Question

Difficulty: HardMali Tekel Gelirleri

Kamu gelirleri içerisinde yer alan mali tekel gelirleri; devletin mali amaçlarla belirli malların üretimini veya satışını tamamen kendi denetimine almasıyla ortaya çıkar. Bu yöntemde devlet, tekel gücünü kullanarak malın satış fiyatını, o malın marjinal maliyetinin oldukça üzerinde belirlemektedir.

Bu uygulama neticesinde elde edilen kâr payının (mali tekel kârı) ekonomik ve hukuki mahiyetiyle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

  1. A
    Bu gelirler, bireylerin kamusal bir hizmetten doğrudan yararlanmaları karşılığında ödedikleri 'harç' niteliğindedir.
  2. Satış fiyatı ile maliyet arasındaki bu fark, tüketiciler tarafından fiyat içinde ödendiği için iktisadi olarak bir 'gizli vergi' niteliği taşır.Answer
  3. C
    Mali tekel gelirleri, sadece sosyal güvenlik kurumları veya mesleki kuruluşlar tarafından toplanan 'parafiskal' gelirler grubunda yer alır.
  4. D
    Devletin özel hukuk hükümlerine tabi olan mülklerinden elde ettiği 'mülk ve teşebbüs' gelirleri kapsamında değerlendirilen saf bir işletme kârıdır.
  5. E
    Bayındırlık hizmetleri sonucunda gayrimenkul değerinde meydana gelen artış nedeniyle mülk sahiplerinden alınan 'şerefiye' ile aynı statüdedir.

Answer

Satış fiyatı ile maliyet arasındaki bu fark, tüketiciler tarafından fiyat içinde ödendiği için iktisadi olarak bir 'gizli vergi' niteliği taşır.
Mali tekel gelirlerinde devlet, piyasada rekabeti engelleyerek fiyatı maliyetin üzerinde belirler. Aradaki bu kâr marjı, malı satın alan tüketicilerin bütçeye yaptıkları zorunlu bir katkıdır. Bu durum, verginin fiyat içerisine gizlenmesi anlamına geldiği için iktisadi literatürde bu gelirler 'gizli vergi' (fiyat içinde vergi) olarak tanımlanır.

Step-by-Step Solution

1
Mali tekel kavramını analiz etme
Devletin, mali (bütçeye gelir sağlama) amaçla tütün, alkol veya tuz gibi malların üretim ve satışını tekeline alması.
Mali tekelin temel motivasyonunun sosyal faydadan ziyade gelir elde etmek olduğunun tespiti gerekir.
2
Fiyat oluşum mekanizmasını inceleme
Devlet, tekel gücünü kullanarak fiyatı maliyetin çok üzerine çıkarır.
Bu farkın (marjinal maliyet ile satış fiyatı arası) tesadüfi bir kâr değil, bilinçli bir mali politika aracı olduğunu anlamak içindir.
3
Gelirin iktisadi niteliğini belirleme
Bu kâr payının, tüketiciden zorunlu olarak tahsil edilen dolaylı bir vergi (gizli vergi) olduğu sonucuna ulaşılır.
Hukuken kâr olarak adlandırılsa da, ekonomik fonksiyonu bakımından fiyat içerisine gizlenmiş bir tüketim vergisi özelliği taşıdığını saptamak gerekir.

Key Concept

Mali Tekel Gelirlerinin Gizli Vergi Niteliği
Estimated Time:2m 0s
Rate this question