Maliye literatüründe devletin bazı malların (tütün, alkol, tuz vb.) üretimini veya satışını tekeline alarak elde ettiği gelirler 'mali tekel gelirleri' olarak tanımlanmaktadır. Bu gelirlerin vergi benzeri bir nitelik kazanarak 'gizli vergi' olarak adlandırılmasını sağlayan temel iktisadi mekanizma aşağıdakilerden hangisidir?
- Malın satış fiyatının, marjinal maliyet ve normal kâr payı toplamının üzerinde belirlenerek oluşan tekel kârının kamu bütçesine aktarılmasıAnswer
- BSöz konusu gelirlerin, bireylerin tüketim tercihlerine bağlı olması nedeniyle cebri olmayan, tamamen iradi bir karakter sergilemesi
- CDevletin bu malları sunarken sağladığı özel güvenlik veya denetim hizmetinin karşılığı olarak bir bedel tahsil etmesi
- DTekel uygulamasının temelinde yalnızca halk sağlığını korumak gibi mali olmayan (ekstra-fiskal) amaçların bulunması
- ESöz konusu gelirlerin, devletin genel bütçesi yerine doğrudan sosyal yardım fonlarına veya mesleki birliklere aktarılması
Answer
Malın satış fiyatının üretim maliyeti ve normal kârın üzerinde belirlenerek oluşan payın kamu bütçesine aktarılması
Mali tekel gelirleri, devletin belirli malları tekelinde tutarak fiyatı üretim maliyetinin ve normal kârın çok üzerinde belirlemesiyle oluşur. Rekabetçi fiyat ile tekel fiyatı arasındaki bu fark, tüketiciden zorunlu olarak alınan bir pay olduğu için 'gizli vergi' niteliği taşır ve doğrudan kamu giderlerini finanse etmek üzere bütçeye aktarılır.
Step-by-Step Solution
Key Concept
Mali tekel gelirlerinde 'gizli vergi' (hidden tax) unsuru