Küresel enerji piyasalarında yaşanan şiddetli bir negatif arz şoku sonrasında, bir ülkede eşanlı olarak yüksek işsizlik ve maliyet enflasyonu baş göstermiştir. Bu stagflasyonist sarmaldan çıkmak amacıyla ekonomi yönetimi, işgücü piyasalarındaki 'vergi takozunu' (tax wedge) daraltmaya yönelik kapsamlı bir yasal düzenleme hazırlamıştır.
Arz yönlü iktisat yaklaşımına göre, söz konusu vergi takozu indiriminin makroekonomik dengeler üzerindeki beklenen temel aktarım mekanizması aşağıdakilerden hangisidir?
- İşverenlerin birim işgücü maliyetlerinin azalmasıyla toplam arz eğrisinin sağa kayması, bunun sonucunda fiyatlar genel düzeyi düşerken reel üretimin ve istihdamın artmasıAnswer
- BHarcanabilir geliri artan hanehalkının tüketim harcamalarını çoğaltmasıyla toplam talebin genişlemesi ve ekonomideki atıl kapasitenin üretime dâhil edilmesi
- CKısa dönemde işsizlik ile enflasyon arasındaki değiş-tokuş (trade-off) ilişkisinden yararlanılarak, bir miktar ilave fiyat artışı pahasına istihdam hacminin büyütülmesi
- DKamu harcamalarının kısılarak bütçe açıklarının daraltılması ve böylece maliyet enflasyonunu besleyen fiyat-ücret sarmalının parasal daralma ile kırılması
- EVergi indirimlerinin kamu borçlanma gereksinimini artırmasıyla yükselen faiz oranlarının, özel kesim yatırımları üzerindeki dışlama (crowding-out) etkisini belirginleştirmesi
Answer
Arz yönlü iktisat politikaları gereği, vergi takozunun daraltılması birim işgücü maliyetlerini düşürür; bu durum toplam arz eğrisini sağa kaydırarak eşanlı olarak fiyatlar genel düzeyini düşürür ve reel üretimi (istihdamı) artırır.
Vergi takozu, işgücünün işverene olan toplam maliyeti ile işçinin eline geçen net ücret arasındaki farktır (gelir vergisi ve sosyal güvenlik kesintileri vb.). Arz yönlü iktisada göre, bu takozun daraltılması doğrudan işverenlerin birim işgücü maliyetlerini düşürür. Maliyet enflasyonunun temel kaynağı olan girdi maliyetlerindeki bu düşüş, makroekonomide Kısa Dönem Toplam Arz (SRAS) eğrisini sağa kaydırır. Toplam arzın artması, hem fiyatlar genel düzeyini aşağı çeker (enflasyonla mücadele) hem de üretim ve istihdam hacmini genişletir (durgunlukla mücadele). Bu sayede stagflasyonun her iki ayağına da aynı anda çözüm üretilmiş olur.
Step-by-Step Solution
Key Concept
Stagflasyonla Mücadelede Arz Yönlü Maliye Politikası ve Vergi Takozu Etkisi