğrudur.

Anayasa'nın 106. maddesine göre Cumhurbaşkanı yardımcıları ve bakanlar, görevleri dışındaki suçlar için yasama dokunulmazlığından yararlanırlar. Ayrıca, Meclis soruşturması süreci sonucunda Yüce Divan’da yargılanırken görevi başında kalmaya devam ederler; ancak 'seçilmeye engel bir suçtan' mahkûm edildikleri takdirde görevleri sona erer.

Step-by-Step Solution

Kişisel suçlar ve görev suçları ayrımını analiz etme

Anayasa'nın 106/5 maddesine göre kişisel suçlarda yasama dokunulmazlığı rejiminin geçerli olduğu tespit edilir.

Yürütme üyelerinin keyfi yargılamalara karşı korunması hedeflenir.

Görevden ayrılmanın usule etkisini değerlendirme

Görev sona erse dahi, görev dönemindeki suçlar için özel soruşturma (Meclis soruşturması) usulünün devam ettiği görülür.

Anayasal suç rejiminin sürekliliğini sağlamak.

Görev sıfatının sona erme koşullarını kontrol etme

Yüce Divan'a sevk kararının değil, mahkûmiyet kararının (seçilmeye engel suçlarda) görevi sona erdirdiği teyit edilir.

Masumiyet karinesi ve yargılama sürecinin tamamlanması gerekliliği.

Key Concept

Cumhurbaşkanı yardımcıları ve bakanların cezai sorumluluğu ve dokunulmazlık rejimi.

Practice More

Cumhurbaşkanı'nın cezai sorumluluğu ile bakanların cezai sorumluluğu arasındaki benzerlik ve farkları (seçim kararı alma yetkisi gibi) karşılaştırınız.

Estimated Time:2m 0s

Question 34Question →

1982 Anayasası'na göre; kendi görev alanlarını ilgilendiren kanunların ve Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinin uygulanmasını sağlamak üzere ve bunlara aykırı olmamak şartıyla, aşağıdakilerden hangisinin yönetmelik çıkarma yetkisi bulunmaktadır?

Cumhurbaşkanı

Emniyet Genel Müdürlüğü

Valilik

Kaymakamlık

İl Milli Eğitim Müdürlüğü

Show answer & explanation

Answer: Cumhurbaşkanı

Answer

Cumhurbaşkanı, 1982 Anayasası'nın 124. maddesi uyarınca yönetmelik çıkarma yetkisine sahip makamlardan biridir.

1982 Anayasası'nın 124. maddesine göre; Cumhurbaşkanı, bakanlıklar ve kamu tüzel kişileri, kendi görev alanlarını ilgilendiren kanunların ve Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinin uygulanmasını sağlamak üzere yönetmelik çıkarabilirler. Cumhurbaşkanı bu listede açıkça yer alan yetkili makamdır.

Step-by-Step Solution

Anayasa'nın ilgili maddesini hatırla.

Anayasa m. 124'e göre yönetmelik çıkarabilecekler: Cumhurbaşkanı, bakanlıklar ve kamu tüzel kişileridir.

Yönetmelik çıkarma yetkisi anayasal olarak sınırlandırılmış ve belirli makamlara verilmiştir.

Seçeneklerdeki kurumların hukuki statüsünü değerlendir.

Cumhurbaşkanı ve bakanlıklar zaten listededir. Diğer seçeneklerin (Emniyet, Valilik vb.) ayrı bir kamu tüzel kişiliği yoktur; bunlar devlet tüzel kişiliği içindedir.

Bir kurumun yönetmelik çıkarabilmesi için ya anayasada açıkça sayılması (Cumhurbaşkanı/Bakanlık) ya da kamu tüzel kişiliğine sahip olması gerekir.

2017 anayasa değişikliğini göz önünde bulundur.

2017 değişikliği ile Başbakanlık kaldırılmış ve Cumhurbaşkanı'na yönetmelik çıkarma yetkisi açıkça verilmiştir.

Güncel hukuk kurallarına göre yetkili makamı belirlemek.

Key Concept

Yönetmelik Çıkarma Yetkisi

Practice More

Kamu tüzel kişiliği olan ve olmayan kurumların ayrımını çalışmak, yönetmelik sorularını çözmeyi kolaylaştıracaktır.

Estimated Time:45s

Question 35Question →

$1982$ Anayasası'na göre, Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı ve Başsavcıvekilini, Yargıtay Genel Kurulunun kendi üyeleri arasından gizli oyla belirleyeceği her bir makam için $5$ aday arasından seçme yetkisi aşağıdakilerden hangisine aittir?

Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMM)

Cumhurbaşkanı

Hakimler ve Savcılar Kurulu (HSK)

Anayasa Mahkemesi Genel Kurulu

Yargıtay Birinci Başkanı

Show answer & explanation

Answer: Cumhurbaşkanı

Answer

Cumhurbaşkanı

Cumhurbaşkanı, yürütmenin başı olarak anayasada belirtilen yüksek yargı makamlarına atama yapma yetkisine sahiptir. Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı ve vekilinin seçimi de bu yetkiler arasındadır.

Step-by-Step Solution

Anayasa'nın yargı bölümündeki yüksek mahkemelere ilişkin hükümleri inceleyin.

Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı makamına yapılacak atama usulü

154

. maddede düzenlenmiştir.

Anayasal yetki paylaşımını doğru tespit etmek.

Aday gösterme ve seçim aşamalarını birbirinden ayırın.

Yargıtay Genel Kurulu adayları belirler (

5

aday), Cumhurbaşkanı ise bu adaylar arasından seçimi yapar.

Aday belirleme ile nihai atama yetkisi arasındaki farkı anlamak.

Nihai karar verici makamı işaretleyin.

Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı ve Başsavcıvekilini seçme yetkisi Cumhurbaşkanına aittir.

Soru kökünde sorulan yetkili makamı netleştirmek.

Key Concept

Cumhurbaşkanının Yargısal Atama Yetkileri

Hints

Yargıdaki en üst düzey savcılık makamı için seçimi, devletin başı olan makam yapar.

Practice More

Cumhurbaşkanının Danıştay üyelerinin kaçta kaçını seçtiğini ve HSK'ya kaç üye atadığını kontrol ediniz.

Estimated Time:45s

Question 36Question →

1982 Anayasası'na göre, olağan dönem Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinin (CBK) yetki alanı ve hukuki rejimi ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Anayasa'nın ikinci kısmında yer alan kişi hakları ve ödevleri ile siyasi haklar ve ödevler bu kararnamelerle düzenlenebilir.

Kanunlarda açıkça düzenlenen konularda Cumhurbaşkanlığı kararnamesi çıkarılamaz.

Bir konuda kanun ile Cumhurbaşkanlığı kararnamesi arasında farklı hükümler bulunması halinde, 'sonraki tarihli düzenleme önceliklidir' kuralı uyarınca CBK hükümleri esas alınır.

Olağan dönem Cumhurbaşkanlığı kararnameleri, Resmî Gazete'de yayımlandıkları gün TBMM onayına sunulmak zorundadır.

Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinin anayasaya şekil ve esas bakımından uygunluk denetimi Danıştay tarafından gerçekleştirilir.

Show answer & explanation

Answer: Kanunlarda açıkça düzenlenen konularda Cumhurbaşkanlığı kararnamesi çıkarılamaz.

Answer

Kanunlarda açıkça düzenlenen konularda Cumhurbaşkanlığı kararnamesi çıkarılamaz.

Doğru ifade, kanunlarda açıkça düzenlenen konularda Cumhurbaşkanlığı kararnamesi çıkarılamayacağıdır. 1982 Anayasası'nın 104. maddesinin 17. fıkrası uyarınca, Cumhurbaşkanının kararname çıkarma yetkisi 'kanun boşluğu' olan alanlar ile sınırlıdır. Eğer bir konu kanunla açıkça düzenlenmişse veya Anayasa'da o konunun 'münhasıran kanunla' düzenleneceği belirtilmişse, Cumhurbaşkanı o alanda düzenleme yapamaz.

Step-by-Step Solution

CBK'nın konu bakımından sınırlarını belirle.

Anayasa'nın 104. maddesine göre, münhasıran kanunla düzenlenen alanlarda ve kanunda açıkça düzenlenen konularda CBK çıkarılamaz.

Hiyerarşik üstünlüğü kontrol et.

Kanun ile CBK çelişirse kanun esas alınır.

Hak ve hürriyet sınırlamalarını analiz et.

Kişi hakları (negatif) ve siyasi haklar (aktif) düzenlenemez; sadece sosyal ve ekonomik haklar (pozitif) düzenlenebilir.

Key Concept

Cumhurbaşkanlığı Kararnamelerinin Kanun Önceliği (Law Priority)

Practice More

OHAL CBK'larının olağan dönem CBK'larından temel farklarını (yargı yolu, konu sınırlaması, Meclis onayı) içeren bir karşılaştırma tablosu hazırlayınız.

Estimated Time:1m 30s

Question 37Question →

1982 Anayasası’nda 2017 değişikliği ile hayata geçirilen Cumhurbaşkanlığı Hükümet Sistemi'nde, yürütme yetki ve görevi münhasıran Cumhurbaşkanına verilmiş; bu makama idari teşkilatı düzenleme ve üst düzey kamu personeli atamaları konusunda geniş bir takdir alanı ve anayasal düzenleme yetkisi tanınmıştır. Anayasa’nın amir hükümleri ve yürütmenin 'monist' yapısı çerçevesinde Cumhurbaşkanının düzenleyici işlem yapma ve atama yetkileri birlikte değerlendirildiğinde, aşağıdakilerden hangisi doğrudan Cumhurbaşkanının yürütme görevi kapsamında gerçekleştirdiği işlemler veya sahip olduğu anayasal yetkiler arasında gösterilemez?

Üst kademe kamu yöneticilerinin atanmalarına ilişkin usul ve esasları Cumhurbaşkanlığı kararnamesiyle belirlemek

Devlet Denetleme Kurulunun işleyişi, üyelerinin görev süresi ve diğer özlük işlerini düzenleyici işlemlerle karara bağlamak

Milletlerarası andlaşmaların onaylanmasını bir kanunla uygun bulmak

Bakanlıkların kurulması, kaldırılması, görevleri ve yetkileri ile teşkilat yapılarını Cumhurbaşkanlığı kararnamesiyle düzenlemek

Milli Güvenlik Kurulu Genel Sekreterliğinin teşkilat yapısını ve çalışma esaslarını belirleyen düzenlemeleri gerçekleştirmek

Show answer & explanation

Answer: Milletlerarası andlaşmaların onaylanmasını bir kanunla uygun bulmak

Answer

Milletlerarası andlaşmaların onaylanmasını bir kanunla uygun bulma yetkisi Türkiye Büyük Millet Meclisi'ne (Yasama) aittir; Cumhurbaşkanı (Yürütme) ise bu andlaşmaları onaylama ve yayımlama yetkisine sahiptir.

1982 Anayasası'nın 90. maddesine göre, milletlerarası andlaşmaların onaylanması ancak Türkiye Büyük Millet Meclisi'nin bir kanunla onaylamayı uygun bulmasına bağlıdır. Bu durum, andlaşmanın içeriğinin meclis tarafından denetlenmesini sağlayan bir yasama yetkisidir. Cumhurbaşkanı bu kanun çıktıktan sonra andlaşmayı onaylar ve Resmi Gazete'de yayımlar. Dolayısıyla 'kanunla uygun bulma' işlemi Cumhurbaşkanına değil, TBMM'ye ait bir görevdir.

Step-by-Step Solution

Cumhurbaşkanlığı Hükümet Sistemi'ndeki düzenleyici işlemlerin sınırlarını analiz et.

2017 değişiklikleri ile Bakanlıklar, DDK ve MGK gibi kurumların teşkilat yapısının CBK ile düzenlenmesi anayasal bir zorunluluk (münhasır alan) haline gelmiştir.

Yürütmenin idari teşkilatlanma üzerindeki hakimiyetini belirlemek.

Milletlerarası andlaşmaların hukuki rejimini incele.

Andlaşmaların süreci iki aşamalıdır: TBMM'nin 'uygun bulması' ve Cumhurbaşkanı'nın 'onaylaması'.

Yasama ve yürütme arasındaki denge ve denetleme mekanizmasını anlamak.

Anayasa Madde 90 ile Madde 104 arasındaki yetki dağılımını karşılaştır.

Uygun bulma işlemi yasama yetkisi (kanun) ile yapılırken; onaylama ve yayımlama işlemi yürütme yetkisi ile yapılır.

Cumhurbaşkanının bizzat yapamayacağı yasama işlemlerini ayırt etmek.

Seçeneklerdeki 'kanunla uygun bulma' ifadesinin failini tespit et.

Bu işlemin faili TBMM'dir, Cumhurbaşkanı değildir.

Doğru yanıtı yasama-yürütme ayrımı üzerinden teyit etmek.

Key Concept

Yürütmenin Düzenleme Yetkisi ve Yasama İşlemleriyle Sınırı

Estimated Time:3m 0s

Question 38Question →

1982 Anayasası’na göre, Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinin (CBK) konu bakımından yetki sınırları ve yargısal denetimi ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Olağan dönem CBK’ları ile sadece sosyal ve ekonomik haklar düzenlenebilirken; OHAL CBK’ları ile çekirdek haklar hariç tüm temel haklar düzenlenebilir ve OHAL CBK’ları yargısal denetim dışındadır.

Olağan dönem CBK’ları normlar hiyerarşisinde kanunla eş değerdir ve kanunun açıkça düzenlediği bir konuda CBK çıkarılması durumunda sonraki tarihli düzenleme esas alınır.

Olağan dönemde çıkarılan CBK’lar ile Anayasa’nın ikinci kısmında yer alan mülkiyet hakkı ve çalışma hürriyeti gibi kişi hakları düzenlenebilir ancak siyasi haklar düzenlenemez.

OHAL CBK’ları Resmi Gazete’de yayımlandıkları gün TBMM’ye sunulur ve Meclis tarafından onaylanana kadar Anayasa Mahkemesinin şekil bakımından denetimine tabidirler.

Cumhurbaşkanı, Anayasa’da münhasıran kanunla düzenlenmesi öngörülen konularda TBMM’den yetki kanunu almak şartıyla CBK çıkarabilir.

Show answer & explanation

Answer: Olağan dönem CBK’ları ile sadece sosyal ve ekonomik haklar düzenlenebilirken; OHAL CBK’ları ile çekirdek haklar hariç tüm temel haklar düzenlenebilir ve OHAL CBK’ları yargısal denetim dışındadır.

Answer

Olağan dönem Cumhurbaşkanlığı kararnameleriyle sadece sosyal ve ekonomik haklar düzenlenebilir; OHAL kararnameleri ise çekirdek haklar dışındaki tüm hakları düzenleyebilir ve yargısal denetime tabi değildir.

Doğru ifade, olağan dönem kararnamelerinin konu sınırlamasını (sadece sosyal/ekonomik haklar) ve OHAL kararnamelerinin geniş yetki alanı ile yargı bağışıklığını tam olarak açıklamaktadır. Anayasa'nın 104. maddesi olağan CBK'ların sınırlarını çizerken, 119. madde OHAL CBK'larına geniş yetki tanımış, 148. madde ise OHAL CBK'larının yargısal denetimini yasaklamıştır.

Step-by-Step Solution

Olağan dönem CBK'larının konu sınırlarını (Anayasa m.104) analiz et.

Negatif (kişi) ve aktif (siyasi) haklar düzenlenemez. Sadece pozitif (sosyal) haklar düzenlenebilir.

Anayasa'nın çizdiği yetki sınırlarını belirlemek için.

Olağanüstü Hal (OHAL) CBK'larının (Anayasa m.119) kapsamını incele.

Çekirdek haklar (yaşam hakkı, maddi/manevi bütünlük, din/vicdan hürriyeti, suç ve cezaların geçmişe yürümemesi, masumiyet karinesi) hariç her şey düzenlenebilir.

Olağan ve olağanüstü dönem farkını ortaya koymak için.

Yargısal denetim mekanizmalarını karşılaştır.

Olağan CBK'lar için AYM yolu açıkken (60 gün içinde iptal davası), OHAL CBK'ları anayasal olarak denetim dışıdır (Anayasa m.148).

Normların hukuki güvencesini teyit etmek için.

Key Concept

Cumhurbaşkanlığı Kararnamelerinin Konu ve Yargı Bakımından Rejimi

Estimated Time:1m 30s

Question 39Question →

1982 Anayasası'nda yer alan düzenlemelere göre, aşağıdakilerden hangisi Cumhurbaşkanının "yasama" ile ilgili görev ve yetkileri arasında yer almaz?

Kanunları yayımlamak

Türkiye Büyük Millet Meclisini gerektiğinde toplantıya çağırmak

Anayasa Mahkemesinde iptal davası açmak

Milletlerarası antlaşmaları onaylamak ve yayımlamak

Türkiye Büyük Millet Meclisi seçimlerinin yenilenmesine karar vermek

Show answer & explanation

Answer: Milletlerarası antlaşmaları onaylamak ve yayımlamak

Answer

Milletlerarası antlaşmaları onaylamak ve yayımlamak, 1982 Anayasası'nın 104. maddesinde Cumhurbaşkanının "yürütme" alanına giren görevleri arasında düzenlenmiştir.

Milletlerarası antlaşmaları onaylamak ve yayımlamak, Cumhurbaşkanının yürütme fonksiyonu içindeki bir yetkisidir. Kanunların Meclis tarafından kabul edilmesi yasama işlemiyken, antlaşmaların yürürlüğe konulması süreci yürütme erki tarafından yönetilir.

Step-by-Step Solution

Anayasa'nın 104. maddesinde belirtilen görev ayrımını inceleyin.

Cumhurbaşkanının görevleri; yasama, yürütme ve yargı olmak üzere üç ana başlıkta toplanmıştır.

Soruda istenen spesifik kategoriyi (yasama) diğerlerinden ayırmak gerekir.

Yasama ile ilgili görevleri listeleyin.

Bunlar; Meclis'te açılış konuşması yapmak, Meclis'i toplantıya çağırmak, kanunları yayımlamak veya geri göndermek, anayasa değişikliklerini halkoyuna sunmak, seçimlerin yenilenmesine karar vermek ve AYM'de iptal davası açmaktır.

Anayasal metindeki doğrudan sınıflandırmayı teyit etmek için gereklidir.

Yürütme ile ilgili görevleri listeleyerek karşılaştırma yapın.

Milletlerarası antlaşmaları onaylamak, Cumhurbaşkanlığı kararnamesi çıkarmak ve üst kademe yöneticilerini atamak yürütme yetkileridir.

Antlaşmaların onaylanması bir dış politika ve idare işlemi olduğu için yürütme fonksiyonuna dahildir.

Key Concept

Cumhurbaşkanının Yasama Yetkileri

Practice More

Cumhurbaşkanının yargı ile ilgili görevlerini (AYM, Danıştay, HSK üye seçimi) tekrar ederek kategorizasyonu tamamlayın.

Estimated Time:50s

Question 40Question →

1982 Anayasası'nın 108. maddesi ve 2017 Anayasa değişiklikleri uyarınca Devlet Denetleme Kurulu'nun (DDK) yapısı, işleyişi ve yetki alanı ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Kurulun işleyişi, üyelerinin görev süresi ve diğer özlük işleri Cumhurbaşkanlığı kararnamesi ile düzenlenir; kurulun denetim ve idari soruşturma yetkisi yargı organları hariç tüm kamu kurumlarını kapsar.

Kurul; kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşlarını ve sendikaları denetleyebilir ancak kamuya yararlı dernekler ve vakıflar kurulun denetim alanı dışındadır.

Kurul üyeleri Cumhurbaşkanı tarafından atanırken, Kurul Başkanı üyeler tarafından kendi aralarından seçilir ve Cumhurbaşkanınca onaylanır.

2017 Anayasa değişikliği ile kurula verilen 'idari soruşturma' yetkisi, yargı organlarının idari personeli hakkında yapılacak disiplin incelemelerini de kapsayacak şekilde genişletilmiştir.

Kurulun kuruluşu, teşkilatı ve üyelerinin nitelikleri münhasıran kanunla düzenlenir; kurulun sadece inceleme ve araştırma yetkisi bulunmaktadır.

Show answer & explanation

Answer: Kurulun işleyişi, üyelerinin görev süresi ve diğer özlük işleri Cumhurbaşkanlığı kararnamesi ile düzenlenir; kurulun denetim ve idari soruşturma yetkisi yargı organları hariç tüm kamu kurumlarını kapsar.

Answer

Kurulun işleyişi ve özlük haklarının Cumhurbaşkanlığı kararnamesiyle düzenlenmesi ve yargı organlarının denetim dışında tutulması doğrudur.

Doğru seçenek, DDK'nın iç işleyişinin ve üyelerinin statüsünün 2017 sonrası sistem gereği Cumhurbaşkanlığı kararnamesi ile belirlendiğini ve yargı organlarının bu denetim mekanizmasının tamamen dışında (mutlak istisna) olduğunu ifade etmektedir. Ayrıca 2017 değişikliği ile 'idari soruşturma' yetkisinin eklendiği bilgisi de bu kapsamda yer almaktadır.

Step-by-Step Solution

Anayasa Madde 108'in incelenmesi

DDK'nın Cumhurbaşkanlığına bağlı olduğu ve yapısının CBK ile düzenleneceği görüldü.

Kurulun hukuki dayanağını ve hiyerarşik yerini belirlemek için.

Denetim kapsamının analiz edilmesi

Tüm kamu kurumları, meslek kuruluşları, sendikalar ve kamuya yararlı dernek/vakıfların dahil olduğu ancak yargının hariç tutulduğu belirlendi.

Kurulun yetki sınırlarını tespit etmek için.

2017 değişikliklerinin kontrol edilmesi

Kurula klasik denetim yetkilerine ek olarak 'idari soruşturma' yetkisinin eklendiği teyit edildi.

Güncel anayasal yetkileri doğrulamak için.

Key Concept

Devlet Denetleme Kurulu'nun (DDK) Anayasal Statüsü ve İstisnaları

Practice More

DDK'nın yaptığı idari soruşturmaların sonucunda suç unsuru bulunması durumunda dosyanın ilgili adli mercilere aktarılması sürecini inceleyebilirsiniz.

Estimated Time:2m 0s

PreviousPage 2 / 11Next

Yürütme

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Practice More

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Practice More

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Practice More

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Practice More

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Practice More

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Practice More

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Practice More

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Practice More

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Practice More

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Hints

Practice More

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Practice More

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Practice More

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Hints

Practice More

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes