Examkin

Bütçe Sistemleri

148 questions

Question 61Question →

Türkiye'de 2021 yılından itibaren tam kapsamlı olarak uygulanmaya başlanan Performans Esaslı Program Bütçe Sistemi'nde (PEPB), kamu kaynaklarının tahsisinde ve izlenmesinde temel olarak aşağıdakilerden hangisi esas alınmaktadır?

Show answer & explanation

Answer: Çıktı ve sonuç odaklı programlar

Answer

Çıktı ve sonuç odaklı programlar
Performans Esaslı Program Bütçe Sistemi (PEPB), kaynakların kamu hizmetlerine göre tahsis edildiği 'Program' yapısını esas alır. Bu sistemde başarı, sadece paranın harcanmasıyla değil, belirlenen çıktı ve sonuç göstergelerine ulaşılmasıyla ölçülür.

Step-by-Step Solution

1
PEPB'nin temel felsefesini hatırla.
Sistem, kamu kaynaklarının neye harcandığından (girdi) ziyade, bu harcamalarla neyin başarıldığına (çıktı ve sonuç) odaklanır.
PEPB, performans göstergeleri aracılığıyla hesap verebilirliği artırmayı amaçlar.
2
Seçeneklerdeki yaklaşımları karşılaştır.
Girdi odaklılık klasik bütçeye, uzun vadeli planlama PPBS'ye, sıfırdan gerekçelendirme ise Sıfır Tabanlı Bütçe'ye aittir.
Doğru ayrım yapabilmek için diğer bütçe sistemlerinin temel özelliklerini bilmek gerekir.

Key Concept

PEPB'nin Çıktı ve Sonuç Odaklılığı
Question 62Question →

Sermaye (Yatırım) Bütçesi sisteminde, kamu harcamaları "cari bütçe" ve "sermaye bütçesi" olarak ikiye ayrılmakta; cari harcamaların vergilerle, yatırım harcamalarının ise borçlanma ile finanse edilmesi öngörülmektedir. Bu sistemde yatırım harcamalarının finansmanında borçlanmaya başvurulmasının temel gerekçesi olan ve maliyetin yatırımdan faydalanacak olan gelecek nesillere de yayılmasını savunan yaklaşım aşağıdakilerden hangisidir?

Show answer & explanation

Answer: Nesiller arası mali adalet ve faydalanma ilkesi

Answer

Sermaye (Yatırım) bütçesinde yatırım harcamalarının borçlanma ile finanse edilmesinin temel gerekçesi nesiller arası mali adalet ve faydalanma ilkesidir.
Sermaye (Yatırım) Bütçesi sisteminin en temel mali savunusu 'faydalanma ilkesi'dir. Kamu yatırımları (barajlar, köprüler vb.) sadece yapıldıkları yılın nesline değil, uzun yıllar boyunca gelecek nesillere de hizmet eder. Bu nedenle, yatırımın maliyetinin borçlanma yoluyla bu süreye yayılması ve borcun gelecekte vergilerle ödenmesi, 'nesiller arası mali adalet' olarak tanımlanır.

Step-by-Step Solution

1
Harcama türlerini analiz etme
Harcamalar 'Cari' (tüketim) ve 'Sermaye' (yatırım) olarak ikiye ayrılır.
Sermaye bütçesi sistemi, harcamaların ekonomik etkilerine göre ikili bir yapı oluşturur.
2
Finansman kaynağını belirleme
Cari harcamalar vergilerle, yatırım harcamaları borçlanma ile finanse edilir.
Cari harcamalar mevcut neslin ihtiyacını karşıladığı için mevcut vergilerle karşılanmalıdır.
3
Borçlanmanın gerekçesini sorgulama
Yatırımın faydası uzun yıllara yayıldığı için maliyeti de (borç geri ödemesi yoluyla) zamana yayılır.
Gelecek nesiller de yatırımdan faydalanacağı için maliyete katlanmaları 'faydalanma ilkesi' gereğidir.

Key Concept

İkili Bütçe ve Nesiller Arası Adalet

Practice More

İkili bütçe yapısının Klasik Bütçe anlayışındaki 'Bütçenin Birliği' ilkesiyle nasıl çeliştiğini inceleyiniz.
Estimated Time:50s
Question 63Question →

Planlama, Programlama ve Bütçeleme Sistemi'nde (PPBS); belirlenen uzun vadeli stratejik amaçlara ulaşmak için geliştirilen alternatif projelerin maliyet-fayda ve maliyet-etkinlik analizleri yardımıyla değerlendirilerek en uygun olanların seçildiği aşama aşağıdakilerden hangisidir?

Show answer & explanation

Answer: Programlama

Answer

Programlama aşaması, PPBS içerisinde alternatif projelerin maliyet-fayda analizi gibi rasyonel araçlarla değerlendirildiği süreçtir.
Programlama aşaması, PPBS'nin en teknik kısmıdır. Bu aşamada, planlamada belirlenen uzun vadeli amaçlara hizmet edecek alternatif projeler maliyet-fayda analizi gibi yöntemlerle rasyonel bir süzgeçten geçirilir ve orta vadeli (genellikle 5 yıllık) uygulama planları oluşturulur.

Step-by-Step Solution

1
Sistem tespiti yapılması
Soruda PPBS (Planlama, Programlama ve Bütçeleme Sistemi) ele alınmaktadır.
Sistemin kendine özgü üç temel aşaması (Planlama-Programlama-Bütçeleme) arasındaki farkı anlamak gerekir.
2
Analitik araçların hangi aşamada kullanıldığının belirlenmesi
Maliyet-fayda ve maliyet-etkinlik analizleri 'Programlama' aşamasında devreye girer.
Bu aşama, uzun vadeli hedefler ile yıllık bütçe arasındaki köprüyü kuran, rasyonel seçimin yapıldığı evredir.
3
Çeldiricilerin elenmesi
Karar paketleri STB ile, performans ölçümü ise Performans Bütçe ile ilişkilidir.
Kavram kargaşasını önlemek için sistemlerin temel ayırt edici özelliklerini bilmek önemlidir.

Key Concept

PPBS'nin üçlü yapısında 'Programlama' evresinin analitik karar alma rolü.
Question 64Question →

Türkiye'de 2021 yılından itibaren tam kapsamlı olarak uygulanmaya başlanan Performans Esaslı Program Bütçe Sistemi (PEPB) kapsamında, kamu idarelerinin belirli bir amaca yönelik hizmetlerinin sınıflandırıldığı en üst hiyerarşik kademe aşağıdakilerden hangisidir?

Show answer & explanation

Answer: Program

Answer

Performans Esaslı Program Bütçe Sistemi'nde bütçe ödeneklerinin ve hizmetlerin sınıflandırıldığı en üst düzey 'Program' olarak adlandırılır.
Performans Esaslı Program Bütçe Sistemi (PEPB), kaynakların çıktı ve sonuç odaklı yönetilmesini hedefler. Bu sistemde bütçe mimarisi en üstte 'Program', onun altında 'Alt Program' ve en alt seviyede 'Faaliyet' şeklinde yapılandırılmıştır. Program, kamu idaresinin stratejik amaçlarına hizmet eden en geniş kapsamlı sınıflandırmayı temsil ettiği için doğru cevaptır.

Step-by-Step Solution

1
Sistemin hiyerarşik yapısını hatırla.
PEPB hiyerarşisi; Program, Alt Program ve Faaliyet olmak üzere üç temel düzeyden oluşur.
Hiyerarşinin basamaklarını bilmek doğru seviyeyi belirlemeyi sağlar.
2
Hiyerarşik düzeylerin kapsamını analiz et.
En geniş kapsamlı olan ve bütçenin genel amacını yansıtan kademe Program'dır.
Program düzeyinde bütçe ödenekleri genel hizmet hedeflerine göre tahsis edilir.

Key Concept

PEPB Hiyerarşik Yapısı
Estimated Time:45s
Question 65Question →

Kamu harcamalarının verimliliği veya toplumsal faydasından ziyade, ödeneklerin yasalara uygun harcanıp harcanmadığına ve harcama kalemlerinin (personel, yolluk, kırtasiye vb.) miktarına odaklanan bütçe sistemi aşağıdakilerden hangisidir?

Show answer & explanation

Answer: Geleneksel (Klasik) Bütçe Sistemi

Answer

Geleneksel (Klasik) Bütçe Sistemi, kamu harcamalarının neye harcandığına (girdi/nesne) ve harcama sürecinin hukuki uygunluğuna odaklanan sistemdir.
Geleneksel (Klasik) Bütçe Sistemi, kamu harcamalarını personel, kırtasiye, yolluk gibi 'nesne' veya 'girdi' kalemlerine ayırarak bunların sadece yasalara uygunluğunu denetlemeyi amaçlar. Bu sistemde harcamanın sonucunda elde edilen hizmetin kalitesi veya toplumsal faydası (etkinlik/verimlilik) öncelikli değildir.

Step-by-Step Solution

1
Soru kökündeki temel anahtar kavramları (girdi odaklılık, harcama kalemleri, yasal uygunluk denetimi) analiz et.
Bu özelliklerin modern (çıktı/sonuç odaklı) bütçe sistemlerine değil, klasik yapıya ait olduğu tespit edilir.
Geleneksel sistem, yasama organının yürütme üzerindeki denetimini harcama nesneleri üzerinden sağlar.
2
Seçeneklerdeki modern bütçe sistemlerini (Performans, Program, Sıfır Tabanlı, PPBS) ele.
Geleneksel (Klasik) Bütçe Sistemi seçeneğine ulaşılır.
Diğer sistemler bütçenin ekonomik ve yönetsel işlevlerini (etkinlik, verimlilik, planlama) ön plana çıkarır.

Key Concept

Girdi ve Denetim Odaklılık (Geleneksel Bütçe)
Estimated Time:45s
Question 66Question →

Performans bütçe sistemi, kamu mali yönetiminde rasyonelleşme arayışlarının bir sonucu olarak 1949 Hoover Komisyonu raporuyla Amerika Birleşik Devletleri'nde uygulanmaya başlanmış ve zamanla modern bütçeleme anlayışının temel taşlarından biri haline gelmiştir. Bu sistem, bütçeyi sadece yasama organının yürütme üzerindeki bir denetim aracı olmaktan çıkarıp, kaynakların verimli kullanımını hedefleyen bir yönetim aracına dönüştürmeyi amaçlar.

Buna göre, performans bütçe sisteminin uygulama esasları ve analitik araçları dikkate alındığında, sistemin işleyişine ilişkin aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Show answer & explanation

Answer: Ödenek tahsisinde temel birim; personel veya malzeme gibi girdi kalemleri yerine kamu kurumlarının yürüttüğü faaliyet ve fonksiyonlar olup; süreçte iş ölçümü, birim maliyet, maliyet-fayda ve maliyet-etkinlik analizleri gibi araçlar kullanılır.

Answer

Ödenek tahsisinde temel birim; girdi kalemleri yerine kamu kurumlarının yürüttüğü faaliyet ve fonksiyonlar olup; süreçte iş ölçümü, birim maliyet, maliyet-fayda ve maliyet-etkinlik analizleri gibi araçlar kullanılır.
Performans bütçe sistemi, 1949 Hoover Komisyonu raporuyla şekillenmiş olup kamu harcamalarını girdiler (personel, kırtasiye gibi nesne kalemleri) yerine, bu girdilerle gerçekleştirilen somut faaliyetler ve fonksiyonlar düzeyinde ele alır. Sistem; iş ölçümü, birim maliyet analizleri, maliyet-fayda ve maliyet-etkinlik analizleri gibi rasyonel araçları kullanarak kamu yönetiminde verimliliği (efficiency) ve performans ölçümünü gerçekleştirmeyi hedefler.

Step-by-Step Solution

1
Hoover Komisyonu (1949) ipucunu analiz etme.
Bu tarih ve rapor bizi doğrudan 'Performans Bütçe Sistemi'ne götürür.
Sistemin kökeni ve teorik çerçevesi bu raporla çizilmiştir.
2
Sistemin temel odak noktasını belirleme.
Geleneksel bütçedeki 'girdi' (maaş, kırtasiye vb.) odaklı yapıdan 'faaliyet' (yapılan iş) odaklı yapıya geçiş.
Performans bütçesi, verimliliği (efficiency) ölçmek için çıktıları faaliyetler üzerinden tanımlar.
3
Kullanılan analitik araçları ayırt etme.
İş ölçümü (work measurement), birim maliyet (unit cost), maliyet-fayda ve maliyet-etkinlik analizleri.
Bu araçlar, bir birim hizmetin kaça mal olduğunu ve personelin ne kadar çalıştığını nicel olarak ölçmeye yarar.

Key Concept

Performans bütçe sistemi, girdi odaklı denetimden çıktı ve faaliyet odaklı yönetime geçişi temsil eder; temel amacı yönetsel verimliliktir.

Practice More

Performans bütçesi (verimlilik) ile Program bütçesi (etkinlik/planlama) arasındaki temel farkları tablo halinde özetleyen çalışmalara göz atınız.
Estimated Time:2m 0s
Question 67Question →

Kamu bütçesini devletin dar anlamdaki mali işlemlerinden öte, tüm ülkenin toplam kaynak ve kullanım dengesi içinde bir araç olarak gören 'Milli Ekonomi (İktisadi) Bütçesi' hakkında aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Show answer & explanation

Answer: Kamu ve özel kesimin toplam kaynakları (GSYH ve ithalat) ile bu kaynakların kullanım alanlarını (tüketim, yatırım ve ihracat) makroekonomik düzeyde ilişkilendiren bir tahmin ve analiz belgesidir.

Answer

Milli Ekonomi (İktisadi) Bütçesi, kamu ve özel kesimin toplam kaynakları ile kullanımlarını makroekonomik düzeyde ilişkilendiren bir tahmin belgesidir.
Doğru ifade, Milli Ekonomi Bütçesi'nin temel işlevini yansıtmaktadır: Bu bütçe türü, devlet bütçesi ile ulusal ekonomi arasındaki koordinasyonu sağlar. Ülkenin toplam kaynakları (GSYH+I˙thalatGSYH + İthalat) ile bu kaynakların nasıl kullanıldığını (Tu¨ketim+Yatırım+I˙hracatTüketim + Yatırım + İhracat) bir bütün olarak analiz eder ve kamu kesiminin bu denge içindeki payını gösterir.

Step-by-Step Solution

1
Kavram Analizi
Milli Ekonomi Bütçesi'nin bütçeyi makroekonomik büyüklüklerle (GSYH, tüketim, yatırım) ilişkilendirdiği saptandı.
Milli Ekonomi Bütçesi, klasik bütçenin aksine bütçeyi ulusal ekonominin genel dengesi içinde bir parça olarak görür.
2
Hukuki Statü Değerlendirmesi
Bu bütçenin bir kanun değil, bir projeksiyon ve planlama aracı olduğu belirlendi.
Klasik (mali) bütçe hukuki bir belge iken, iktisadi bütçe bir analiz aracıdır.
3
Sistemler Arası Ayrım
Sermaye bütçesi, performans bütçesi ve sıfır tabanlı bütçe seçenekleri elendi.
Milli ekonomi bütçesi makro dengeye odaklanırken; diğerleri yatırım, verimlilik veya ödenek gerekçelendirmesine odaklanır.

Key Concept

Milli Ekonomi Bütçesi ve Makroekonomik Denge

Practice More

Milli Ekonomi Bütçesi ile Merkezi Yönetim (Mali) Bütçesi arasındaki temel farkların (hukuki nitelik, kapsam, amaç) karşılaştırmalı analizine odaklanabilirsiniz.
Estimated Time:1m 30s
Question 68Question →

Peter Pyhrr tarafından geliştirilen ve bütçe hazırlık sürecinde her bir faaliyetin sanki ilk kez yapılacakmış gibi gerekçelendirilmesine dayanan sıfır tabanlı bütçe sisteminde, faaliyetlerin maliyet ve faydalarının analiz edilerek sunulduğu temel analiz birimi aşağıdakilerden hangisidir?

Show answer & explanation

Answer: Karar paketleri

Answer

Karar paketleri
Sıfır tabanlı bütçe sisteminde, bütçe tekliflerinin oluşturulduğu ve yöneticilerin her bir faaliyetin maliyetini, faydasını ve alternatiflerini gerekçelendirerek sunduğu temel dokümanlara 'karar paketleri' adı verilir. Bu kavram Peter Pyhrr tarafından geliştirilen sistemin merkezinde yer alır.

Step-by-Step Solution

1
Sistemin temel özelliğini belirle
Sıfır tabanlı bütçe sistemi, geçmiş yıl rakamlarını reddederek her şeyi sıfırdan gerekçelendirir.
Sistemin ana mantığı olan 'sıfırdan başlama' ilkesini hatırlamak gerekir.
2
Analiz birimini tanımla
Bu sistemde yöneticiler faaliyetlerini 'karar paketleri' (decision packages) aracılığıyla sunar.
Peter Pyhrr'ın modelinde analizlerin yapıldığı temel yapı taşı karar paketleridir.

Key Concept

Sıfır tabanlı bütçelemenin temel analiz birimi (Karar Paketleri)
Estimated Time:45s
Question 69Question →

5018 sayılı Kamu Malî Yönetimi ve Kontrol Kanunu ile Türk bütçe sistemine dâhil edilen Performans Esaslı Program Bütçe Sistemi'nde (PEPB); bütçe kaynaklarının tahsis edildiği ve hizmetlerin sınıflandırıldığı temel hiyerarşik yapı aşağıdakilerin hangisinde doğru sıralanmıştır?

Show answer & explanation

Answer: Program - Alt Program - Faaliyet

Answer

Performans Esaslı Program Bütçe Sistemi'nde hiyerarşi; Program, Alt Program ve Faaliyet şeklinde sıralanır.
Performans Esaslı Program Bütçe Sistemi'nde (PEPB) kaynaklar; politika alanlarını temsil eden 'Program', bu programların alt hedeflerini temsil eden 'Alt Program' ve somut hizmet sunumunu ifade eden 'Faaliyet' şeklinde hiyerarşik bir yapıda tahsis edilir.

Step-by-Step Solution

1
PEPB'nin temel yapısal unsurlarını hatırla.
Sistemin bütçeyi hizmet odaklı programlara böldüğünü belirle.
Sistem, kaynakların neye harcandığından ziyade hangi amaca (programa) harcandığına odaklanır.
2
Hiyerarşik katmanları yukarıdan aşağıya doğru sırala.
Program (en üst), Alt Program (orta) ve Faaliyet (en alt) sıralamasını onayla.
Bu yapı, 5018 sayılı Kanun kapsamında uygulanan mevcut bütçe mimarisidir.

Key Concept

PEPB Hiyerarşisi
Estimated Time:45s
Question 70Question →

Geleneksel (Klasik) Bütçe Sistemi'nde bütçe sürecinin temel odak noktası ve kamu ödeneklerinin kullanımındaki asıl amaç aşağıdakilerden hangisidir?

Show answer & explanation

Answer: Harcamaların yasalara ve belirlenen harcama kalemlerine uygunluğunu denetlemek

Answer

Harcamaların yasalara ve belirlenen harcama kalemlerine uygunluğunu denetlemek
Geleneksel (Klasik) Bütçe Sistemi, kamu harcamalarının 'neye' harcandığına (girdilere/harcama nesnelerine) odaklanan bir sistemdir. Bu sistemde asıl amaç, yasama organının yürütme organına verdiği harcama yetkisinin sınırlarını korumak ve harcamaların yasalara, bütçe kanunundaki kalemlere uygunluğunu mali denetim yoluyla sağlamaktır.

Step-by-Step Solution

1
Klasik bütçe sisteminin temel felsefesini analiz etme
Sistemin liberal devlet anlayışına dayalı olduğu ve 'girdi odaklı' (input-oriented) bir yapıya sahip olduğu belirlenir.
Klasik sistemde devletin temel amacı kamu harcamalarını sınırlandırmak ve yürütmenin meclis kararlarına sadık kalmasını sağlamaktır.
2
Sistemin denetim odağını belirleme
Denetimin 'harcama nesneleri' (personel, kırtasiye vb.) ve 'yasal sınır' bazında yapıldığı görülür.
Hizmetin sonucundan ziyade, paranın nereye ve ne kadar harcandığına (hukuka uygunluk) odaklanılır.

Key Concept

Geleneksel bütçenin girdi ve denetim odaklılığı
Estimated Time:45s
Question 71Question →

Bir kamu kurumu bütçe hazırlık sürecinde ödeneklerini; personel giderleri, kırtasiye alımı veya kira gibi nesnel harcama kalemleri (girdiler) yerine; 'okuma yazma oranının artırılması', 'ana-çocuk sağlığının korunması' veya 'karayolu güvenliğinin sağlanması' gibi devletin üstlendiği temel amaç ve hedeflere (çıktılara) göre tahsis etmektedir. Bu bütçeleme yaklaşımıyla kaynakların hangi toplumsal ihtiyaçlara hizmet ettiği vurgulanmaktadır.

Buna göre, yukarıda özellikleri belirtilen bütçe sistemi aşağıdakilerden hangisidir?

Show answer & explanation

Answer: Program Bütçe Sistemi

Answer

Program Bütçe Sistemi
Doğru yanıt olan sistem, kamu harcamalarını personel, kırtasiye gibi 'neye harcandığı' üzerinden değil, eğitim ve sağlık gibi 'ne amaçla harcandığı' üzerinden sınıflandırır. Bu yaklaşım, kaynak tahsisini doğrudan çıktı ve amaçlarla ilişkilendiren Program Bütçe Sistemi'nin temel özelliğidir.

Step-by-Step Solution

1
Odak noktasını belirle
Harcamalar 'amaç' ve 'hedef' (çıktı) odaklı gruplandırılmıştır.
Soruda ödeneklerin eğitim, sağlık gibi fonksiyonel hedeflere göre dağıtıldığı belirtilmektedir.
2
Alternatif sistemlerle karşılaştır
Geleneksel sistem girdiye, Performans sistemi ise verimliliğe odaklanır.
Program bütçeyi diğerlerinden ayıran temel fark, kaynak tahsisinin doğrudan devletin üstlendiği programlar/amaçlar üzerinden yapılmasıdır.

Key Concept

Program Bütçe Sisteminde temel amaç, bütçe ödeneklerini harcama kalemleri yerine devletin sunduğu hizmetlerin hedefleri (programlar) doğrultusunda organize etmektir.

Hints

1
Geleneksel sistemde bütçe 'girdi' odaklıdır; bu soruda ise 'çıktı' ve 'amaç' vurgulanıyor.
2
Eğitim ve sağlık gibi büyük hizmet gruplarının birer 'program' olarak bütçelenmesini düşünün.

Practice More

Program bütçe ile Planlama Programlama Bütçeleme Sistemi (PPBS) arasındaki farkları inceleyerek analitik becerinizi geliştirebilirsiniz.
Estimated Time:45s
Question 72Question →

Bir kamu idaresinin mali planlama sürecinde; bütçe ödeneklerinin 'personel maaşları', 'kira giderleri' veya 'kırtasiye alımları' gibi geleneksel nesnel kalemler (girdiler) yerine; 'kadın sağlığının korunması', 'okul öncesi eğitimin yaygınlaştırılması' veya 'tarımsal verimliliğin artırılması' gibi spesifik kamusal amaçlar ve toplumsal çıktılar doğrultusunda tahsis edilmesi benimsenmiştir. Bu sistemde, kaynakların yönetiminde birim maliyetlerin ölçülmesi veya teknik verimlilik analizlerinden ziyade, belirlenen stratejik hedeflerin gerçekleştirilme düzeyi ve nihai çıktıların niteliği esas alınmaktadır.

Buna göre, kaynak tahsisini 'program-alt program-faaliyet' hiyerarşisi içinde ve doğrudan toplumsal hedeflere odaklanarak gerçekleştiren bütçe sistemi aşağıdakilerden hangisidir?

Show answer & explanation

Answer: Program Bütçe Sistemi

Answer

Program bütçe sistemi, harcamaların nesnel kalemler yerine toplumsal hedefler ve çıktılar bazında sınıflandırılmasını esas alır.
Program bütçe sistemi, kamu kaynaklarının tahsisinde geleneksel sistemin 'nesnel (girdi)' sınıflandırmasını reddeder. Bunun yerine, kamu hizmetlerini 'neden yapıldığına' (amaç) göre gruplandırır. Soruda belirtilen 'kadın sağlığı' veya 'tarımsal verimlilik' gibi ifadeler, bu sistemin toplumsal çıktı ve hedef odaklı yapısını temsil etmektedir. Ayrıca program, alt program ve faaliyet şeklindeki hiyerarşik yapı bu sistemin teknik iskeletini oluşturur.

Step-by-Step Solution

1
Harcama kalemlerinin türünü analiz etme
Harcamaların 'maaş' veya 'kira' gibi girdiler yerine 'sağlık' veya 'eğitim' gibi amaçlara odaklandığı tespit edildi.
Geleneksel bütçe sisteminden ayrılan temel fark girdi yerine amaç/çıktı odaklılıktır.
2
Performans ve Program ayrımını yapma
Soruda birim maliyet ve verimlilik (performans odağı) yerine doğrudan toplumsal hedeflerin ve çıktıların vurgulandığı görüldü.
Program bütçe amaçlara (neden?), performans bütçe ise verimliliğe (nasıl/ne kadar maliyetle?) odaklanır.
3
Sistem hiyerarşisini kontrol etme
Program-alt program-faaliyet yapısının Program Bütçe Sistemi'ne ait olduğu doğrulandı.
Bu hiyerarşi, kaynakların belirli hizmet paketleri altında toplanmasını sağlar.

Key Concept

Program Bütçe Sistemi: Çıktı ve Amaç Odaklılık
Estimated Time:1m 30s
Question 73Question →

Performans Esaslı Program Bütçe Sistemi (PEPB) uyarınca, kamu idarelerine bütçe ile ödenek tahsis edilirken temel olarak aşağıdakilerden hangisi esas alınmaktadır?

Show answer & explanation

Answer: Sunulacak hizmetlerin amaç ve hedefleri

Answer

Sunulacak hizmetlerin amaç ve hedefleri
Performans Esaslı Program Bütçe Sistemi (PEPB), kamu kaynaklarının kullanımında etkinliği artırmak amacıyla ödenekleri kamu hizmetlerinin amaç ve hedefleriyle doğrudan ilişkilendirir. Bu sistemde temel birim 'Program' olup, kaynak tahsisi bu programların başarı düzeylerine ve hedeflerine göre yapılır.

Step-by-Step Solution

1
Sistem Analizi
PEPB'nin çıktı ve sonuç odaklı bir modern bütçeleme sistemi olduğu belirlenir.
Geleneksel sistemlerdeki girdi odaklılıktan sonuç odaklılığa geçişin temel prensibini anlamak için.
2
Tahsis Kriteri Tespiti
Ödeneklerin kurumsal birimler veya nesnel harcama türleri yerine programlara (hizmet amaçlarına) göre dağıtıldığı sonucuna ulaşılır.
Sistemin hiyerarşik yapısının (Program-Alt Program-Faaliyet) hizmet hedefleri üzerine kurulduğunu teyit etmek için.

Key Concept

PEPB'de ödeneklerin hizmet hedefleriyle ilişkilendirilmesi
Estimated Time:45s
Question 74Question →

Geleneksel (Klasik) bütçe sisteminde ödeneklerin harcama kalemleri (nesne esası) bazında çok detaylı şekilde tasnif edilmesi ve denetimin "girdi" odaklı bir anlayışla yürütülmesi, kamu yöneticilerinin yönetimsel davranışları üzerinde aşağıdaki temel etkilerden hangisini yaratır?

Show answer & explanation

Answer: Tahsis edilen ödeneklerin hizmetin kalitesi veya toplumsal faydasından ziyade, yasal sınırlara uygun şekilde tüketilmesine odaklanırlar.

Answer

Kamu yöneticilerinin hizmetin toplumsal faydasından ziyade, tahsis edilen ödeneklerin yasal sınırlar dahilinde harcanmasına odaklanması
Geleneksel (Klasik) bütçe sistemi, kamu harcamalarını ne üretildiğine (çıktı) değil, neye harcandığına (girdi/nesne) göre sınıflandırır. Bu sistemin temel felsefesi, kamu kaynağının suistimalini önlemek ve harcamaların yasallığını denetlemektir. Dolayısıyla, yöneticiler hizmetin verimliliğini veya toplumsal etkisini ölçmek yerine, kendilerine verilen ödeneği yasal prosedürlere uygun şekilde 'tüketmeye' ve ödenek tavanlarını aşmamaya odaklanırlar. Bu durum, bütçenin yönetimsel işlevinden ziyade denetim işlevinin baskın gelmesine neden olur.

Step-by-Step Solution

1
Geleneksel Bütçe Sistemi'nin temel yapı taşını tanımlayın.
Sistem, bütçeyi harcama nesneleri (personel, kırtasiye, yolluk vb.) bazında detaylandırır ve 'girdi' odaklıdır.
Bu sistemin asıl amacı, yürütme organının harcama yetkisini yasama adına mali ve siyasi açıdan denetim altında tutmaktır.
2
Bu yapının yönetici üzerindeki etkisini analiz edin.
Yöneticiler, bütçeyi bir yönetim aracı değil, bir yasal sınırlama olarak algılar.
Çıktı veya performans ölçülmediği için başarının tek kanıtı, ödeneği aşmamak ve usulüne uygun harcamaktır.
3
Sonucu modern sistemlerle karşılaştırarak doğrulayın.
Verimlilik ve etkinlik göz ardı edilir; bütçe süreci sadece bir muhasebe ve kayıt işlemine dönüşür.
Analiz edilen durum, geleneksel sistemin en temel eleştiri noktası olan 'hizmet odaklılık yerine harcama odaklılık' sorununu teyit eder.

Key Concept

Geleneksel Bütçenin Nesne Esaslı Yapısı ve Denetim Odaklılığı
Question 75Question →

Kamu mali yönetiminde liberal devlet anlayışının bir yansıması olan ve harcamaların sadece 'neye' yapıldığına odaklanan bütçeleme yaklaşımında, ödeneklerin nesne esasına (harcama kalemleri) göre ayrıntılı olarak sınıflandırılmasındaki asıl hedef aşağıdakilerden hangisidir?

Show answer & explanation

Answer: Yürütme organının harcamalar üzerindeki takdir yetkisini daraltarak yasama denetimini ve yasal uygunluğu ön plana çıkarmak

Answer

Yürütme organının harcamalar üzerindeki takdir yetkisini daraltarak yasama denetimini ve yasal uygunluğu ön plana çıkarmak olan seçenek doğrudur.
Geleneksel (Klasik) Bütçe Sistemi, 'denetim odaklı' bir sistemdir. Bu sistemin en temel amacı, yasama organının (meclis), yürütme organına (hükümet) verdiği harcama yetkisini sıkı bir şekilde kontrol etmesidir. Ödeneklerin 'nesne esası' (harcama kalemi) bazında çok detaylı bir şekilde sınıflandırılması, yürütmenin parayı esnek bir şekilde kullanmasını engeller ve harcamaların sadece bütçe kanununda belirtilen amaçlar doğrultusunda, yasalara uygun olarak yapılmasını sağlar. Bu durum, bütçenin siyasi ve mali denetim işlevini ön plana çıkarır.

Step-by-Step Solution

1
Bütçe sisteminin temel felsefesini analiz edin.
Geleneksel (Klasik) Bütçe Sistemi, liberal devlet anlayışının hakim olduğu dönemde gelişmiştir ve temel amacı devlet harcamalarını kısıtlamaktır.
Sistemin neden 'kontrol' odaklı olduğunu anlamak için tarihsel kökenine bakılmalıdır.
2
Sınıflandırma yöntemini (nesne esası) değerlendirin.
Ödenekler 'ne yapılacağına' (hizmete) değil, 'neye para harcanacağına' (girdi/nesne) göre (personel, kırtasiye vb.) detaylandırılır.
Detaylı harcama kalemi ayrımı, yürütmenin parayı başka bir alana kaydırmasını engeller.
3
Denetim türünü belirleyin.
Bu sistemde denetim, paranın verimli kullanılıp kullanılmadığına değil, yasalara ve bütçe kanunundaki kalemlere uygun harcanıp harcanmadığına odaklanır.
Girdi odaklılık, çıktıların ölçülmesini zorlaştırdığı için denetim mecburen yasal uygunluk seviyesinde kalır.

Key Concept

Geleneksel Bütçe Sistemi'nin Denetim Odaklı ve Girdi Temelli Yapısı

Practice More

Geleneksel bütçe sistemi ile Performans bütçe sistemi arasındaki temel farkları (girdi vs. çıktı odağı) bir tablo üzerinden inceleyebilirsiniz.
Estimated Time:50s
Question 76Question →

Ekonomik planlama ve programlama süreçlerinin bir parçası olarak hazırlanan; devletin mali büyüklüklerini ulusal hesaplar sistemi ile bütünleştirerek, toplam kaynakların kamu ve özel sektör arasındaki dağılımını analiz eden bütçe türü aşağıdakilerden hangisidir?

Show answer & explanation

Answer: Milli Ekonomi (İktisadi) Bütçesi

Answer

Milli Ekonomi (İktisadi) Bütçesi
Milli Ekonomi (İktisadi) Bütçesi, bütçeyi sadece devletin gelir-gider tablosu olarak değil, tüm ekonominin kaynak (GSMH+I˙thalatGSMH + İthalat) ve kullanım (Tu¨ketim+Yatırım+I˙hracatTüketim + Yatırım + İhracat) dengesini gösteren bir makro planlama aracı olarak ele alır.

Step-by-Step Solution

1
Bütçenin kapsamını analiz et.
Soru kökünde sadece kamu kesiminin değil, toplam kaynakların (kamu + özel) dağılımından bahsedilmektedir.
Bütçe sistemlerini birbirinden ayıran temel fark, kapsadıkları ekonomik alan ve odaklandıkları amaçtır.
2
Makroekonomik değişkenlerle olan bağlantıyı kur.
Milli gelir, toplam yatırım ve tüketim gibi büyüklükleri içeren bütçe Milli Ekonomi Bütçesidir.
Bu bütçe türü, devletin bütçesini ulusal gelir hesapları ile ilişkilendiren bir projeksiyon niteliğindedir.
3
Doğru tanımı seçeneklerle eşleştir.
Milli Ekonomi Bütçesi seçeneği doğru cevaptır.
Diğer seçenekler ya sadece kamu yönetimi içindeki verimliliğe (performans/program) ya da sadece devletin yatırımlarına (sermaye) odaklanmaktadır.

Key Concept

Milli Ekonomi Bütçesi'nin bütünsel ve makroekonomik doğası

Practice More

Milli Ekonomi Bütçesi'nin 'kaynaklar = kullanımlar' formülünü hatırlayarak makroekonomik denge sorularını çözebilirsiniz.
Estimated Time:1m 15s
Question 77Question →

Modern bütçe kuramları içinde yer alan 'Milli Ekonomi (İktisadi) Bütçesi', kamu bütçesinin kapsamını ve işlevini geleneksel mali sınırların ötesine taşıyarak makroekonomik bir perspektife yerleştirir. Bu bağlamda, Milli Ekonomi Bütçesi'nin temel kurgusu ve Merkezi Yönetim Bütçesi ile olan metodolojik farkı göz önüne alındığında, aşağıdakilerden hangisi bu bütçe sisteminin ayırt edici niteliğini en kapsamlı şekilde ifade eder?

Show answer & explanation

Answer: Bütçeyi sadece devletin gelir ve gider tahminlerinden ibaret mali-hukuki bir belge olarak değil; ekonominin tamamını kapsayan toplam kaynaklar (GSYH+I˙thalatGSYH + İthalat) ile bu kaynakların kullanım yerleri (Tu¨ketim+Yatırım+I˙hracatTüketim + Yatırım + İhracat) arasındaki dengeyi yansıtan bir makro-projeksiyon olarak ele alması.

Answer

Bütçeyi sadece devletin nakit akımlarıyla sınırlı tutmayıp, milli gelir hesapları çerçevesinde toplam arz (kaynaklar) ve toplam talep (kullanımlar) dengesini kuran bir projeksiyon belgesi olarak ele alan ifade doğrudur.
Doğru seçenek, Milli Ekonomi Bütçesi'nin temel farkını hem kapsam (tüm ekonomi) hem de yöntem (makroekonomik projeksiyon ve kaynak-kullanım dengesi) açısından eksiksiz açıklamaktadır. Bu sistemde bütçe, devletin sadece kendi kasasına giren-çıkan parayı değil, ülkenin toplam üretim kapasitesi (GSYHGSYH) ve dış kaynakları (I˙thalatİthalat) ile bunların nasıl tüketildiği ve yatırıma dönüştürüldüğü arasındaki ilişkiyi kurar.

Step-by-Step Solution

1
Kavram Analizi
Milli Ekonomi Bütçesi'nin dar anlamdaki 'Mali Bütçe'den (Merkezi Yönetim Bütçesi) farkı saptandı.
Milli Ekonomi Bütçesi sadece devletin değil, tüm ülkenin kaynaklarını kapsar.
2
Metodolojik Çerçevenin Belirlenmesi
Sistemin Ulusal Hesaplar Sistemi (SNASNA) ile olan bağı kuruldu.
Bu bütçe türü, makroekonomik değişkenlerin (tüketim, yatırım, dış ticaret) bütçeyle entegrasyonunu gerektirir.
3
Kaynak-Kullanım Dengesi Formülasyonu
Toplam Kaynaklar = Toplam Kullanımlar dengesi analiz edildi.
Milli Ekonomi Bütçesi'nin özü, bütçeyi bir makroekonomik planlama ve projeksiyon aracı olarak kullanmaktır.

Key Concept

Kaynak ve Kullanım Dengesi (Ulusal Hesaplar Entegrasyonu)

Practice More

Bu bütçe sisteminin Ulusal Hesaplar Sistemi (SNA) ve Gayrisafi Yurt İçi Hasıla hesaplamalarıyla olan teknik bağını inceleyiniz.
Estimated Time:2m 30s
Question 78Question →

Kamu kaynaklarının tahsis sürecinde; bütçe ödeneklerinin kurumsal yapılar veya satın alınan girdiler (personel, kırtasiye, kira vb.) esas alınarak değil, devletin yerine getirmekle yükümlü olduğu temel fonksiyonların gerçekleştirilmesi amacıyla oluşturulan 'hizmet programları' ve bu programların hedeflediği 'toplumsal çıktılar' bazında sınıflandırıldığı; odağın girdilerin denetiminden 'hizmetin etkililiğine' kaydırıldığı bütçe sistemi aşağıdakilerden hangisidir?

Show answer & explanation

Answer: Program Bütçe Sistemi

Answer

Program Bütçe Sistemi
Program Bütçe Sistemi, bütçe ödeneklerinin idari birimler veya nesnel harcama kalemleri yerine, devletin üstlendiği fonksiyonel görevler (programlar) doğrultusunda ve bu programların hedeflediği çıktılar bazında tahsis edildiği sistemdir. Temel felsefesi 'kaynakların neye harcandığı' değil, 'kaynaklarla hangi amaçların başarıldığı' (etkililik) üzerinedir.

Step-by-Step Solution

1
Odak Noktasının Belirlenmesi
Girdi (personel, kira) yerine çıktı ve amaç vurgusu saptanmıştır.
Soru kökünde girdilerin (nesnelerin) değil, hizmet programlarının ve toplumsal çıktıların esas alındığı belirtilmektedir.
2
Verimlilik ve Etkililik Ayrımı
Etkililik (amaçlara ulaşma derecesi) odağı belirlenmiştir.
Performans bütçeleme 'verimliliğe' (nasıla), Program bütçeleme ise 'etkililiğe' (niçine/amaca) odaklanır.
3
Sınıflandırma Mantığının Analizi
Fonksiyonel ve programatik sınıflandırma yapıldığı görülmüştür.
Program bütçe, devletin fonksiyonlarını (eğitim, sağlık vb.) programlar altında toplayarak kaynak tahsis eder.

Key Concept

Program Bütçe Sistemi (Amaç ve Çıktı Odaklılık)

Practice More

Performans esaslı program bütçe sisteminin (PEPB), Türkiye'de 2021 yılından itibaren uygulanmaya başlanan güncel hibrit model olduğunu inceleyebilirsiniz.
Estimated Time:1m 30s
Question 79Question →

50185018 sayılı Kamu Malî Yönetimi ve Kontrol Kanunu çerçevesinde 20212021 yılından itibaren tam kapsamlı olarak uygulanmaya başlanan Performans Esaslı Program Bütçe Sistemi (PEPB) mimarisi ile kamu idarelerinin stratejik planları arasındaki hiyerarşik ilişkiye dair aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Show answer & explanation

Answer: Stratejik planlardaki "amaçlar" bütçe sistemindeki "programlar" ile, "hedefler" ise "alt programlar" ile ilişkilendirilerek plan-bütçe bağlantısı kurulur.

Answer

Stratejik planlardaki amaçların bütçedeki programlarla, hedeflerin ise alt programlarla ilişkilendirilmesi PEPB mimarisinin temelini oluşturur.
Doğru ifadeye göre, Türkiye'deki PEPB sisteminde stratejik planlama ve bütçe süreci birbirine entegre edilmiştir. Bu entegrasyonda en üst düzey olan 'Stratejik Amaçlar' bütçe sisteminde 'Programlar' ile, daha somut olan 'Stratejik Hedefler' ise 'Alt Programlar' ile doğrudan ilişkilendirilir. Bu sayede her bir ödenek kaleminin hangi stratejik amaca hizmet ettiği takip edilebilir.

Step-by-Step Solution

1
Stratejik plan ve bütçe ilişkisini analiz et.
Stratejik plan idarenin uzun vadeli vizyonunu belirlerken, bütçe bu vizyonun finansmanını sağlar.
PEPB'nin temel amacı kaynakların hizmet hedefleriyle bağını kurmaktır.
2
Hiyerarşik eşleştirmeyi doğrula.
Stratejik Amaç →\rightarrow Program; Stratejik Hedef →\rightarrow Alt Program eşleşmesi mevcuttur.
T.C. Cumhurbaşkanlığı Strateji ve Bütçe Başkanlığı (SBB) rehberlerine göre sistem bu mimari üzerine kuruludur.
3
Operasyonel düzeyi tanımla.
Alt program hedeflerini gerçekleştirmeye yönelik mal ve hizmet üretim süreçleri "Faaliyet" olarak adlandırılır.
Faaliyetler bütçenin en alt uygulama düzeyini temsil eder.

Key Concept

PEPB ve Stratejik Plan Entegrasyonu

Practice More

PEPB sistemindeki performans göstergelerinin (çıktı vs sonuç) farklarını inceleyiniz.
Estimated Time:1m 45s
Question 80Question →

19491949 yılında Amerika Birleşik Devletleri’nde Hoover Komisyonu Raporu ile ortaya konulan ve bütçeyi sadece bir muhasebe kaydı olmaktan çıkarıp rasyonel bir yönetim aracına dönüştürmeyi hedefleyen Performans Bütçe Sistemi'nin temel yaklaşımı aşağıdakilerden hangisidir?

Show answer & explanation

Answer: Bütçeleme sürecinde ödeneklerin neye harcandığından ziyade (girdi kalemleri), kamu birimlerinin yürüttüğü faaliyetlerin ve işlevlerin maliyet-fayda analizi yoluyla verimliliğinin ölçülmesine odaklanması

Answer

Performans Bütçe Sistemi, girdi kalemleri yerine yürütülen faaliyetlerin verimliliğine ve maliyet-fayda analizine odaklanan bir yönetim aracıdır.
Performans Bütçe Sistemi, 19491949 Hoover Komisyonu ile kamu maliyesine girmiş olup; bütçeyi sadece bir harcama kontrol listesi olmaktan çıkararak, birim maliyetler ve faaliyet analizi üzerinden yönetilen bir araç haline getirmiştir. Bu sistemde 'ne satın alındığı' (personel, kırtasiye vb.) değil, 'ne yapıldığı' (yol yapımı, öğrenci eğitimi vb.) ve bunun ne kadar verimli yapıldığı önemlidir.

Step-by-Step Solution

1
Sistemin tarihsel kökenini hatırla
19491949 Hoover Komisyonu Raporu
Soruda belirtilen tarihsel bağlam bizi doğrudan Performans Bütçe Sistemi'ne yönlendirir.
2
Sistemin temel odağını analiz et
Girdi (maaş, kırtasiye vb.) yerine İş/Faaliyet (ne yapıldı?) odaklılık
Performans bütçelemede temel amaç, bir hizmetin birim maliyetini bularak verimliliği ölçmektir.
3
Kullanılan araçları belirle
Maliyet-fayda analizi, performans ölçümü ve verimlilik göstergeleri
Bu araçlar bütçenin bir denetim belgesinden yönetim belgesine evrilmesini sağlar.

Key Concept

Performans Bütçe Sistemi: Yönetim odaklılık ve verimlilik analizi.

Hints

1
Hoover Komisyonu (19491949) bütçenin 'yönetim aracı' olması gerektiğini vurgulamıştır.
2
Girdi kalemleri yerine yapılan işlerin (faaliyetlerin) verimliliğine odaklanan şıkkı arayın.

Practice More

Performans bütçe ile Program bütçe arasındaki 'verimlilik' vs 'etkinlik' ayrımını inceleyin.
Estimated Time:1m 15s
PreviousPage 4 / 8Next
Bütçe Sistemleri Practice Questions — KPSS Maliye — Page 4 | Examkin