Examkin

Kamu Borçlarının Sınıflandırılması

146 questions

Question 121Question →

Kamu borçlarının borçlanan kurumun niteliğine (hukuki statüsüne) göre yapılan sınıflandırmasında; genel bütçeli idarelerin borçlarına ilaveten, devlet üniversiteleri gibi özel bütçeli idarelerin ve Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumu (BTK) gibi düzenleyici ve denetleyici kurumların borçlarını da kapsayan ancak mahalli idarelerin borçlarını içermeyen borç kategorisi aşağıdakilerden hangisidir?

Show answer & explanation

Answer: Geniş anlamda devlet borçları

Answer

Merkezi yönetim bütçesi kapsamındaki idarelerin (genel + özel + düzenleyici) borçlarının tamamını kapsayan kategori 'geniş anlamda devlet borçları' olarak adlandırılır.
Geniş anlamda devlet borçları, bir ülkedeki merkezi yönetimi oluşturan genel bütçeli idareler, özel bütçeli idareler ve düzenleyici/denetleyici kurumların borçlarının toplamını ifade eder. Soru kökünde bu üç grup açıkça belirtilmiş ve mahalli idarelerin dışarıda tutulduğu vurgulanmıştır; bu durum doğrudan 'geniş anlamda' tanımına karşılık gelmektedir.

Step-by-Step Solution

1
Kurumsal sınıflandırma düzeylerini belirlemek.
Dar anlamda devlet borcu (Genel Bütçe), Geniş anlamda devlet borcu (Merkezi Yönetim), Kamu kesimi borcu (Tüm Kamu).
Borçlanan kurumun hukuki statüsü borcun kapsamını belirler.
2
Soru kökündeki kurumların bütçe türlerini analiz etmek.
Üniversiteler 'Özel Bütçeli', BTK ise 'Düzenleyici ve Denetleyici' kurumdur. Genel bütçeli idarelerle birlikte bu grup Merkezi Yönetimi oluşturur.
5018 sayılı Kanun uyarınca bu üç grup merkezi yönetim bütçesi kapsamındadır.
3
Tanımları eşleştirmek.
Merkezi yönetimin (I, II ve III sayılı cetveller) toplam borcu 'geniş anlamda devlet borcu' kategorisine girer.
Mahalli idareler ve KİT'ler dahil edilmediği sürece kapsam 'devlet borcu' düzeyinde kalır.

Key Concept

Kurumsal borç sınıflandırmasında dar, geniş ve kamu kesimi ayrımı.

Practice More

5018 sayılı Kanun'a ekli cetvelleri (I, II, III, IV) ve bu cetvellerdeki kurumların borçlanma yetkilerini incelemek konuyu pekiştirecektir.
Estimated Time:1m 15s
Question 122Question →

Kamu maliyesinde borç stokunun vade yapısı, Hazine idaresinin likidite yönetimi ve borç sürdürülebilirliği üzerindeki riskleri belirleyen temel unsurlardan biridir. Bu çerçevede, dalgalı borçların niteliği ve bu borçların "tahkim" (konsolidasyon) süreciyle ilişkisine dair aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Show answer & explanation

Answer: Hazine Bonosu gibi kısa vadeli araçlarla sağlanan dalgalı borçlar, tahkim işlemi ile uzun vadeli Devlet Tahvili'ne dönüştürülerek borç servisinin zamana yayılması sağlanır.

Answer

Hazine Bonosu gibi kısa vadeli araçlarla sağlanan dalgalı borçların, tahkim işlemi ile uzun vadeli Devlet Tahvili'ne dönüştürülerek borç servisinin zamana yayılmasına ilişkin ifade doğrudur.
Doğru olan seçenek, dalgalı borçların (Hazine Bonosu gibi kısa vadeli araçlar) tahkim işlemi yoluyla konsolide borçlara (Devlet Tahvili gibi uzun vadeli araçlar) dönüştürüldüğünü ve bu sayede borç yükünün zamana yayıldığını açıklar. Bu, kamu borç yönetiminde likidite riskini azaltmak için kullanılan temel bir tekniktir.

Step-by-Step Solution

1
Vade sınıflamasını tanımlama
Vadesi 11 yıla kadar olan borçlar 'dalgalı', 11 yıldan uzun olanlar 'konsolide' borçtur.
Soruda sorulan kavramların temel ayrım noktasını belirlemek gerekir.
2
Borçlanma araçlarını eşleştirme
Hazine Bonosu dalgalı borç aracıyken, Devlet Tahvili konsolide borç aracıdır.
Hangi enstrümanın hangi kategoriye girdiğini bilmek analizin doğruluğu için şarttır.
3
Tahkim (Konsolidasyon) işlemini analiz etme
Tahkim, kısa vadeli borcun uzun vadeli borca dönüştürülerek ödeme takviminin rahatlatılmasıdır.
İşlemin amacının vade uzatımı olduğunu doğrulamak gerekir.

Key Concept

Vadesine Göre Kamu Borçları ve Tahkim (Konsolidasyon) İşlemi
Question 123Question →

Kamu borçlanmasında, borç verenlerin yerleşiklik (ikametgâh) durumu ve bu işlemin ülkenin toplam mal-hizmet kapasitesi üzerindeki etkileri esas alındığında aşağıdaki yargılardan hangisi doğrudur?

Show answer & explanation

Answer: Dış borçlanma, borcun alındığı dönemde ülkeye ek bir reel kaynak girişi sağlarken; borcun geri ödenmesi aşamasında ülkeden dışarıya bir reel kaynak transferine yol açar.

Answer

Dış borçlanmanın, borç alındığında reel kaynak artışı, geri ödendiğinde ise reel kaynak azalışı yarattığını belirten ifade doğrudur.
İktisadi kıstas (yerleşiklik ilkesi) uyarınca, borç veren tarafın yurt dışı yerleşik olması durumunda bu işlem bir dış borç olarak kabul edilir. Dış borçlanma, borcun alındığı dönemde ülkeye dışarıdan ek bir satın alma gücü ve reel kaynak girişi sağladığı için toplam kullanılabilir kaynak hacmini artırır. Ancak, geri ödeme döneminde bu kaynakların faiziyle birlikte yurt dışına transfer edilmesi, borçlu ülkede bir reel kaynak daralmasına yol açar.

Step-by-Step Solution

1
Borçlanmada iktisadi kıstasın (yerleşiklik ilkesi) temel mantığını belirlemek.
İktisadi kıstas, alacaklının yerleşik olduğu yere (yurt içi veya yurt dışı) odaklanır.
Borcun iç veya dış borç olarak ayrılmasında en önemli makroekonomik kriter budur.
2
Dış borçlanmanın kaynaklar üzerindeki başlangıç etkisini analiz etmek.
Borç yurt dışı yerleşiklerden alındığı için ülkeye ek mal ve hizmet satın alma gücü (reel kaynak) girer.
Dış borçlanma, ulusal tasarrufların üzerindeki bir harcama kapasitesi sağlar.
3
Dış borçlanmanın geri ödeme (itfa) etkisini analiz etmek.
Geri ödeme aşamasında anapara ve faiz yurt dışına transfer edildiği için ülkeden reel kaynak çıkışı olur.
Bu süreç, ülkenin o dönemdeki kullanılabilir refah düzeyini azaltan bir unsurdur.

Key Concept

Kaynağına Göre Kamu Borçları ve Reel Kaynak Etkisi

Alternative Method

Borcun iç veya dış borç olduğunu ayırt etmek için kendinize şu soruyu sorun: 'Bu para ödendiğinde ülke sınırları dışına bir değer çıkışı olacak mı?'. Cevap evet ise bu iktisadi anlamda bir dış borçtur.
Estimated Time:1m 15s
Question 124Question →

Hazine tarafından ihraç edilen bir borçlanma aracının, vadesinden önce ikincil piyasalarda yatırımcılar arasında serbestçe alınıp satılabilmesi, bu borcun aşağıdaki özelliklerinden hangisine sahip olduğunu gösterir?

Show answer & explanation

Answer: Pazarlanabilirlik

Answer

Borçlanma aracının ikincil piyasada el değiştirebilme özelliği pazarlanabilirlik olarak tanımlanır.
Pazarlanabilir borçlar, ihraç edildikten sonra ikincil piyasalarda yatırımcılar arasında serbestçe alınıp satılabilen ve bu sayede vade sonunu beklemeden nakde çevrilebilen borçlanma araçlarıdır. Devlet tahvili ve hazine bonosu bu grubun en tipik örnekleridir.

Step-by-Step Solution

1
Soru kökündeki temel kriteri belirle.
Temel kriter, borçlanma aracının ikincil piyasalarda (borsa vb.) alınıp satılabilmesidir.
Sınıflandırma kriterini doğru tespit etmek doğru kategoriye ulaşmayı sağlar.
2
Tanımlanan özelliğin mali literatürdeki karşılığını eşleştir.
Piyasada devredilebilirlik ve likidite imkanı sağlayan bu durum 'Pazarlanabilirlik' olarak adlandırılır.
Kamu borçları; vade, kaynak, zorlama ve pazarlanabilirlik gibi farklı açılardan sınıflandırılır.
3
Diğer seçeneklerdeki sınıflandırma türlerini ele.
Vade (konsolide), kaynak (dış borç), verimlilik ve zorlama derecesi kriterleri ikincil piyasa işlem hacmiyle ilgili değildir.
Karışıklığa neden olabilecek diğer tasnif türlerini ayıklayarak cevabı doğrula.

Key Concept

Pazarlanabilirlik (Devredilebilirlik) Kriteri

Practice More

Pazarlanamaz borçlara örnek olarak Türkiye'deki bazı özel tertip devlet iç borçlanma senetlerini (DİBS) inceleyebilirsiniz.
Estimated Time:45s
Question 125Question →

Kamu borçlanması işlemlerinde devletin, borç verecek kişi veya kurumlar üzerinde kanuni bir yaptırım öngörmeksizin; vatanseverlik duyguları, sosyal prestij veya idari nüfuz gibi manevi unsurları kullanarak borç senedi satışını teşvik etmesi, zorlama derecesine göre yapılan sınıflandırmada aşağıdakilerden hangisi ile ifade edilir?

Show answer & explanation

Answer: Yarı Zorunlu Borçlar

Answer

Kamu borçlanmasında kanuni yaptırım olmaksızın manevi ve sosyal baskı unsurlarıyla gerçekleştirilen borçlanma türü yarı zorunlu borçlardır.
Yarı zorunlu borçlar, hukuki bir zorunluluk (de jure) içermez ancak devletin manevi otoritesi, sosyal prestij beklentisi veya vatanseverlik gibi temalarla oluşturulan bir kamuoyu baskısı (de facto) sayesinde gerçekleşir. Soruda belirtilen 'kanuni yaptırım olmaksızın manevi unsurların kullanılması' ifadesi bu kategorinin temel tanımıdır.

Step-by-Step Solution

1
Borçlanmadaki 'zorlama' unsurunu analiz etme
Soruda kanuni bir zorunluluğun (hukuki yaptırım) bulunmadığı, ancak manevi/sosyal bir yönlendirmenin olduğu tespit edilir.
Zorlama derecesine göre borçlar; gönüllü, zorunlu ve yarı zorunlu olarak üçe ayrılır.
2
Kategorilerin karakteristik özelliklerini eşleştirme
Vatanseverlik, sosyal prestij ve idari nüfuz gibi kavramlar doğrudan 'yarı zorunlu' borçlanmanın literatürdeki karşılıklarıdır.
Bu tür borçlanmalarda devlet, egemenlik gücünü kanun koyarak değil, otoritesini telkin yoluyla kullanarak piyasa aktörlerini etkiler.

Key Concept

Yarı zorunlu borçlanmada (de facto zorunlu), hukuki bir mecburiyetten ziyade sosyal ve manevi bir baskı mekanizması söz konusudur.

Practice More

Zorunlu borçlar ile vergiler arasındaki temel farkın (geri ödenirlik unsuru) incelenmesi, bu konudaki akademik ayrımları pekiştirecektir.
Estimated Time:50s
Question 126Question →

Kamu maliyesi literatüründe borçlanan kurumun niteliğine göre yapılan sınıflandırmada; merkezi yönetim teşkilatı içerisinde yer alan ancak devletin tek ve bölünmez tüzel kişiliğinden ayrı bir kamu tüzel kişiliğine ve özel bütçeye sahip olan idarelerin borçları, "dar anlamda devlet borcu" kapsamı dışında tutulmaktadır.

Buna göre, aşağıdaki idarelerden hangisinin gerçekleştirdiği borçlanma işlemi "geniş anlamda devlet borcu" kapsamında yer alırken "dar anlamda devlet borcu" tanımına girmez?

Show answer & explanation

Answer: Karayolları Genel Müdürlüğü

Answer

Karayolları Genel Müdürlüğü'nün borçlanması, ayrı tüzel kişiliği ve özel bütçesi olması nedeniyle geniş anlamda devlet borcu kapsamında yer alırken dar anlamda devlet borcu tanımına girmez.
Karayolları Genel Müdürlüğü, 5018 sayılı Kanun'a ekli (II) sayılı cetvelde yer alan özel bütçeli bir idaredir. Merkezi yönetim teşkilatının bir parçasıdır ancak devletin merkezi tüzel kişiliğinden ayrı bir kamu tüzel kişiliğine sahiptir. Bu nedenle borçları, sadece genel bütçeli idareleri kapsayan 'dar anlamda devlet borçları' içine girmez; mahalli idareler ve fonlarla birlikte 'geniş anlamda devlet borçları' kategorisinde yer alır.

Step-by-Step Solution

1
Dar ve geniş anlamda devlet borcu ayrımını tanımla.
Dar anlamda devlet borcu sadece genel bütçeli idareleri kapsarken; geniş anlamda devlet borcu merkezi yönetimin tamamını (genel+özel bütçe), mahalli idareleri ve fonları kapsar.
Kurumsal sınıflandırmada tüzel kişilik ve bütçe yapısı temel ayırt edici kriterdir.
2
Seçeneklerdeki kurumların bütçe ve tüzel kişilik yapılarını analiz et.
Bakanlıklar genel bütçeli (dar kapsam), Karayolları Genel Müdürlüğü özel bütçeli (geniş kapsam), TKİ ve SGK ise kamu kesimi (devlet borcu dışı) statüsündedir.
5018 sayılı Kanun uyarınca kurumların yer aldığı cetveller borç kategorisini belirler.
3
Hem merkezi yönetimde olup hem de dar kapsam dışında kalan birimi seç.
Özel bütçeli bir merkezi yönetim birimi olan Karayolları Genel Müdürlüğü doğru cevaptır.
İdare, merkezi yönetimin bir parçası olmasına rağmen devlet tüzel kişiliğinden ayrı bir kişiliğe sahiptir.

Key Concept

Borçlanan Kurumun Niteliğine Göre Sınıflandırma (Dar-Geniş-Kamu Kesimi Ayrımı)
Question 127Question →

Kamu borçlanmasında vadesine göre yapılan sınıflandırma (dalgalı ve konsolide borçlar) ile bu borçlar üzerinde gerçekleştirilen yönetim işlemleri hakkında aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Show answer & explanation

Answer: Dalgalı borçlar genellikle geçici nakit açıklarını kapatmak amacıyla Hazine Bonosu ihraç edilerek oluşturulurken; bu borçların vadesinin uzatılarak uzun vadeli (konsolide) borca dönüştürülmesine 'tahkim' adı verilir.

Answer

Dalgalı borçların geçici nakit açıkları için Hazine Bonosu ile oluşturulması ve tahkim yoluyla konsolide edilmesi doğru bir mali işlemdir.
Kamu maliyesinde dalgalı borçlar, bütçe gelir ve giderleri arasındaki geçici zamansal uyumsuzlukları (nakit açıkları) kapatmak için başvurulan kısa vadeli borçlardır ve temel aracı Hazine Bonosu'dur. Bu borçların ödenemeyip vadesinin uzatılması veya yapısal bir kararla uzun vadeli borç stokuna dahil edilmesi işlemi teknik olarak 'tahkim' (consolidation) olarak tanımlanır.

Step-by-Step Solution

1
Borçların vade ve amaç özelliklerini analiz et.
Dalgalı borçlar kısa vadeli (11 yıla kadar), konsolide borçlar uzun vadelidir.
Vadesine göre sınıflandırmanın temel ayrımı zaman ve borçlanma amacıdır.
2
Borçlanma araçlarını eşleştir.
Kısa vadeli (dalgalı) borçlarda Hazine Bonosu, uzun vadeli (konsolide) borçlarda Devlet Tahvili kullanılır.
Finansman araçlarının vadeleri, borcun niteliğine uygun seçilir.
3
Borç yönetimi işlemini (tahkim) tanımla.
Kısa vadeli (dalgalı) borçların uzun vadeli (konsolide) borçlara dönüştürülmesi tahkimdir.
Tahkim, borcun vadesini uzatarak hazine üzerindeki ödeme baskısını hafifleten bir yönetim tekniğidir.

Key Concept

Dalgalı ve Konsolide Borç Ayrımı ve Tahkim İşlemi
Question 128Question →

Kamu maliyesi uygulamasında, hazine bonosu gibi kısa vadeli borçlanma araçlarıyla finanse edilen dalgalı borçların, vadesi geldiğinde ödenmeyerek devlet tahvili gibi daha uzun vadeli borç senetleriyle değiştirilmesi veya vadelerinin doğrudan uzatılması işlemiyle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Show answer & explanation

Answer: Bu işleme tahkim (konsolidasyon) denir ve temel amacı kısa vadeli borç baskısını azaltarak borç stokunu uzun vadeye yaymaktır.

Answer

Hazine bonosu gibi kısa vadeli araçların devlet tahvili gibi uzun vadeli araçlara dönüştürülmesine tahkim (konsolidasyon) adı verilir.
Tahkim (konsolidasyon) işlemi, devletin kısa vadeli (dalgalı) borçlarını, vadesi geldiğinde ödeyememesi veya borç yönetimini kolaylaştırmak istemesi nedeniyle uzun vadeli (konsolide) borçlara dönüştürmesidir. Bu süreçte genellikle hazine bonoları geri alınarak yerine devlet tahvilleri verilir.

Step-by-Step Solution

1
Borçlanma araçlarının vade yapısını analiz etme
Hazine bonoları 1 yıldan kısa (dalgalı), devlet tahvilleri ise 1 yıldan uzun (konsolide) vadeli araçlardır.
Vadesine göre borç sınıflandırmasını doğru yapmak çözümün ilk adımıdır.
2
Mevcut işlemin niteliğini belirleme
Kısa vadeli bir borcun uzun vadeliye dönüştürülmesi 'vade uzatımı' operasyonudur.
Soruda tanımlanan işlem, borcun ödenmeyip süresinin yayılmasıdır.
3
Mali terimi seçme
Bu işleme maliye literatüründe tahkim veya konsolidasyon denir.
Tahkim, dalgalı borç stokunun kalıcı (konsolide) hale getirilmesi sürecidir.

Key Concept

Tahkim (Konsolidasyon)
Question 129Question →

Kamu finansmanı ihtiyacını karşılamak amacıyla devletin; bankalar, sigorta şirketleri ve sosyal güvenlik kurumları gibi finansal kuruluşları, yasal düzenlemeler veya idari yönlendirmelerle portföylerinin belirli bir kısmını devlet iç borçlanma senetlerine (DİBS) ayırmaya sevk etmesi uygulaması, zorlama derecesine göre borç sınıflandırmasında aşağıdakilerden hangisi ile ifade edilir?

Show answer & explanation

Answer: Yarı zorunlu borçlar

Answer

Yarı zorunlu borçlar
Yarı zorunlu borçlar, devletin borçlanma talebi karşısında piyasa aktörlerine (özellikle finansal kurumlara) yönelik uyguladığı dolaylı baskıları, manevi telkinleri veya portföy sınırlaması gibi regülasyonları ifade eder. Bu yöntemde devlet, doğrudan bir kanunla bireyleri zorlamaz ancak finansal sistemi kontrol ederek borçlanma maliyetini düşürmeyi hedefler.

Step-by-Step Solution

1
Borçlanma sürecindeki zorlama unsurunun niteliğini analiz edin.
Soruda doğrudan bir vatandaşlık ödevi gibi kanuni zorunluluktan değil, finansal kurumlara yönelik yasal/idari yönlendirmelerden bahsedilmektedir.
Zorlama derecesini belirleyen temel unsur, devletin müdahale biçimidir.
2
Finansal kurumların portföy yapısına yapılan müdahalenin teorik karşılığını belirleyin.
Bankaların veya sigorta şirketlerinin portföylerinde devlet kağıdı tutmaya zorlanması, 'de facto' (fiili) bir zorunluluk yarattığı için yarı zorunlu borçlanma kapsamına girer.
Yarı zorunlu borçlar, genellikle finansal kurumlar üzerinden gerçekleştirilen ve 'finansal baskılama' olarak da bilinen yöntemlerle oluşur.

Key Concept

Zorlama Derecesine Göre Kamu Borçları

Practice More

Zorunlu borçlar ile vergiler arasındaki benzerlik ve farkları (iade edilebilirlik, faiz vb.) inceleyen soruları çözebilirsiniz.
Estimated Time:50s
Question 130Question →

Bir devletin borçlanma yoluyla sağladığı fonları; okul, yol veya hastane gibi hizmet üreten sabit sermaye yatırımlarında ya da gelir getiren ticari teşebbüslerde kullanmak yerine, cari kamu harcamalarının finansmanında veya vadesi gelen borç faizlerinin ödenmesinde kullanması sonucunda ortaya çıkan borç türü aşağıdakilerden hangisidir?

Show answer & explanation

Answer: Ölü borç

Answer

Ölü borç
Kamu borçlarının verimlilik kriterine göre yapılan tasnifinde, eğer borçlanılan fonlar bir yatırım projesine (verimli borç) veya bir kamu hizmeti binasına (gayrimenkul borç) tahsis edilmek yerine, tamamen tüketim nitelikli harcamalara veya faiz servisinin karşılanmasına ayrılıyorsa, bu durum 'ölü borç' (deadweight debt) olarak adlandırılır. Çünkü bu durumda borçlanma sonucunda ekonomide herhangi bir reel üretim artışı veya fiziksel sermaye birikimi gerçekleşmemektedir.

Step-by-Step Solution

1
Borçlanılan kaynağın kullanım yerini belirle.
Kaynak; cari harcamalar, savaş giderleri veya borç faiz ödemeleri gibi tüketim nitelikli alanlarda kullanılmaktadır.
Verimlilik sınıflandırması, kaynağın ekonomik etkisine ve ne tür bir değer yarattığına dayanır.
2
Kaynağın bir varlık veya gelir yaratıp yaratmadığını analiz et.
Bu kullanım sonucunda ne bir reel üretim artışı (akım) ne de bir maddi varlık (stok) oluşmaktadır.
Bu durum, borcun gelecekteki vergi mükellefleri üzerinde net bir yük oluşturduğunu gösterir.
3
Tanımlanan özellikleri verimlilik sınıflarıyla eşleştir.
Ne gelir getiren (verimli) ne de varlık yaratan (gayrimenkul) bir durum söz konusu olduğu için bu borç 'ölü borç'tur.
Literatürde tüketim amaçlı ve karşılığı olmayan borçlar bu terimle ifade edilir.

Key Concept

Verimliliğine Göre Kamu Borçları ve Ölü Borç Kavramı

Practice More

Verimli borçların kendi kendini itfa etme (self-liquidating) özelliği ile gayrimenkul borçların sosyal getiri özelliği arasındaki farkı inceleyiniz.
Estimated Time:50s
Question 131Question →

Devletin borçlanma yoluyla elde ettiği kaynakların, gelecekte kendisini itfa edebilecek bir gelir akımı oluşturmaması ve bu borçların anapara ile faiz ödemelerinin tamamen toplumun gelecekteki vergi yüküne devredilmesi durumunda, söz konusu yükümlülükler verimlilik kriterine göre aşağıdakilerden hangisi ile tanımlanır?

Show answer & explanation

Answer: Ölü borçlar

Answer

Ölü borçlar
Verimliliğine göre kamu borçları sınıflandırmasında; eğer borçlanılan fonlar cari harcamalar, savaş giderleri veya geçmiş borçların faiz ödemeleri gibi ekonomide bir varlık stoku veya gelir akışı yaratmayan alanlarda kullanılırsa, bu borçlar 'Ölü Borçlar' olarak tanımlanır. Bu durumda borç yükü tamamen gelecekteki vergi mükelleflerine aktarılmış olur.

Step-by-Step Solution

1
Borçlanma ile sağlanan kaynağın kullanım amacını analiz etme.
Kaynağın gelir getiren bir yatırıma dönüştürülmediği ve borç servisinin vergi gelirlerine dayandığı tespit edilmiştir.
Verimlilik sınıflandırması, borcun ekonomik getiri yaratıp yaratmadığına dayanır.
2
Tanımlanan ekonomik durumun verimlilik kriterindeki karşılığını belirleme.
Gelecekte reel bir üretim artışı veya gelir akışı yaratmayan borçların 'Ölü Borç' (Deadweight Debt) olarak adlandırıldığı sonucuna ulaşılır.
Bu tür borçlar ekonomide net bir yük oluşturur ve itfası için ek vergi geliri gerekir.

Key Concept

Verimlilik Kriterine Göre Borç Sınıflandırması
Estimated Time:50s
Question 132Question →

Zorunlu kamu borçları, devletin egemenlik gücüne dayanarak tek taraflı bir kararla ihraç edilmesi ve kanunla düzenlenmesi yönüyle vergilere büyük benzerlik göstermektedir. Ancak bu iki kamu geliri türünü teknik ve mali açıdan birbirinden ayıran en temel fark aşağıdakilerden hangisidir?

Show answer & explanation

Answer: Verginin karşılıksız bir yükümlülük olmasına rağmen, zorunlu borçların belirli bir vade sonunda anapara ve faiz ödemesi içermesi

Answer

Verginin karşılıksız bir yükümlülük olmasına rağmen, zorunlu borçların belirli bir vade sonunda anapara ve faiz ödemesi içermesi seçeneği doğrudur.
Doğru cevap, zorunlu borçların anapara ve faiz ödemesi içermesi ile vergiden ayrıldığını belirtmektedir. Zorunlu borçlar, devletin tıpkı vergi koyarken olduğu gibi egemenlik gücünü kullanarak bireyleri borç vermeye mecbur bırakmasıdır; ancak verginin aksine bu kaynaklar 'geçici' olarak alınır ve vade sonunda hak sahiplerine geri ödenir.

Step-by-Step Solution

1
Zorunlu borçlar ile vergilerin ortak noktalarını belirle.
Her iki kamu geliri de devletin egemenlik gücüne (cebir unsuru) dayanır ve kanunla konulur.
Bu unsurlar her iki aracın 'zorlayıcı' niteliğini açıklar.
2
İki aracın 'mali karşılık' durumunu karşılaştır.
Vergi karşılıksızdır (özel bir karşılığı yoktur). Borç ise anapara + faiz şeklinde geri ödenme taahhüdü içerir.
Borçlanmayı vergi benzeri gelirlerden ayıran en kritik fark geri ödeme (itfa) unsurudur.
3
Sonuca ulaş.
Zorunlu borç bir 'borç' ilişkisidir ve vade sonunda devlete bir yükümlülük yükler; vergi ise kesin bir gelirdir.
Pedagojik ve hukuki tanım bu ayrım üzerine kuruludur.

Key Concept

Zorunlu borçlar, hukuki dayanağını vergiler gibi devletin egemenlik gücünden alır ancak mali niteliği gereği geri ödemeli (karşılıklı) bir işlemdir.
Question 133Question →

Kamu borçlarının 'sağlandığı para cinsine göre' sınıflandırılmasında, borç senedinin hangi para birimi üzerinden ihraç edildiği ve ödemelerin hangi birimle yapılacağı esas alınır.

Buna göre; anapara ve faiz ödemeleri ulusal para birimi ile gerçekleştirilen ancak borç miktarının yabancı bir para birimindeki değer değişimlerine göre belirlendiği 'dövize endeksli borçlar', sağlandığı para cinsine göre yapılan sınıflandırmada aşağıdakilerden hangisi kapsamında değerlendirilir?

Show answer & explanation

Answer: Yerli para cinsinden borçlar

Answer

Dövize endeksli borçlar, ödemelerin ulusal para birimi üzerinden yapılması nedeniyle 'yerli para cinsinden borçlar' grubunda yer alır.
Kamu borçlarının sağlandığı para cinsine göre yapılan sınıflandırmada temel kriter, borcun hangi para birimi ile itfa edileceğidir. Dövize endeksli borçlarda, her ne kadar borç miktarı döviz kurundaki hareketlere göre belirlense de (hesap birimi döviz olsa da), alacaklıya yapılan fiili ödeme ulusal para birimi (yerli para) cinsindendir. Bu nedenle bu borçlar yerli para cinsinden borçlar kategorisinde değerlendirilir.

Step-by-Step Solution

1
Para cinsine göre sınıflandırma kriterini belirleme
Sınıflandırma, borcun hangi para birimiyle ödeneceğine (ödeme birimi) dayanır.
Maliye literatüründe sağlandığı para cinsi, borcun 'itfa' edileceği birime göre tanımlanır.
2
Dövize endeksli borcun niteliğini analiz etme
Bu borçlarda tutar dövize bağlıdır ancak ödeme ulusal para (TL) ile yapılır.
Endeksleme bir risk yönetim aracıdır, borcun ödeme birimi niteliğini değiştirmez.
3
Kriteri borç türüyle eşleştirme
Ödeme yerli para ile yapıldığı için borç 'yerli para cinsinden' olarak sınıflandırılır.
Tanım gereği ödeme birimi yerli para olan tüm borçlar bu gruptadır.

Key Concept

Ödeme Birimi Esası (Unit of Discharge)
Estimated Time:1m 15s
Question 134Question →

Hazine ve Maliye Bakanlığı, kamu finansman ihtiyacını karşılamak amacıyla yurt içindeki yerleşik kurumsal yatırımcılara yönelik olarak, anapara ve faiz ödemeleri doğrudan ABDDolarıABD Doları üzerinden yapılacak bir tahvil ihracı gerçekleştirmiştir.

Bu borçlanma işlemi, kamu borçlarının sınıflandırılması kriterlerine göre 'kaynağına' ve 'sağlandığı para cinsine' göre sırasıyla aşağıdakilerden hangisi kapsamında değerlendirilir?

Show answer & explanation

Answer: İç borç - Döviz cinsinden borç

Answer

İç borç ve Döviz cinsinden borç sınıflandırması doğrudur.
Borçlanma işleminin kaynağını belirleyen temel unsur alacaklıların ikametgâhıdır (yerleşim yeri). Soru kökünde alacaklıların 'yurt içindeki yerleşikler' olduğu belirtildiği için bu bir iç borçtur. Diğer yandan, borcun hangi ödeme birimi üzerinden tanımlandığı 'sağlandığı para cinsine göre' sınıflandırmayı belirler. Ödemeler yabancı para birimiyle yapılacağı için bu borç döviz cinsinden bir borçtur.

Step-by-Step Solution

1
Alacaklının yerleşim yerini analiz edin.
İç borç
Borçlanma yurt içindeki yerleşiklerden sağlandığı için 'kaynağına göre' iç borç sınıfına girer.
2
Borç servisinin hangi para birimiyle yapılacağını analiz edin.
Döviz cinsinden borç
Ödemeler ulusal para birimi (TL) yerine yabancı para birimi (ABDDolarıABD Doları) üzerinden yapılacağı için 'sağlandığı para cinsine göre' döviz cinsinden borçtur.

Key Concept

Kamu borçlarında kaynak (ikametgâh) ve para cinsi kriterlerinin birbirinden bağımsızlığı
Estimated Time:1m 30s
Question 135Question →

Devletin, herhangi bir fiziki veya beşerî sermaye stoku artışı sağlamadan; yalnızca sosyal güvenlik sistemi açıklarının finansmanı, vadesi gelmiş borç faizlerinin ödenmesi veya savaş gibi olağanüstü tüketim harcamaları için gerçekleştirdiği borçlanma türü aşağıdakilerden hangisidir?

Show answer & explanation

Answer: Ölü Borçlar

Answer

Borçlanılan fonların tüketim harcamaları veya faiz ödemeleri gibi gelecekte gelir akımı yaratmayan alanlarda kullanılması 'Ölü Borçlar' olarak adlandırılır.
Doğru seçenek olan ölü borçlar; devletin borçlanarak elde ettiği fonları, ekonominin üretim kapasitesini artıracak yatırımlar yerine tüketim harcamaları, cari transferler veya mevcut borçların faiz yükümlülüklerini karşılamak için kullanması durumunda ortaya çıkar. Bu borçlar kendisini itfa edecek bir gelir akımı veya sosyal fayda yaratmadığı için gelecek nesillerin vergi yükünü artırır.

Step-by-Step Solution

1
Borçlanılan kaynağın kullanım amacını belirle.
Kaynağın sosyal güvenlik açıkları, borç faizi ödemeleri ve savaş harcamaları için kullanıldığı görülür.
Verimlilik sınıflandırması, borcun ekonomide yarattığı reel varlık veya hizmet kapasitesine dayanır.
2
Kullanım amacının ekonomideki varlık/hizmet üretim kapasitesi üzerindeki etkisini analiz et.
Söz konusu harcamaların ne nakdi bir gelir (verimli) ne de sosyal bir hizmet kapasitesi (gayrimenkul) yaratmadığı saptanır.
Tüketim nitelikli harcamalar gelecek nesillere sadece borç yükü bırakır, karşılığında bir sermaye stoku bırakmaz.
3
Elde edilen sonucu verimlilik kategorileri ile eşleştir.
Bu özelliklere sahip borçlar literatürde ölü borç (deadweight debt) olarak tanımlanır.
Maliye teorisinde borç yükünün itfası için gereken geliri kendisi yaratmayan borçlar bu gruptadır.

Key Concept

Ölü Borçlar (Deadweight Debts)
Estimated Time:1m 0s
Question 136Question →

Kamu kesimi bilançosu açısından değerlendirildiğinde; borçlanma sonucunda devletin borç yükümlülükleri (pasif) artarken, buna karşılık aktif tarafta ne doğrudan gelir getiren bir varlık ne de dolaylı bir verimlilik artışı sağlayacak bir sermaye stoku oluşmaması durumu, verimlilik esasına dayalı borç sınıflandırmasında aşağıdakilerden hangisinin temel özelliğidir?

Show answer & explanation

Answer: Ölü borçlar

Answer

Ölü borçlar
Ölü borçlar (deadweight debt), borçlanılan kaynağın doğrudan bir gelir akımı yaratmadığı gibi toplumun üretim kapasitesini artıran fiziksel veya beşerî sermaye yatırımlarında da kullanılmadığı borçlardır. Sorudaki senaryoda, devletin borçları (pasif) artarken karşılığında aktif tarafta hiçbir varlık oluşmaması bu tanıma tam olarak uymaktadır.

Step-by-Step Solution

1
Borçlanılan kaynağın kullanım yerini analiz etme
Borçlanma ne doğrudan gelir getiren bir varlıkta ne de verimlilik artıran bir sermaye stokunda kullanılmıştır.
Soruda borcun hem doğrudan gelir yaratmadığı hem de dolaylı verimlilik sağlamadığı belirtilmiştir.
2
Verimlilik kriterine göre sınıflandırma yapma
Tüketim harcamaları, savaş giderleri veya refinansman (faiz ödemesi) amacıyla yapılan bu tür borçlanmalar ölü borç olarak nitelenir.
Maliye literatüründe aktif tarafta hiçbir karşılığı olmayan borçlanmalar ölü borç kapsamına girer.

Key Concept

Verimliliğine Göre Kamu Borçları ve Ölü Borç Kavramı

Practice More

Ölü borçların bütçe üzerindeki faiz yükü ve borç sürdürülebilirliği üzerindeki etkilerini inceleyen 'borç yükü' sorularına göz atabilirsiniz.
Estimated Time:50s
Question 137Question →

Kamu borçlarının vadesine göre yapılan sınıflandırmasında; geçici nakit darboğazlarını aşmak ve bütçe gelir-gider dengesizliğini gidermek amacıyla başvurulan dalgalı borçların, vadesi geldiğinde itfa edilmeyip uzun vadeli bir yapıya kavuşturulması işlemi "tahkim" (konsolidasyon) olarak adlandırılır. Buna göre, tahkim işlemi ve vadesine göre borç sınıflandırmasıyla ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Show answer & explanation

Answer: Tahkim işlemi sonucunda, vadesi genellikle bir yıldan kısa olan hazine bonosu gibi araçlarla temsil edilen dalgalı borçlar, uzun vadeli devlet tahvillerine dönüştürülür.

Answer

Tahkim işlemi sonucunda, kısa vadeli olan hazine bonosu gibi dalgalı borç araçları, uzun vadeli devlet tahvillerine (konsolide borçlara) dönüştürülür.
Tahkim (konsolidasyon) işlemi, kısa vadeli (dalgalı) borçların, vadesi geldiğinde geri ödenememesi veya borç yönetim stratejisi gereği daha uzun vadeli (konsolide) borçlara dönüştürülmesi sürecidir. Bu süreçte genellikle vadesi 11 yıldan kısa olan hazine bonoları, yerini vadesi 11 yıldan uzun olan devlet tahvillerine bırakır.

Step-by-Step Solution

1
Vadesine göre kamu borçlarını tanımlayın.
Dalgalı borçlar genellikle 11 yıldan kısa vadeli, konsolide borçlar ise 11 yıldan uzun vadeli veya süresizdir.
Borç stokunun vade yapısını anlamak için temel sınıflandırmayı bilmek gerekir.
2
Borçlanma araçlarını eşleştirin.
Hazine bonosu dalgalı borç aracıdır; devlet tahvili ise konsolide borç aracıdır.
Tahkim işleminin hangi araçlar arasında gerçekleştiğini belirlemek için önemlidir.
3
Tahkim (konsolidasyon) işlemini analiz edin.
Tahkim, kısa vadeli (dalgalı) borcun, vadesi geldiğinde ödenmeyerek uzun vadeli (konsolide) borca dönüştürülmesidir.
Soruda sorulan doğru yargıya ulaşmak için işlemin tanımı ile araçlar arasındaki ilişki kurulmalıdır.

Key Concept

Vadesine Göre Kamu Borçları ve Tahkim (Konsolidasyon) İşlemi
Question 138Question →

Kamu borçlarının verimlilik kriteri dikkate alınarak yapılan sınıflandırmasına ilişkin aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Show answer & explanation

Answer: Savunma harcamaları ve savaş finansmanı gibi olağanüstü nitelikli harcamalar için yapılan borçlanmalar, iktisadi literatürde verimli borçlar kategorisinde değerlendirilir.

Answer

Savunma harcamaları ve savaş finansmanı gibi olağanüstü nitelikli harcamalar için yapılan borçlanmaların verimli borç kapsamında yer aldığını belirten ifade yanlıştır.
Savunma ve savaş harcamaları için yapılan borçlanmalar, devletin aktifinde bir reel varlık veya gelir akışı yaratmadığı için maliye literatüründe 'ölü borç' (deadweight debt) olarak kabul edilir. Bu nedenle bu harcamaların 'verimli borç' kapsamında yer aldığını belirten ifade iktisadi açıdan yanlıştır.

Step-by-Step Solution

1
Kamu borçlarının verimlilik esasına göre yapılan üçlü ayrımını (verimli, gayrimenkul, ölü) hatırla.
Verimli borçlar gelir getirici, gayrimenkul borçlar varlık artırıcı, ölü borçlar ise varlık veya gelir yaratmayan borçlardır.
Soruda hangi ifadenin yanlış olduğu sorulmaktadır.
2
Seçeneklerdeki harcama türlerini bu tanımlarla eşleştir.
Savunma ve savaş harcamaları devletin aktifinde ne ticari bir gelir ne de üretken bir sermaye stoku (fabrikalar, enerji santralleri vb.) yaratır.
İktisadi analizde borcun verimliliği, onun maddi/nakdi geri dönüş kapasitesiyle ölçülür.
3
Yanlış olan önermeyi tespit et.
Savunma harcamalarının 'verimli borç' olarak nitelendirilmesi, bu borç türünün 'ölü borç' kategorisinde yer aldığı gerçeğiyle çelişir.
Savunma harcamaları devletin net servetini pasif (borç) yönünden artırırken aktif yönünden artırmaz, dolayısıyla ölü borçtur.

Key Concept

Verimliliğine Göre Kamu Borçlarının Sınıflandırılması
Estimated Time:1m 30s
Question 139Question →

Kamu borçlarının vadesine göre 'dalgalı' ve 'konsolide' (tahkimli) olarak ikiye ayrılmasında; borcun vadesi, ihraç amacı ve kullanılan borçlanma araçları temel kriterler olarak kabul edilmektedir. Buna göre, vadesine göre kamu borçları ve bu borçlar üzerinde gerçekleştirilen yönetim işlemleriyle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Show answer & explanation

Answer: Tahkim (konsolidasyon) işlemi ile vadesi dolan veya dolmak üzere olan kısa vadeli dalgalı borçlar, vadesi daha uzun olan konsolide borçlara dönüştürülür.

Answer

Tahkim (konsolidasyon) işlemi sayesinde kısa vadeli dalgalı borçlar, vadesi uzatılarak uzun vadeli konsolide borçlara dönüştürülür.
Tahkim (konsolidasyon) işlemi, kamu borç yönetiminde dalgalı borçların (kısa vadeli) konsolide borçlar (uzun vadeli) haline getirilmesi sürecidir. Bu işlemle devlet, vadesi gelmiş ve ödeme baskısı yaratan kısa vadeli yükümlülüklerini daha uzun bir vadeye yayarak mali disiplini korumayı amaçlar.

Step-by-Step Solution

1
Vadesine göre borç türlerini tanımlama
Dalgalı borçlar kısa vadeli (genelde <1 yıl), konsolide borçlar uzun vadeli (>1 yıl) borçlardır.
Sınıflandırmanın temelini vade yapısı oluşturur.
2
Borçlanma araçlarını eşleştirme
Hazine Bonosu = Dalgalı Borç; Devlet Tahvili = Konsolide Borç.
Hazine bonosu kısa vadeli, devlet tahvili uzun vadeli bir menkul kıymettir.
3
Borç yönetimi işlemlerini analiz etme
Tahkim vadenin uzatılmasıdır; Konversiyon faiz/şartların iyileştirilmesidir.
Soruda istenen doğru ifadeyi bulmak için tahkimin işlevini netleştirmek gerekir.

Key Concept

Tahkim (Konsolidasyon) ve Vade Sınıflandırması

Hints

1
Borçların vadesine göre dalgalı (kısa) ve konsolide (uzun) olarak ayrıldığını unutmayın.
2
Hazine bonosu ve devlet tahvili arasındaki temel farkın vade olduğunu hatırlayın.
3
Tahkim işleminin 'tahkim etmek' (güçlendirmek/sabitlemek) kökünden geldiğini ve kısa süreli borçları uzun vadeli hale getirdiğini düşünün.

Practice More

Borç konversiyonu (değiştirim) türlerini ve tahkimden farklarını inceleyerek borç yönetimi konusunu pekiştirebilirsiniz.
Estimated Time:1m 30s
Question 140Question →

Hazine ve Maliye Bakanlığı tarafından yurt içi piyasada ihraç edilen ve bedeli döviz cinsinden tahsil edilen "Dövize Endeksli Devlet Tahvilleri"nin, Türkiye'de faaliyet gösteren yerleşik bir ticari banka tarafından satın alınması söz konusudur. Bu borçlanma işleminin kaynağına göre sınıflandırılması ve ekonominin toplam reel kaynakları üzerindeki etkisi ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Show answer & explanation

Answer: İşlem hem hukuki hem de iktisadi açıdan iç borç niteliği taşımakta olup ülkenin toplam reel kaynaklarında bir artış meydana getirmez.

Answer

İşlemin hem hukuki hem de iktisadi açıdan iç borç niteliği taşıdığı ve ülkenin toplam reel kaynaklarında bir artış meydana getirmediği seçenektir.
Kamu borçlarının sınıflandırılmasında hukuki kıstas borcun ihraç edildiği piyasayı ve yasaları esas alırken; iktisadi kıstas borç verenin yerleşiklik (ikametgâh) durumunu esas alır. Senaryoda tahviller yurt içinde ihraç edildiği için hukuki açıdan iç borçtur. Satın alan banka yurt içinde yerleşik olduğu için iktisadi açıdan da iç borçtur. Ayrıca, iç borçlanma sadece yurt içindeki satın alma gücünün el değiştirmesi (transfer) olduğu için ülkenin toplam reel kaynaklarını (mal ve hizmet kapasitesini) artırmaz.

Step-by-Step Solution

1
Hukuki kıstas açısından değerlendirme yapılması
İç Borç
Borçlanma senetleri yurt içi piyasada ihraç edildiği ve Türk hukukuna tabi olduğu için hukuki açıdan iç borçtur.
2
İktisadi kıstas (yerleşiklik) açısından değerlendirme yapılması
İç Borç
Borç veren ticari banka Türkiye'de yerleşiktir; iktisadi kıstasa göre bir borcun dış borç sayılması için borç verenin yerleşik olmaması (non-resident) gerekir.
3
Reel kaynak etkisinin analiz edilmesi
Değişim yok
İç borçlanma, satın alma gücünün ülke içinde özel kesimden kamu kesimine transferidir; ülkeye dışarıdan yeni bir kaynak girişi sağlamadığı için toplam reel kaynaklar artmaz.

Key Concept

Kaynağına Göre Borç Sınıflandırmasında Yerleşiklik ve Para Birimi Ayrımı
Estimated Time:1m 30s
PreviousPage 7 / 8Next
Kamu Borçlarının Sınıflandırılması Practice Questions — KPSS Maliye — Page 7 | Examkin