Siyasal Katılma, Partiler ve Seçim Sistemleri

Maurice Duverger'nin siyasal partilerin doğuşuna ilişkin kuramsal çerçevesi temel alındığında; parlamento dışı (harici) kökenli partilerin, parlamento içi (dahili) kökenli partilere kıyasla 'siyasal devşirme' (political recruitment) işlevini yerine getirirken sergilediği temel yapısal farklılık aşağıdakilerden hangisidir?

Siyasal partilerin doğuş süreçlerini inceleyen Maurice Duverger; partileri parlamento içi (dahili) ve parlamento dışı (harici) kökenli olmak üzere iki ana gruba ayırmaktadır. Bu tasnife göre, parlamento dışı bir süreçle (sendikalar, fikir kulüpleri veya dini cemaatler aracılığıyla) kurulan partilerin, parlamento içi kökenli partilere kıyasla sergilediği temel yapısal özellik aşağıdakilerden hangisidir?

Robert Michels’in "Oligarşinin Tunç Kanunu" ile Otto Kirchheimer’ın "Herkesi Kucaklayan Parti" (Catch-all Party) tezi birlikte değerlendirildiğinde; klasik bir kitle partisinden (mass party) modern bir herkesi kucaklayan partiye geçiş sürecinde görülen yapısal ve işlevsel değişimlerle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Demokratik siyasal sistemlerde çıkar temsilini açıklayan yaklaşımlardan 'Çoğulculuk' (Pluralizm) ve 'Neo-Korporatizm', baskı gruplarının devlet mekanizmasıyla olan ilişkisini farklı boyutlarda ele alır. Bu ayrım, aynı zamanda baskı gruplarının siyasi partilerden yapısal olarak nasıl ayrıştığını da netleştirir.

Buna göre, baskı grupları ve çıkar temsil sistemleri ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Siyasal partilerin doğuş süreçleri üzerine yapılan çalışmalar; partinin parlamento içi grupların (dahili) veya parlamento dışı toplumsal dinamiklerin (harici) bir ürünü olmasının, partinin üstlendiği temel işlevlerin öncelik sıralamasını etkilediğini savunur. Maurice Duverger’nin tipolojisine göre, parlamento dışı kökenli partiler genellikle sistem tarafından dışlanmış veya yeterince temsil edilmemiş kesimlerin siyasal sisteme eklemlenmesiyle ortaya çıkar.

Buna göre, parlamento dışı kökenli siyasal partilerin "menfaat birleştirme" ve "siyasal devşirme" işlevlerini yerine getirme biçimiyle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Bir ülkede faaliyet gösteren "Bilişim Sektörü İşverenleri Sendikası", meclis gündeminde olan Kişisel Verilerin Korunması Kanunu'nda yapılacak değişikliklerin sektör üzerindeki maliyetlerini azaltmak amacıyla milletvekilleriyle birebir görüşmeler yapmakta ve teknik raporlar sunmaktadır. Bu kuruluş, seçimlere katılmamakta ve hükümet kurma gibi bir amaç gütmemektedir. Bu kuruluşun faaliyetleri ve yapısı dikkate alındığında, baskı gruplarının siyasi partilerden ayrıldığı temel nokta aşağıdakilerden hangisidir?

Siyaset biliminde parti sistemlerini hem niceliksel (parti sayısı) hem de niteliksel (ideolojik mesafe) açılardan inceleyen Giovanni Sartori; merkezdeki partilerin zayıf kaldığı, sistem karşıtı partilerin varlık gösterdiği ve siyasal rekabetin merkeze yönelmek yerine merkezden dışa doğru (santrifüj) işlediği yapıyı "kutuplaşmış çoğulculuk" olarak kavramsallaştırmıştır.

Maurice Duverger'nin "seçim sistemlerinin parti sistemleri üzerindeki etkileri" konusundaki kuramsal çerçevesi (Duverger Kanunları) göz önüne alındığında, yukarıda özellikleri verilen parti sisteminin kurumsal temelini oluşturan ve çok partili bir yapıyı teşvik eden seçim sistemi aşağıdakilerden hangisidir?

Modern demokratik sistemlerde seçimlerin temsiliyet gücü ve meşruiyeti, anayasal güvence altına alınmış belirli temel ilkelere dayanmaktadır. Bu çerçevede;

I. Vatandaşların vergi ödeme kapasitesi, mülkiyet durumu veya eğitim düzeyi gibi sınırlamalar olmaksızın seçmen olabilmesi,
II. Her seçmenin tek bir oy hakkına sahip olması ve oyların sayısal değerinin birbirine denk sayılması,
III. Seçmenlerin temsilcilerini arada herhangi bir aracı kurul (müntehib-i sani gibi) olmaksızın doğrudan belirlemesi,

durumlarını ifade eden seçim ilkeleri aşağıdakilerin hangisinde doğru sırayla verilmiştir?

Modern demokratik sistemlerde siyasal karar alma süreçlerini etkilemeye çalışan baskı grupları; doğrudan lobicilik (karar alıcılarla teknik bilgi paylaşımı), tabandan gelen lobicilik (kamuoyu baskısı yaratma) ve kampanya finansmanı desteği gibi çeşitli yöntemler kullanırlar. Bu yapıların siyasal sistemdeki konumu, onları diğer örgütlü yapılardan ayıran temel özelliklerle tanımlanır.

Buna göre, baskı gruplarının nitelikleri ve siyasi partilerle olan temel farkı ile ilgili aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?

Nispi temsil sistemlerinden d'Hondt yönteminin uygulandığı ve $\%10$ ülke barajının geçerli olduğu bir genel seçimde, $5$ milletvekili çıkaracak bir seçim çevresinde partilerin aldığı geçerli oylar şu şekildedir:

Ülke genelinde toplam $200.000$ geçerli oyun kullanıldığı varsayıldığında, bu seçim çevresindeki milletvekilliği dağılımı aşağıdakilerden hangisidir?

Siyaset biliminde 'dar bölge' (tek isimli) esasına dayalı 'İki Turlu Sistem' (Two-Round System) incelenirken; bazı uygulamalarda ikinci turda 'mutlak çoğunluk' (%50+1) şartı aranırken, bazılarında (örneğin Fransa Milletvekili seçimlerinde) belirli bir barajı geçen adayların katılabildiği ikinci turda 'basit çoğunluk' (en çok oyu alanın seçilmesi) kuralı uygulanmaktadır. İkinci turda 'basit çoğunluk' kuralının geçerli olduğu ve ikiden fazla adayın yarışabildiği bu sistemin, siyasal partiler ve parti sistemi üzerindeki etkisine ilişkin aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Siyasal sistemin işleyişine dair derin bir hoşnutsuzluk ve güvensizlik duyan, siyasal süreçleri etkileme kapasitesinden yoksun olduğunu düşünen ve bu nedenle sisteme karşı mesafe alan bireyin durumunu tanımlayan kavram aşağıdakilerden hangisidir?

Bir seçim çevresinde $4$ milletvekili seçilecektir. Bu seçim çevresinde seçime katılan üç siyasi partinin aldığı geçerli oylar aşağıdaki tabloda verilmiştir:

Bu seçim çevresinde milletvekili dağılımı D'Hondt (nispi temsil) sistemine göre yapılacaktır ve herhangi bir seçim barajı uygulanmamaktadır.

Buna göre, partilerin bu seçim çevresinden çıkaracakları milletvekili sayıları aşağıdakilerin hangisinde doğru olarak verilmiştir?

Siyasal katılım süreçlerini inceleyen bir siyaset bilimci, toplumdaki iki farklı seçmen grubunun tutumlarını şu şekilde özetlemiştir:

I. Grup: 'Siyasetle hiç ilgilenmiyorum, haberleri takip etmiyorum ve kimin yönettiğiyle de pek ilgilenmiyorum.'
II. Grup: 'Siyasal gelişmeleri takip ediyorum ancak sistemin halkın taleplerine kapalı olduğunu ve benim oy vermemin sonucu hiçbir şekilde etkilemeyeceğini düşünüyorum.'

Buna göre, araştırmacının gözlemlediği bu iki seçmen grubunun tutumları sırasıyla aşağıdaki kavramların hangisiyle en iyi şekilde tanımlanabilir?

Siyasal yabancılaşma olgusunu Melvin Seeman’ın tipolojisi üzerinden inceleyen bir araştırmacı, bireylerin sisteme yönelik tutumlarını analiz ederken şu iki temel gözlemi raporlamıştır:

I. Birey, siyasal olayların ve kararların karmaşıklığı karşısında süreçleri anlamlandıramamakta, hangi kararın ne sonuç doğuracağını öngörememektedir.
II. Birey, siyasal sistemde yerleşik olan kural ve değerlerin artık işlevsel olmadığını düşünmekte; siyasal hedeflere ulaşmak için etik dışı veya yasal olmayan yollara başvurmanın kaçınılmaz olduğuna inanmaktadır.

Bu gözlemler, siyasal yabancılaşmanın hangi boyutlarını sırasıyla ifade etmektedir?

Siyaset biliminde siyasal katılma; bireylerin siyasal sistemi, otoriteleri veya kamu politikalarını etkilemeye yönelik faaliyetlerini kapsar. Lester Milbrath bu faaliyetlerin yoğunluğuna göre bireyleri; gladyatörler, izleyiciler ve apatikler şeklinde bir hiyerarşiye tabi tutmuştur. Ayrıca katılım yöntemleri, sistemin öngördüğü yasal sınırlar içerisinde kalıp kalmamasına göre geleneksel (konvansiyonel) ve geleneksel olmayan (konvansiyonel olmayan) olarak sınıflandırılmaktadır.

Buna göre, aşağıdakilerden hangisi Milbrath'ın sınıflamasındaki 'izleyici' (spectator) grubunun gerçekleştirdiği 'geleneksel' (konvansiyonel) bir katılma biçimidir?

Siyaset biliminde parti sistemlerini analiz eden Maurice Duverger ve Giovanni Sartori'nin kuramsal yaklaşımları dikkate alındığında; bir ülkede nispi temsil sisteminin uygulanması sonucunda (Duverger Yasası) ortaya çıkan çok partili yapının, Sartori'nin "Aşırı Çoğulculuk" (Polarized Pluralism) kategorisine dahil edilebilmesi için sistemde aşağıdakilerden hangisinin bulunması zorunludur?

Siyasal partilerin kökenlerine dair yapılan sınıflandırmalarda "parlamento dışı" (extra-parliamentary) doğuş kuramı, partilerin kuruluşunda parlamentodaki mebus gruplarının değil, toplumdaki çeşitli sivil veya korporatif yapıların rol oynadığını savunur. Maurice Duverger'nin bu yaklaşımı dikkate alındığında, parlamento dışı kökene sahip partilerin doğuşu ve işlevsel özellikleri ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Seçim sistemleri, siyasal katılımın kurumsallaşması ve hükümet sistemlerinin istikrarı üzerinde belirleyici rol oynamaktadır. Çoğunluk seçim sistemleri; basit çoğunluk ve mutlak çoğunluk modelleri olarak iki temel kategoriye ayrılmaktadır. Bu modellerden biri olan "İki Turlu Çoğunluk Sistemi" (Two-Round System), seçilme eşiği ve siyasal ittifaklar bakımından kendine özgü kurallara sahiptir.

Buna göre, İki Turlu Çoğunluk Sistemi'nin işleyişi ve siyasal sonuçları ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Maurice Duverger’nin siyasal partilerin kökenlerine dayalı sınıflandırmasına göre; sendikalar, dini cemiyetler, tarım birlikleri veya fikir kulüpleri gibi parlamento dışı (extra-parliamentary) odakların öncülüğünde kurulan partileri, parlamento içi grupların ve seçim komitelerinin evrimiyle oluşan partilerden ayıran temel yapısal ve hiyerarşik özellik aşağıdakilerden hangisidir?