Kamu ekonomisinde devletin, mali amaçlar (fiskal) doğrultusunda belirli bir tüketim malının arzını tamamen kendi kontrolüne aldığı ve bu malın satış fiyatını, marjinal maliyetin ve normal kâr marjının oldukça üzerinde belirlediği varsayılmaktadır. Bu uygulamada ortaya çıkan 'mali rant' (fiskal kâr) unsuru ve bu gelirin kamu gelirleri tasnifindeki yeri ile ilgili aşağıdaki değerlendirmelerden hangisi, mali tekel gelirlerinin teorik altyapısını en kapsamlı şekilde yansıtmaktadır?
- Mali tekel konusu olan malın satış fiyatının, üretim maliyeti ve normal kâr payının üzerinde belirlenmesi sonucu oluşan 'fiskal kâr', iktisadi açıdan bir tüketim vergisi gibi tüketiciye yansıtılır; ancak bu işlem hukuki bir vergi yükümlülüğü yerine piyasa fiyatı üzerinden gerçekleştirildiği için 'gizli vergi' niteliği taşır.Answer
- BBu gelirler, devletin belirli bir malı üretip sunması karşılığında alınan bir bedel olduğu için 'harç' niteliğindedir ve bu nedenle ödeme gücü ilkesinden ziyade faydalanma ilkesine dayanır.
- CTekel kârlarının belirli bir meslek grubunun veya sosyal güvenlik kurumunun finansmanına ayrılması zorunlu olduğu için bu gelirler kamu gelirleri bütçesinde 'parafiskal gelir' olarak sınıflandırılır.
- DMali tekel gelirleri, devletin mülkiyetinde bulunan bir iktisadi teşebbüsün özel hukuk hükümlerine göre elde ettiği kârlar olduğu için 'mülk ve teşebbüs geliri' kategorisinde yer alan iradi bir kamu geliridir.
- EDevletin bu mallar üzerindeki fiyat belirleme gücü, piyasadaki likiditeyi kontrol etme amacına yönelik olduğundan, elde edilen bu 'fiskal kâr' özü itibarıyla bir 'senyoraj geliri' türüdür.
Answer
Mali tekel gelirleri, satış fiyatı ile maliyet arasındaki farkın hazineye aktarılması nedeniyle iktisadi olarak bir tüketim vergisi (gizli vergi) mahiyetindedir, ancak hukuki formu fiyattır.
Mali tekel gelirleri, devletin mali amaçla (bütçeye gelir sağlamak için) belirli malların üretim veya satışını tekeline almasıdır. Burada satış fiyatı, maliyet ve makul kârın üzerinde belirlenir. Bu aradaki fark (fiskal kâr), tüketici için aslında bir tüketim vergisi yüküdür. Ancak bu yük vergi dairesine değil, satıcı konumundaki devlete fiyat içinde ödendiği için 'gizli vergi' olarak adlandırılır.
Step-by-Step Solution
Key Concept
Gizli Vergi (Hidden Tax) Mahiyeti
Estimated Time:2m 0s