Examkin

Kamu Politikasında Karar Verme Yaklaşımları

207 questions

Question 21Question →

Kamu politikası analizinde kurumsal model (institutional model), devlet kurumlarının yapısal organizasyonunun politika sonuçları üzerindeki belirleyici etkisini vurgular. Thomas Dye ve diğer kurumsalcı düşünürlere göre, bir kararın "kamu politikası" niteliği kazanması, o kararın devlet kurumları tarafından üretilmesine ve belirli kurumsal özelliklere sahip olmasına bağlıdır.

Buna göre; kurumsal modelin devlet kurumlarına atfettiği "evrensellik" (universality) ve "meşruiyet" (legitimacy) ilkelerinin politika sürecindeki işlevini aşağıdakilerden hangisi en doğru şekilde açıklamaktadır?

Show answer & explanation

Answer: Alınan kararların toplumun bütün kesimleri için bağlayıcı bir hukuki çerçeve sunması ve vatandaşların bu kurallara itaat etmeyi yasal bir görev olarak kabul etmesi

Answer

Alınan kararların toplumun bütün kesimleri için bağlayıcı bir hukuki çerçeve sunması ve vatandaşların bu kurallara itaat etmeyi yasal bir görev olarak kabul etmesi
Kurumsal modelin temel önermesine göre, devlet kurumlarının ürettiği politikalar diğer sosyal yapıların (örneğin bir derneğin veya şirketin) kararlarından üç noktada ayrılır: Meşruiyet (kararların yasal bir hak ve ödev olarak görülmesi), Evrensellik (kararların toplumun sadece bir kesimine değil, tamamına uygulanması) ve Cebir (kararlara uyulmaması durumunda devletin yasal zorlama gücünü kullanabilmesi). Alınan kararların toplumun tamamını bağlaması evrensellik ilkesini, vatandaşların itaat etmeyi yasal bir görev bilmesi ise meşruiyet ilkesini doğrudan açıklar.

Step-by-Step Solution

1
Kurumsal modelin temel kavramlarını analiz etme
Modelin kamu politikasını meşruiyet, evrensellik ve cebir özellikleri üzerinden tanımladığı belirlendi.
Kurumsal modelde devlet kurumları, politikaya diğer organizasyonların sahip olamadığı resmiyet ve güç kazandırır.
2
Evrensellik ve Meşruiyet ilkelerini yorumlama
Evrensellik, politikanın toplumun tamamını kapsaması; meşruiyet ise yasal otorite ve sadakat yükümlülüğü ile ilişkilendirildi.
Bu iki ilke, kamu politikasının neden sadece devlet tarafından yapılabileceğinin hukuki temelini oluşturur.
3
Diğer modellerle karşılaştırma yaparak eleme yapma
Grup, Elit, Sistem ve Artırımcı modellerin tanımları incelenerek elendi.
Soruda kurumsal modelin ayırt edici yapısal özellikleri sorulmaktadır; diğer seçenekler farklı kuramsal yaklaşımlara aittir.

Key Concept

Kurumsal Modelin Üç Temel Özelliği (Meşruiyet, Evrensellik, Cebir)

Practice More

Kurumsal modelin 'yapı politikanın içeriğini belirler' varsayımını pekiştirmek için farklı hükümet sistemlerinin çevre politikaları üzerindeki etkilerini inceleyen bir analiz sorusu çözebilirsiniz.
Estimated Time:1m 40s
Question 22Question →

Charles Lindblom tarafından 'kök yöntemi' (root method) olarak adlandırılan; karar vericinin toplumsal değerleri ve öncelikleri tam olarak bildiği, soruna yönelik tüm çözüm alternatiflerini saptadığı ve her alternatifin olası sonuçlarını analiz ederek faydayı maksimize edecek seçeneği tercih ettiği kamu politikası modeli aşağıdakilerden hangisidir?

Show answer & explanation

Answer: Rasyonel-Kapsamlı Model

Answer

Rasyonel-Kapsamlı Model
Rasyonel-Kapsamlı model, karar vericinin bir 'ekonomik insan' (homo economicus) gibi davranarak toplumun tüm değerlerini bildiği, her türlü veriye ulaştığı ve matematiksel bir kesinlikle en yüksek sosyal faydayı sağlayan alternatifi seçtiği varsayımına dayanır. Lindblom bu modeli, sorunun her seferinde temelden (kökten) ele alınması nedeniyle 'kök yöntemi' olarak nitelendirmiştir.

Step-by-Step Solution

1
Karar verme sürecinin varsayımlarını analiz etme
Soruda 'tam bilgi', 'tüm alternatiflerin saptanması' ve 'fayda maksimizasyonu' gibi anahtar kavramlar belirlendi.
Bu kavramlar modelin rasyonel ve bütüncül doğasını temsil eder.
2
Terminolojik eşleştirme yapma
Lindblom'un 'kök yöntemi' (root method) ifadesi doğrudan Rasyonel-Kapsamlı modele karşılık gelir.
Lindblom, kendi 'artırımcı' (incremental) modelini 'dal yöntemi' olarak adlandırırken, eleştirdiği rasyonel modeli 'kök yöntemi' olarak tanımlamıştır.
3
Doğru modeli seçme
Belirtilen tüm özellikler Rasyonel-Kapsamlı modeli işaret etmektedir.
Diğer modeller sınırlı rasyonaliteyi veya farklı karar mekanizmalarını (grup dengesi, tesadüfilik) esas alır.

Key Concept

Rasyonel-Kapsamlı Model'in temel varsayımları ve 'kök yöntemi' kavramı.

Practice More

Rasyonel modelin 'sınırlı rasyonalite' (Herbert Simon) kavramıyla olan ilişkisini ve artırımcı modelle farklarını inceleyebilirsiniz.
Estimated Time:50s
Question 23Question →

Kamu politikasını, toplumdaki çeşitli çıkar ve baskı grupları arasındaki etkileşimin bir sonucu ve bu gruplar arasındaki güç ilişkilerinin ulaştığı bir "denge noktası" (equilibriumequilibrium) olarak ele alan yaklaşım aşağıdakilerden hangisidir?

Show answer & explanation

Answer: Grup Modeli

Answer

Grup Modeli
Grup Modeli, kamu politikasını toplumdaki çeşitli çıkar grupları arasındaki etkileşimin ve mücadelenin bir sonucu olarak görür. Bu yaklaşıma göre kamu politikası, bu grupların birbirleri üzerindeki göreceli etkilerinin ulaştığı bir denge noktasını temsil eder.

Step-by-Step Solution

1
Soruda geçen temel kavramları analiz edin.
"Çıkar grupları", "baskı grupları", "etkileşim" ve "denge noktası" kavramları tespit edilmiştir.
Sorunun hangi kuramsal yaklaşıma dayandığını anlamak için anahtar kelimelerin belirlenmesi gerekir.
2
Belirlenen kavramları kamu politikası modellerinin varsayımlarıyla karşılaştırın.
Bu kavramlar, kamu politikasını gruplar arası güç mücadelesinin bir ürünü olarak gören kuramsal çerçeve ile örtüşmektedir.
Grup mücadelesini ve denge kavramını merkeze alan tek model Grup Modeli'dir.

Key Concept

Grup Modeli ve Denge (Equilibrium) Analizi
Estimated Time:45s
Question 24Question →

Kamu politikası analizinde; toplumun büyük bir kısmının politika yapım sürecinde pasif olduğu, kamu politikalarının ise toplumun genelinden farklılaşan ve homojen bir yapıya sahip küçük bir yönetici azınlık tarafından belirlendiği varsayımına dayanan karar verme yaklaşımı aşağıdakilerden hangisidir?

Show answer & explanation

Answer: Seçkinci (Elit) Model

Answer

Kamu politikalarının homojen bir azınlık tarafından belirlendiği ve kitlelerin pasif olduğu yaklaşım Seçkinci (Elit) Model'dir.
Seçkinci (Elit) Model, kamu politikalarının kitlelerin taleplerinden ziyade, toplumu yöneten küçük bir elit grubun değer ve tercihlerini yansıttığını savunur. Bu modelde toplumun geri kalanı (kitleler) bilgi sahibi değildir ve politika yapımında pasiftir.

Step-by-Step Solution

1
Karar verici aktörlerin niteliğini analiz etmek.
Kararların toplumdan farklılaşan, homojen bir 'elit' grup tarafından alındığı görülmektedir.
Seçkinci modelde toplum, yöneten azınlık ve yönetilen çoğunluk olarak ikiye ayrılır.
2
Politika sürecindeki etkileşim yönünü saptamak.
Politika akışının yukarıdan (elitlerden) aşağıya (kitlelere) doğru olduğu belirlenmiştir.
Bu modelde elitler kitleleri yönlendirir, kitlelerin elitler üzerinde etkisi yok denecek kadar azdır.

Key Concept

Seçkinci Modelin temel varsayımı olan elitlerin homojenliği ve kitlelerin pasifliği.
Estimated Time:45s
Question 25Question →

Kamu politikası analizinde kullanılan Oyun Teorisi Modeli'ne göre; karar vericiler arasındaki etkileşimde taraflardan birinin kazancının, diğer tarafın kaybına tam olarak eşit olduğu durumları ifade eden kavram aşağıdakilerden hangisidir?

Show answer & explanation

Answer: Sıfır toplamlı oyun

Answer

Sıfır toplamlı oyun
Sıfır toplamlı oyun kavramı, oyun teorisinde taraflardan birinin elde ettiği faydanın (kazancın), diğer taraftan çıkan maliyete (kayba) birebir eşit olduğu ve oyunun toplam çıktısının sabit kaldığı stratejik durumları tanımlar.

Step-by-Step Solution

1
Oyun teorisindeki temel etkileşim türlerini tanımlama
Oyunlar; kazanç ve kayıpların toplamına göre sıfır toplamlı (zero-sum) veya sıfır toplamlı olmayan (non-zero-sum) olarak ikiye ayrılır.
Soru, kazanç ve kayıp dengesinin eşitliği üzerine kurulu bir tanım sormaktadır.
2
Kazanç-kayıp dengesini analiz etme
Bir taraf +5 birim kazanırken diğer taraf -5 birim kaybediyorsa, toplam sonuç sıfırdır (+5+(−5)=0+5 + (-5) = 0).
Bu matematiksel denge, 'sıfır toplamlı oyun' kavramının temelini oluşturur.

Key Concept

Sıfır Toplamlı Oyun
Estimated Time:45s
Question 26Question →

Cohen, March ve Olsen tarafından geliştirilen ve "örgütlü anarşi" (organized anarchy) olarak tanımlanan yapılardaki karar alma süreçlerini açıklayan Çöp Kutusu Modeli'ne (Garbage Can Model) göre, karar verme süreciyle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Show answer & explanation

Answer: Karar verme süreci; problemler, çözümler, katılımcılar ve seçim fırsatları şeklindeki dört bağımsız akışın bir araya gelmesiyle oluşur.

Answer

Çöp Kutusu Modeli'ne göre karar verme süreci; problemler, çözümler, katılımcılar ve seçim fırsatları olmak üzere dört bağımsız akışın tesadüfi bir şekilde birleşmesiyle gerçekleşir.
Çöp Kutusu Modeli, karar alma sürecini geleneksel rasyonel modellerin aksine, birbirinden bağımsız hareket eden dört ana akışın (problemler, çözümler, katılımcılar ve seçim fırsatları) belirli bir 'seçim fırsatı' penceresinde tesadüfen bir araya gelmesi olarak açıklar.

Step-by-Step Solution

1
Modelin temel kavramını tanımla.
Örgütlü anarşi (belirsiz amaçlar, akışkan katılım ve belirsiz teknoloji).
Karar ortamının doğasını anlamak için gereklidir.
2
Karar akışlarını belirle.
Problemler, Çözümler, Katılımcılar ve Seçim Fırsatları.
Kararı oluşturan bileşenlerin birbirinden bağımsız olduğunu görmek için gereklidir.
3
Kararın nasıl oluştuğunu analiz et.
Dört akışın bir 'seçim fırsatı' (çöp kutusu) içinde bir araya gelmesi.
Kararın rasyonel bir süreçten ziyade tesadüfi bir eşleşme olduğunu teyit etmek için gereklidir.

Key Concept

Örgütlü Anarşi ve Dört Bağımsız Akış
Question 27Question →

Charles Lindblom tarafından "çamurda yuvarlanma" (muddling through) olarak nitelendirilen; karar vericilerin tüm alternatifler yerine sadece sınırlı sayıda benzer seçeneği karşılaştırdığını ve mevcut politikalarda küçük, birbirini izleyen adımlarla değişiklik yaptığını savunan yaklaşım aşağıdakilerden hangisidir?

Show answer & explanation

Answer: Artırımcı Model

Answer

Kamu politikasında Lindblom tarafından geliştirilen, sınırlı karşılaştırmalara ve birbirini izleyen küçük adımlara dayanan yaklaşım Artırımcı Model'dir.
Artırımcı model, Charles Lindblom tarafından kamu politikası yapım sürecini açıklamak için geliştirilmiştir. Bu modelde politikalar, sıfırdan ve kapsamlı bir analizle değil, mevcut uygulamalar üzerinde yapılan küçük ve birbirini izleyen (successive) değişikliklerle oluşturulur. Lindblom bu süreci "muddling through" (çamurda yuvarlanma/güç bela ilerleme) olarak tanımlamış ve karar vericilerin sadece sınırlı sayıda alternatifi karşılaştırdığını belirtmiştir.

Step-by-Step Solution

1
Soruda verilen anahtar kavramları (çamurda yuvarlanma, küçük adımlar, sınırlı karşılaştırma) tanımlamak.
Bu kavramların Charles Lindblom'un kamu politikası literatüründeki temel önermeleri olduğu tespit edilir.
Lindblom, rasyonel modelin aksine karar vericilerin zaman ve bilgi kısıtı nedeniyle köklü değişimler yapamadığını savunur.
2
Tanımlanan özelliklerin hangi karar verme modeliyle örtüştüğünü belirlemek.
Mevcut politikanın üzerine küçük 'artışlar' ekleyerek ilerleme felsefesi Artırımcı Model'e aittir.
Artırımcı model, siyasal uzlaşmanın daha kolay olduğu küçük değişiklikleri savunarak sistemin istikrarını korur.

Key Concept

Artırımcı Model (Incrementalism) ve Lindblom'un 'Muddling Through' Kavramı

Practice More

Lindblom'un modelinin neden kriz anlarında yetersiz kalabileceğini (temel değişimlerin yapılamaması) analiz eden soruları inceleyebilirsiniz.
Estimated Time:45s
Question 28Question →

David Truman ve Arthur Bentley gibi düşünürlerin kuramsal temellerini attığı; kamu politikasını toplumdaki rakip baskı grupları arasındaki güç mücadelesinin bir sonucu olarak gören yaklaşıma göre, devletin bu süreçteki konumu ve "kamu yararı" kavramının mahiyetiyle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi en isabetlidir?

Show answer & explanation

Answer: Devlet, rakip grupların taleplerini dengeleyen ve varılan uzlaşıyı yasallaştıran pasif bir hakemdir; kamu yararı ise gruplar arası etkileşim sonucu ulaşılan denge noktasının kendisidir.

Answer

Grup Modeli'ne göre kamu politikası, rakip çıkar grupları arasındaki güç mücadelesinin ulaştığı geçici bir denge noktasıdır; devlet ise bu süreçte gruplar arasındaki etkileşimi yöneten ve sonucu resmiyet kazandıran pasif bir hakem rolündedir.
Doğru seçenek, Grup Modeli'nin en temel iki varsayımını eksiksiz şekilde birleştirmektedir: Birincisi, devletin tarafsız ve pasif bir hakem olarak gruplar arası dengeyi yönetmesi; ikincisi ise kamu yararının bu grupların karşılıklı etkileşimi ve güç dengesi sonucunda ulaşılan çıktı (denge noktası) olarak tanımlanmasıdır.

Step-by-Step Solution

1
Modelin temel varsayımını belirle
Grup Modeli, kamu politikasını baskı gruplarının etkileşimi olarak tanımlar.
Teorik çerçevenin sınırlarını çizmek için gereklidir.
2
Devletin rolünü analiz et
Devletin kendi özgün iradesi yoktur; gruplar arasındaki güç dengesini yasallaştıran bir 'hakem' (referee) pozisyonundadır.
Modelin devlet anlayışını (pluralizm/çoğulculuk) anlamak için kritiktir.
3
Kamu yararı kavramını yorumla
Kamu yararı, grupların mücadelesi dışında var olan soyut bir kavram değil, güç dengesinin sağlandığı 'denge noktası'dır (equilibrium point).
Modelin kamu yararı konusundaki pragmatik ve çoğulcu bakışını doğrulamak içindir.
4
Seçenekler arasında karşılaştırma yap
Doğru seçenek hem devletin hakem rolünü hem de denge noktası kavramını içermektedir.
En kapsamlı ve teorik olarak tutarlı cevaba ulaşılmasını sağlar.

Key Concept

Grup Modeli ve Denge Noktası (Equilibrium)
Question 29Question →

Kamu politikası kuramında Cohen, March ve Olsen tarafından ortaya konulan Çöp Kutusu Modeli (Garbage Can Model), 'örgütlü anarşi' (organized anarchy) olarak nitelendirilen kurumsal yapılar üzerindeki analizleriyle geleneksel karar alma yaklaşımlarından köklü bir biçimde ayrılır.

Buna göre, Çöp Kutusu Modeli'nin karar alma mantığına ilişkin aşağıdaki değerlendirmelerden hangisi, modelin kuramsal çerçevesindeki 'sorunlar', 'çözümler', 'katılımcılar' ve 'seçim fırsatları' arasındaki ilişkiyi en doğru şekilde betimlemektedir?

Show answer & explanation

Answer: Karar süreci, sorunların çözümleri tetiklemesinden ziyade; çözümlerin, sorunların, katılımcıların ve seçim fırsatlarının birbirinden bağımsız birer akış olarak örgüt içinde dolaştığı ve belirli bir zaman diliminde tesadüfen karşılaşmasıdır.

Answer

Çöp Kutusu Modeli'ne göre karar, sorunların, çözümlerin, katılımcıların ve seçim fırsatlarının birbirinden bağımsız akışlar olarak örgüt içinde dolaşması ve belirli bir zaman diliminde tesadüfen bir araya gelmesiyle oluşur.
Doğru ifade, Çöp Kutusu Modeli'nin özünü oluşturan 'zamansal çakışma' (temporal conjunction) ve 'bağımsız akışlar' (independent streams) kavramlarını birleştirir. Modele göre kararlar, katılımcıların, sorunların ve önceden üretilmiş çözümlerin bir seçim fırsatı penceresinde tesadüfen bir araya gelmesiyle oluşur; bu da örgütlü anarşinin karar alma mantığıdır.

Step-by-Step Solution

1
Örgütlü Anarşi kavramını analiz etme
Modelin geçerli olduğu örgütlerde tercihlerin belirsiz (problematic preferences), teknolojinin/yöntemlerin net anlaşılamamış (unclear technology) ve katılımın akışkan (fluid participation) olduğu saptanır.
Modelin temel varsayımı, rasyonelliğin önündeki bu engellerin karar alma sürecini kaotik bir hale getirdiğidir.
2
Dört bağımsız akışı tanımlama
Sorunlar (problems), Çözümler (solutions), Katılımcılar (participants) ve Seçim Fırsatları (choice opportunities) akışları birbirinden ayrı ve eşzamanlı olarak düşünülür.
Rasyonel modellerin aksine, bu akışlar arasında başlangıçta mantıksal bir bağ yoktur (örneğin, bir çözüm bazen ortada bir sorun yokken bile hazır bekliyor olabilir).
3
Eşleşme mekanizmasını saptama
Karar, bu dört akışın 'çöp kutusu' niteliğindeki bir seçim ortamında (toplantı, kurul vb.) zamansal olarak çakışmasıyla (conjunction) meydana gelir.
Bu durum, kararın neden-sonuç ilişkisinden ziyade zamanlama ve tesadüfün bir ürünü olduğunu gösterir.

Key Concept

Örgütlü Anarşi ve Bağımsız Akışlar

Practice More

Çöp Kutusu Modeli'nin gündem belirleme sürecindeki 'Politika Pencereleri' (Policy Windows) kavramıyla (Kingdon) olan ilişkisini incelemek, modelin uygulama alanını pekiştirmenize yardımcı olacaktır.
Estimated Time:1m 30s
Question 30Question →

James Buchanan ve Gordon Tullock gibi isimlerle ön plana çıkan Kamu Tercihi Modeli'ne (Public Choice) göre; seçmenler, siyasetçiler ve bürokratlar gibi siyasal aktörlerin davranışlarını açıklayan temel varsayım aşağıdakilerden hangisidir?

Show answer & explanation

Answer: Siyasal aktörlerin kendi bireysel faydalarını en üst düzeye çıkarmaya çalışan rasyonel varlıklar olduğu

Answer

Siyasal aktörlerin kendi bireysel faydalarını en üst düzeye çıkarmaya çalışan rasyonel varlıklar olduğu varsayımıdır.
Kamu Tercihi Modeli'nin (Public Choice) en temel varsayımı, siyasal alandaki tüm aktörlerin (seçmen, siyasetçi, bürokrat) tıpkı ekonomik hayattaki tüketiciler gibi rasyonel oldukları ve kendi bireysel faydalarını/çıkarlarını maksimize etmeye çalıştıklarıdır. Buna 'yöntemsel bireycilik' adı verilir.

Step-by-Step Solution

1
Modelin temel mantığını belirle
Kamu Tercihi Modeli, ekonomi biliminin araç ve yöntemlerini siyaset bilimine uygular.
Siyasal aktörlerin davranışlarını anlamak için ekonomik insan (homo economicus) varsayımı kullanılır.
2
Aktörlerin motivasyonunu analiz et
Seçmenler, siyasetçiler ve bürokratlar rasyoneldir ve fayda maksimizasyonu peşindedir.
Model, insanların siyasal arenaya girdiklerinde karakter değiştirmediklerini, çıkarlarını gözetmeye devam ettiklerini savunur.

Key Concept

Yöntemsel Bireycilik ve Rasyonel Fayda Maksimizasyonu

Practice More

Bürokrasinin bütçe maksimizasyonu davranışını açıklayan William Niskanen'in çalışmalarını inceleyebilirsiniz.
Estimated Time:45s
Question 31Question →

Kamu politikası disiplininde rasyonel-kapsamlı modelin aşırı bilgi yüklemesi ve maliyet sorunları ile artırımcı modelin değişime dirençli yapısını sentezleyen Amitai Etzioni tarafından geliştirilen "Karma Tarama Modeli" (Mixed Scanning), karar verme sürecinde nasıl bir strateji izlenmesini öngörmektedir?

Show answer & explanation

Answer: Karar vericilerin temel yönelimleri belirleyen "yüksek düzeyli" kararlar için geniş bir inceleme, bu kararları destekleyen "ayrıntılı" kararlar için ise sınırlı bir inceleme yapması

Answer

Karma Tarama Modeli'ne göre etkili karar alma; temel stratejik kararların geniş bir perspektifle (rasyonel), uygulama detaylarının ise dar bir perspektifle (artırımcı) incelenmesini gerektirir.
Amitai Etzioni'nin Karma Tarama Modeli, karar vermeyi iki aşamalı bir tarama süreci olarak görür: İlki, sistemi bir bütün olarak gören ve temel hedefleri belirleyen 'yüksek düzeyli/temel' kararların rasyonel incelenmesidir. İkincisi ise bu ana kararlar çerçevesinde kalan spesifik alanların daha dar kapsamlı ve 'artırımcı' bir şekilde taranmasıdır.

Step-by-Step Solution

1
Modelin teorik temellerini analiz etme
Karma Tarama'nın rasyonel ve artırımcı modellerin bir sentezi olduğu saptandı.
Etzioni, rasyonel modelin ütopik/pahalı, artırımcı modelin ise vizyonsuz/muhafazakar olduğunu savunarak orta bir yol önermiştir.
2
Karar türleri arasındaki ayrımı belirleme
Temel kararlar (fundamental decisions) ve ayrıntılı kararlar (incremental decisions) ayrımı yapıldı.
Bu modelin ayırt edici özelliği, her karara aynı düzeyde analiz uygulanmaması gerektiğini savunmasıdır.
3
İnceleme derinliğini eşleştirme
Temel kararlar için 'geniş tarama', ayrıntılı kararlar için 'derinlemesine dar tarama' yapılması gerektiği sonucuna ulaşıldı.
Bu strateji, kaynakların verimli kullanılmasını ve stratejik yönün kaybedilmemesini sağlar.

Key Concept

Karma Tarama (Mixed Scanning): Temel ve Ayrıntılı Karar Ayrımı

Practice More

Etzioni'nin modelini daha iyi anlamak için modelin kullandığı 'Hava Durumu Uydusu' analojisini (geniş açıdan dünyaya bakarken bulut yoğunlaşan yere zum yapma) inceleyebilirsiniz.
Estimated Time:50s
Question 32Question →

James Buchanan ve Gordon Tullock tarafından öncülüğü yapılan; siyasal aktörlerin (seçmenler, siyasetçiler ve bürokratlar) davranışlarını ekonomi biliminin "homo economicus" varsayımı çerçevesinde, kendi rasyonel çıkarlarını maksimize etme çabası olarak gören yaklaşım aşağıdakilerden hangisidir?

Show answer & explanation

Answer: Kamu Tercihi Modeli

Answer

Kamu Tercihi Modeli
Kamu Tercihi Modeli, siyasal karar alma sürecini bir 'siyasal piyasa' olarak görür. Bu yaklaşıma göre seçmenler oy maksimizasyonu, siyasetçiler iktidar maksimizasyonu ve bürokratlar bütçe maksimizasyonu gibi rasyonel ve bireysel çıkarlar peşindedir. Buchanan ve Tullock bu modelin en önemli temsilcileridir.

Step-by-Step Solution

1
Öncü isimleri analiz etme
James Buchanan ve Gordon Tullock isimleri Kamu Tercihi (Public Choice) okulunun kurucularıdır.
Soruda verilen isimler spesifik bir teorik çerçeveye işaret etmektedir.
2
Temel varsayımı belirleme
Siyasal aktörlerin rasyonel çıkar maksimizasyonu peşinde koştuğu (homo economicus) varsayımı incelenir.
Ekonomi biliminin yöntemlerinin siyasal alana uygulanması bu modelin ayırıcı özelliğidir.
3
Kavramsal eşleştirme yapma
Piyasa mantığını siyasete taşıyan modelin Kamu Tercihi Modeli olduğu sonucuna varılır.
Tanım, modelin temel kabulleriyle tam olarak örtüşmektedir.

Key Concept

Kamu Tercihi Modeli'nin rasyonel aktör ve piyasa varsayımı
Estimated Time:45s
Question 33Question →

Siyasal süreci bireyler arası bir "mübadele" (değiş-tokuş) ilişkisi olarak gören Kamu Tercihi Modeli'ne göre; seçmenler, siyasetçiler ve bürokratların karar alma süreçlerindeki temel motivasyonu aşağıdakilerden hangisidir?

Show answer & explanation

Answer: Kendi kişisel faydalarını rasyonel bir şekilde en üst düzeye çıkarmak

Answer

Siyasal aktörlerin temel motivasyonu, kendi kişisel faydalarını rasyonel bir şekilde en üst düzeye çıkarmaktır.
Kamu Tercihi Modeli'nin en temel varsayımı, siyasal aktörlerin (seçmenler, siyasetçiler ve bürokratlar) kendi kişisel faydalarını maksimize etmeye çalışan rasyonel bireyler olduğudur. Bu yaklaşıma göre siyaset, aktörlerin kendi çıkarları doğrultusunda oylarını, politikalarını veya bütçelerini takas ettikleri bir pazar yeridir.

Step-by-Step Solution

1
Kamu Tercihi Modeli'nin temel analiz birimini belirleyin.
Model, analiz birimi olarak "rasyonel bireyi" (metodolojik bireyselcilik) kabul eder.
Siyasal kararların kolektif bir ruhla değil, bireylerin tercihleriyle şekillendiğini savunur.
2
Bireyin siyasal alandaki davranış varsayımını analiz edin.
Bireylerin siyasal alanda da (oy verirken, bütçe hazırlarken) "homo economicus" gibi davrandığı saptanır.
Siyasetin de bir pazar olduğu ve aktörlerin bu pazarda kendi çıkarlarını (oy, güç, bütçe) maksimize etmeye çalıştığı varsayılır.

Key Concept

Metodolojik Bireyselcilik ve Rasyonel Fayda Maksimizasyonu
Question 34Question →

Kamu politikası analizinde kurumsal model, politikaların ancak devlet kurumları tarafından formüle edilmesi ve uygulanması durumunda "kamu politikası" niteliği kazanacağını savunur. Bu yaklaşıma göre devlet kurumları, bir politikayı kamu politikası haline getirirken ona diğer sosyal organizasyonların (şirketler, vakıflar veya sivil toplum örgütleri gibi) sağlayamadığı bazı temel ve ayrıcalıklı özellikler kazandırır. Buna göre, aşağıdakilerden hangisi kurumsal modele göre kamu politikasını diğer organizasyonların kararlarından ayıran ve vatandaşların bu politikalara uyma konusunda hukuki bir yükümlülük altına girmesini sağlayan temel özelliktir?

Show answer & explanation

Answer: Meşruiyet (Hukuki otorite tarafından onaylanarak vatandaşlar için bağlayıcı bir yükümlülük oluşturması)

Answer

Meşruiyet (Hukuki otorite tarafından onaylanarak vatandaşlar için bağlayıcı bir yükümlülük oluşturması)
Kurumsal modele göre kamu politikası, devlet kurumlarının bir çıktısıdır ve bu kurumlar politikaya üç temel özellik kazandırır: meşruiyet, evrensellik ve cebir (zorlayıcılık). Meşruiyet, bir politikanın devletin yasal otoritesi tarafından benimsenmesiyle vatandaşlar için hukuki bir itaat yükümlülüğü haline gelmesini ifade eder. Diğer organizasyonların (STK veya şirketler) kararları bu tür bir yasal bağlayıcılığa sahip değildir.

Step-by-Step Solution

1
Kurumsal modelin temel varsayımını analiz etmek.
Bu model, kamu politikasını devlet kurumlarının bir çıktısı (output) olarak görür.
Sorunun kurumsal modelin devlet odaklı yapısına dair temel bir bilgi gerektirmesi.
2
Modelin kamu politikasını diğer kararlardan ayıran özelliklerini hatırlamak.
Meşruiyet (legitimacy), evrensellik (universality) ve zorlayıcılık (coercion).
Kurumsal modelin literatürde yer alan üç temel ayırt edici özelliğini tespit etmek.
3
Vatandaşların uyma yükümlülüğü ile yasal otorite arasındaki bağı kurmak.
Hukuki otorite tarafından onaylanma ve uyma yükümlülüğü meşruiyet kavramı ile doğrudan ilişkilidir.
Sorudaki 'hukuki yükümlülük' vurgusunun karşılığını teknik terim olarak bulmak.

Key Concept

Kurumsal Modelin Kamu Politikasına Kazandırdığı Özellikler
Estimated Time:1m 15s
Question 35Question →

Kamu Tercihi Modeli, ekonomi biliminin temel rasyonellik varsayımlarını siyasal karar alma süreçlerine ve aktörlerine uyarlar. Bu yaklaşımın bürokrasi üzerindeki en etkili teorilerinden biri olan William Niskanen'in analizine göre, rasyonel bir bürokratın bütçe pazarlıkları ve yönetsel süreçlerdeki temel motivasyonu aşağıdakilerden hangisidir?

Show answer & explanation

Answer: Güç, prestij ve yönetim kolaylığı sağlamak adına kendi birimine tahsis edilen toplam bütçeyi maksimize etmek

Answer

Rasyonel bir bürokratın temel motivasyonu, kendi birimine tahsis edilen toplam bütçeyi maksimize etmektir.
William Niskanen tarafından Kamu Tercihi Modeli çerçevesinde geliştirilen 'Bütçe Maksimizasyonu' yaklaşımı, bürokratların kendi kişisel faydalarını (güç, statü, gelir) artırmak için yönettikleri kamu biriminin bütçesini mümkün olan en üst seviyeye çıkarmaya çalıştıklarını savunur. Bu durum, bürokrasinin rasyonel çıkar odaklı bir aktör olarak tanımlanmasının bir sonucudur.

Step-by-Step Solution

1
Modelin temel varsayımını hatırla.
Kamu Tercihi Modeli (Public Choice), tüm siyasal aktörlerin (seçmen, siyasetçi, bürokrat) rasyonel ve kendi çıkarlarını düşünen bireyler olduğunu varsayar.
Sorunun hangi kuramsal çerçevede çözüleceğini belirlemek için.
2
Bürokrasi özelindeki Niskanen teorisini uygula.
William Niskanen'e göre bir bürokratın maaşı, gücü, prestiji ve iş yükünün hafifliği kurumun bütçesinin büyüklüğüne bağlıdır.
Bürokratın 'fayda fonksiyonunu' neyin oluşturduğunu anlamak için.
3
Seçenekleri bu motivasyon kaynağı ile karşılaştır.
Bütçe maksimizasyonu hedefi, rasyonel bürokratın temel itici gücü olarak ortaya çıkar.
Doğru motivasyon kaynağını diğer kuramsal yaklaşımlardan ayırt etmek için.

Key Concept

Bütçe Maksimizasyonu (Niskanen)

Hints

1
Kamu Tercihi Modeli, bürokratları tıpkı bir firmanın yöneticisi gibi kendi çıkarlarını gözeten aktörler olarak görür.
2
William Niskanen'in teorisi, bürokratın 'faydası' ile yönettiği bütçenin büyüklüğü arasındaki ilişkiye odaklanır.

Practice More

Bürokratların siyasetçilere karşı sahip olduğu 'bilgi asimetrisi' avantajının bütçe süreçlerini nasıl etkilediğini inceleyebilirsiniz.
Estimated Time:50s
Question 36Question →

Amitai Etzioni tarafından geliştirilen ve rasyonel-kapsamlı model ile artırımcı (incremental) modelin bir sentezi olarak kabul edilen 'Karma Tarama Modeli'ne göre, kamu politikasında karar alma süreciyle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Show answer & explanation

Answer: Temel politik yönelimleri belirleyen geniş kapsamlı kararlar rasyonel incelemeyle, bu çerçevede kalan spesifik kararlar ise artırımcı yöntemle alınmalıdır.

Answer

Temel politik yönelimleri belirleyen geniş kapsamlı kararlar rasyonel incelemeyle, bu çerçevede kalan spesifik kararlar ise artırımcı yöntemle alınmalıdır.
Amitai Etzioni'nin Karma Tarama Modeli (Mixed Scanning), rasyonel modelin her ayrıntıyı analiz etme imkansızlığını ve artırımcı modelin statükocu yapısını eleştirir. Modele göre, 'temel kararlar' (fundamental decisions) stratejik bir rasyonellikle geniş bir tarama gerektirirken, bu kararların alt dalları olan 'ayrıntılı kararlar' (bit-level decisions) için küçük adımlarla ilerleyen artırımcı yöntem yeterlidir. Bu sayede hem zaman ve maliyet tasarrufu sağlanır hem de büyük ölçekli değişimlerin önü açılır.

Step-by-Step Solution

1
Modelin kökenini belirle
Karma Tarama Modeli (Etzioni), rasyonel ve artırımcı modellerin sentezidir.
Modele ait temel varsayımları anlamak için sentezlenen yapıları tanımak gerekir.
2
Karar türlerini ayırt et
Etzioni kararları 'temel kararlar' ve 'ayrıntılı kararlar' olarak ikiye ayırır.
Modelin işleyiş mantığı bu hiyerarşik ayrıma dayanmaktadır.
3
Uygulanacak yöntemi eşleştir
Temel kararlarda geniş kapsamlı rasyonel analiz, ayrıntılı kararlarda ise artırımcı (küçük adımlı) analiz uygulanır.
Rasyonel modelin bilgi yükü maliyetini düşürmek ve artırımcı modelin vizyonsuzluğunu gidermek için bu eşleştirme yapılır.

Key Concept

Karma Tarama Modeli (Etzioni)

Practice More

Etzioni'nin modelini daha iyi anlamak için modelin metaforu olan 'hava durumu uydusu' örneğini inceleyiniz: Uydu önce geniş bir alanı tarar (temel karar), şüpheli bir alan gördüğünde ise o bölgeye odaklanarak detaylı çekim yapar (ayrıntılı karar).
Estimated Time:1m 15s
Question 37Question →

Kamu politikası analizinde kurumsal model, politikaların devlet kurumlarının bir çıktısı olduğunu ve bu kurumların politikalara 'kamu' karakteri kazandırdığını ileri sürer. Bu yaklaşıma göre devlet, politikalarını diğer organizasyonların kararlarından ayıran belirli yapısal yetkilere sahiptir.

Buna göre, kurumsal model çerçevesinde aşağıdakilerden hangisi devletin politikalarını toplumun tamamına yayarak kurallara uymayanlara karşı yasal zorlama gücü kullanabilmesini ifade eden temel özelliktir?

Show answer & explanation

Answer: Cebir

Answer

Kurumsal modelde devletin politikalarını toplumun tamamı için bağlayıcı kılan ve itaati sağlamak için yasal yaptırım/zorlama gücü kullanabildiği özellik 'Cebir' (Coercion) kavramıdır.
Cebir (coercion), kurumsal modelde devletin bir politikayı yasal bir yükümlülük haline getirme ve bu kurala uymayanlara karşı meşru zorlama/yaptırım uygulama yetkisini ifade eden temel kavramdır. Bu özellik, kamu politikalarını diğer sivil toplum veya özel sektör kararlarından ayıran en belirgin unsurdur.

Step-by-Step Solution

1
Kurumsal modelin temel varsayımını analiz etmek
Politikaların ancak devlet kurumları tarafından yürütülmesi halinde 'kamu politikası' niteliği kazandığı sonucuna varılır.
Model, devlet kurumlarının politikaya meşruiyet, evrensellik ve cebir gibi nitelikler kazandırdığını savunur.
2
Soru kökündeki 'yasal zorlama gücü' ifadesini ilgili kavramla eşleştirmek
Zorlama, yaptırım ve itaat sağlama unsurlarının 'Cebir' kavramı kapsamında olduğu belirlenir.
Cebir, devletin meşru fiziksel ve hukuki güç kullanma konusundaki tekelini ifade eder.

Key Concept

Kurumsal Model ve Devletin Güç Tekeli

Practice More

Kurumsal modelin diğer iki ayağı olan 'Meşruiyet' (hukuki otorite) ve 'Evrensellik' (toplumun tamamına uygulanabilirlik) kavramları arasındaki farkları inceleyen sorular çözülebilir.
Estimated Time:1m 15s
Question 38Question →

Bir kamu kurumu, yıllık bütçe planlamasını yaparken önceki yılın verilerini temel almış ve tüm kalemlerde sadece enflasyon oranında %10'luk sınırlı artışlar yaparak süreci tamamlamıştır. Karar vericilerin radikal değişimlerden kaçınarak mevcut durum üzerinden küçük ve aşamalı adımlarla ilerlediği bu yaklaşım aşağıdakilerden hangisidir?

Show answer & explanation

Answer: Artırımcı Model

Answer

Artırımcı Model, mevcut politikalar üzerinde yapılan küçük ve aşamalı değişiklikleri ifade eder.
Artırımcı model, Charles Lindblom tarafından rasyonel-kapsamlı modele bir eleştiri olarak geliştirilmiştir. Bu modelde karar vericiler, tüm alternatifleri değerlendirmek yerine mevcut politikaları temel alır ve bunlar üzerinde sadece küçük, birbirini izleyen (artırımcı) değişiklikler yaparlar. Senaryoda bütçenin geçen yıla göre sadece belirli bir oranda artırılması, bu modelin en klasik uygulama örneğidir.

Step-by-Step Solution

1
Karar verme sürecindeki temel stratejiyi analiz etmek.
Karar vericilerin mevcut bütçeyi temel alarak sadece %10'luk sınırlı artışlar yaptığı tespit edilmiştir.
Mevcut durumdan radikal bir kopuş yerine küçük adımlarla ilerlenmesi modelin temel ayırt edici özelliğidir.
2
Tespit edilen stratejiyi teorik yaklaşımlarla eşleştirmek.
Bu yaklaşımın Charles Lindblom tarafından ortaya konulan Artırımcı Model (Incrementalism) olduğu belirlenmiştir.
Lindblom, karar vericilerin sınırlı rasyonellik nedeniyle 'el yordamıyla ilerleme' (muddling through) yöntemini kullandığını savunur.

Key Concept

Artırımcı Model (Lindblom)

Practice More

Artırımcı modelin kriz anlarındaki zayıflıklarını ve radikal değişimlere olan kapalı yapısını inceleyebilirsiniz.
Estimated Time:45s
Question 39Question →

Kamu politikası analizinde 'Rasyonel-Kapsamlı Model'in (Kök Yöntemi) uygulama aşamasında karşılaştığı en temel metodolojik zorunluluklardan biri, analistin 'değer' ve 'olgu' alanlarını birbirinden kesin olarak ayırmasıdır. Bu modelin öngördüğü rasyonaliteye ulaşmak isteyen bir kamu yöneticisinin, amaçlar (değerler) ile bu amaçlara ulaştıracak araçlar (politikalar) arasındaki ilişkiyi kurarken izlemesi gereken yöntem aşağıdakilerden hangisidir?

Show answer & explanation

Answer: Amaçların, olası araçların analizinden önce ve onlardan tamamen bağımsız bir şekilde tanımlanarak öncelik sırasına dizilmesi

Answer

Amaçların, olası araçların analizinden önce ve onlardan tamamen bağımsız bir şekilde tanımlanarak öncelik sırasına dizilmesi
Rasyonel-Kapsamlı Model (Kök Yöntemi), karar vericinin önce toplumsal değerleri ve hedefleri net bir şekilde tanımlamasını, bunları bir önem sırasına dizmesini ve ancak bu aşamadan sonra bu hedeflere ulaşacak alternatif araçları değerlendirmesini öngörür. Bu süreçte amaçlar, araçlardan bağımsız birer değişken olarak ele alınır. Bu ayrım, analizin nesnel ve optimize edilmiş bir sonuca ulaşması için zorunludur.

Step-by-Step Solution

1
Modelin epistemolojik temelini belirleme
Rasyonel-Kapsamlı Model (Kök Yöntemi), karar vericinin değerleri (amaçları) olgulardan (araçlardan) ayırabildiğini varsayar.
Rasyonel bir seçim yapabilmek için önce neyin başarılmak istendiğinin (değer hiyerarşisi) netleşmesi gerekir.
2
Amaç-Araç ilişkisini analiz etme
Analiz süreci doğrusaldır: Önce amaçlar belirlenir, sonra bu amaçlara hizmet edecek tüm araçlar (alternatifler) taranır.
Eğer amaçlar araçlara göre belirlenirse (B seçeneğindeki gibi), bu rasyonaliteden ziyade mevcut durumun devamı (artırımcılık) olur.
3
Seçenekleri eleme
Eş zamanlı seçim (Artırımcı), karma analiz (Etzioni) veya örgütsel anarşi (Çöp Kutusu) rasyonel modelin kapsamlılık ve doğrusallık ilkesine uymaz.
Rasyonel model 'ideal' ve 'normatif' bir yapı sunarak tam bilgi ve tam ayrıştırma talep eder.

Key Concept

Amaç-Araç Ayrımı ve Değer Hiyerarşisi

Practice More

Rasyonel-Kapsamlı Model ile Artırımcı Model arasındaki farkları, Lindblom'un 'Kök' ve 'Dal' benzetmeleri üzerinden tekrar inceleyiniz.
Estimated Time:1m 45s
Question 40Question →

Kamu politikası analizinde Charles Lindblom tarafından geliştirilen Artırımcı Model (Incremental Model), rasyonel-kapsamlı yaklaşımın "araç-amaç hiyerarşisi" ve "optimizasyon" varsayımlarını reddeder. Lindblom'a göre, karmaşık politika alanlarında değerler üzerinde tam bir uzlaşı sağlanamadığı için karar vericiler "sınırlı ardışık karşılaştırmalar" yöntemini kullanır. Bu süreçte amaçlar ile araçlar birbirinden bağımsız değildir; aksine birbirini sürekli olarak dönüştürür.

Buna göre, Artırımcı Model çerçevesinde bir kamu politikasının "başarısını" veya "iyiliğini" belirleyen temel ölçüt aşağıdakilerden hangisidir?

Show answer & explanation

Answer: Analitik olarak en rasyonel olanın değil, farklı değerlere sahip paydaşların söz konusu seçenek üzerinde uzlaşma (consensus) sağlamış olması

Answer

Artırımcı Model'de iyi bir politikanın temel ölçütü, analitik rasyonellikten ziyade karar vericiler ve paydaşlar arasındaki fikir birliğidir (uzlaşı).
Charles Lindblom, "The Science of 'Muddling Through'" adlı çalışmasında, karmaşık sorunlarda karar vericilerin tüm alternatifleri analiz edemeyeceğini belirtir. Bu modelde, araçlar ve amaçlar iç içe geçmiştir. Rasyonel modelin aksine, politikanın doğruluğu nesnel bir verimlilik analiziyle değil, ilgili tarafların (karar vericiler, baskı grupları, bürokrasi) o politika üzerinde mutabık kalmasıyla (uzlaşı) kanıtlanır. Yani paydaşlar 'bu iyi bir politikadır' diyorsa, o politika başarılı sayılır.

Step-by-Step Solution

1
Lindblom'un rasyonel modele eleştirisini analiz etme
Rasyonel modelin varsaydığı 'amaçlar üzerinde tam uzlaşı' ve 'tüm alternatiflerin bilinmesi' durumunun gerçek hayatta imkansız olduğunun saptanması.
Artırımcı Model, rasyonelliğin sınırlı olduğu gerçeği üzerine inşa edilmiştir.
2
"Çamurda yuvarlanma" (muddling through) kavramını değerlendirme
Karar vericilerin kapsamlı analizler yerine, mevcut politikalara küçük (artırımsal) eklemeler yaparak ilerlediğinin anlaşılması.
Büyük adımların siyasi maliyeti ve riskinin yüksek olması karar vericileri küçük adımlara zorlar.
3
Politikanın başarı kriterini (testini) tanımlama
Lindblom'a göre 'iyi' bir politikanın objektif bir 'en iyi' olmadığını, ancak üzerinde uzlaşılan politikanın 'uygulanabilir ve iyi' kabul edildiğinin belirlenmesi.
Çoğulcu toplumlarda değer çatışmaları nedeniyle teknik verimlilik değil, siyasal uzlaşı meşruiyet sağlar.

Key Concept

Artırımcı Model'de İyi Politikanın Testi (Agreement as the Test of a Good Policy)

Practice More

Lindblom'un 'Tarafların Karşılıklı Uyumu' (Partisan Mutual Adjustment) kavramını inceleyerek modelin siyasal pazarlık boyutunu derinleştirebilirsiniz.
Estimated Time:3m 0s
PreviousPage 2 / 11Next
Kamu Politikasında Karar Verme Yaklaşımları Practice Questions — KPSS Kamu Yönetimi — Page 2 | Examkin