Question

Difficulty: MediumMali Tekel Gelirleri

Kamu gelirleri tasnifinde vergi dışı gelirler başlığı altında incelenen 'mali tekel gelirlerini', harç ve resim gibi diğer vergi dışı gelir türlerinden ayıran temel karakteristik aşağıdakilerden hangisidir?

  1. A
    Ödemenin, sunulan bir kamu hizmetinden yararlanan kişilerden hizmetin maliyetine katılım payı olarak tahsil edilmesi
  2. B
    Belirli bir faaliyetin yapılmasına veya bir hakkın kullanılmasına devletçe izin verilmesi karşılığında ödenen bedeller olması
  3. Devletin bütçeye gelir sağlama amacıyla belirli malların üretim veya satışını tekeline alarak, fiyatı maliyetin üzerinde bir kâr içerecek şekilde belirlemesiAnswer
  4. D
    Sosyal güvenlik kurumları veya mesleki kuruluşların, sundukları hizmetlerin finansmanı için üyelerinden topladıkları zorunlu ödemeler olması
  5. E
    Kamu tarafından yapılan bayındırlık hizmetleri sonucunda, çevrede bulunan gayrimenkullerin değerinde meydana gelen artış nedeniyle alınması

Answer

Devletin bütçeye gelir sağlama amacıyla belirli malların üretim veya satışını tekeline alarak, fiyatı maliyetin üzerinde bir kâr içerecek şekilde belirlemesi
Mali tekel gelirleri, devletin bütçeye gelir sağlama (fiskal) amacıyla belirli tüketim mallarının (tütün, alkol vb.) üretimini veya satışını tamamen kendi denetimine almasıyla elde edilir. Bu durumda satış fiyatı, üretim maliyetinin üzerinde belirlenir ve aradaki fark devlet için bir gelir kaynağı oluşturur. Bu durum iktisadi literatürde 'gizli vergi' olarak da adlandırılır.

Step-by-Step Solution

1
Kavramsal Ayrıştırma
Mali tekel gelirlerinin temel amacı 'fiskal' yani bütçeye gelir sağlamaktır.
Diğer vergi dışı gelirlerin aksine mali tekellerde devlet, piyasa mekanizmasına doğrudan 'satıcı' olarak müdahale eder.
2
Fiyat Mekanizmasını İnceleme
Fiyat>MaliyetFiyat > Maliyet (Tekel Kârı)
Mali tekelde devlet, marjinal maliyetin üzerinde bir fiyat belirleyerek elde ettiği farkı (kârı) bir 'gizli vergi' gibi bütçeye aktarır.
3
Diğer Gelir Türlerini Eleme
Harç, resim, şerefiye ve parafiskal gelirlerin tanımlarını kontrol et.
Bu gelirler ya bir hizmet karşılığı (harç), ya bir izin karşılığı (resim) ya da özel bir değer artışı (şerefiye) için alınır; mali tekeldeki gibi bir 'mal arzı tekeli' içermezler.

Key Concept

Mali tekel gelirleri, iktisadi mahiyeti itibarıyla tüketim üzerinden alınan gizli bir vergidir ve temel motivasyonu mali (fiskal) amaçtır.

Practice More

Vergi dışı gelirlerin 'cebri' ve 'iradi' olma özelliklerine göre sınıflandırılmasını tekrar ediniz.
Estimated Time:1m 15s
Rate this question