İktisadi Yaklaşımlar ve Maliye Politikası

Keynesyen iktisadi yaklaşım, ekonominin kendiliğinden tam istihdama ulaşamayacağını ve eksik istihdam dengesinin kalıcı olabileceğini öne sürerek devletin aktif müdahalesini savunur. Bu bağlamda, Keynesyen yaklaşımda eksik istihdamdan kurtulmak için maliye politikasının (özellikle iradi kamu harcamalarının), para politikasına kıyasla çok daha etkin bir araç olarak kabul edilmesinin temel teorik gerekçesi aşağıdakilerden hangisidir?

Yeni Keynesyen yaklaşıma göre, maliye politikasının kısa dönemde üretim ($Y$) ve istihdam gibi reel değişkenler üzerinde etkili olabilmesinin temel dayanağı aşağıdakilerden hangisidir?

İktisadi düşünce okulları arasında, maliye politikasının makroekonomik istikrarı sağlamadaki rolü üzerine derin görüş ayrılıkları bulunmaktadır. Yeni Klasik makroekonomi okulu, ekonomik birimlerin rasyonel beklentilere sahip olduğunu ve piyasaların sürekli temizlendiğini varsayarak, önceden öngörülebilir maliye politikalarının reel üretim ve istihdam üzerinde hiçbir etkisinin olmayacağını iddia eder. Diğer taraftan Yeni Keynesyen iktisatçılar, rasyonel beklentiler varsayımını kabul etmelerine rağmen maliye politikasının kısa dönemde reel ekonomiyi etkileyebileceğini savunurlar.

Buna göre, Yeni Keynesyen yaklaşımın rasyonel beklentilere rağmen maliye politikasının kısa dönemde etkin olabileceğini savunurken dayandığı temel mikroekonomik gerekçe aşağıdakilerden hangisidir?

Yüksek enflasyon ve ekonomik durgunluğun bir arada yaşandığı bir makroekonomik konjonktürde, hükümetin geniş çaplı gelir ve kurumlar vergisi indirimleri planlaması, bazı analistler tarafından 'toplam talebi uyararak enflasyonist baskıları daha da şiddetlendireceği' gerekçesiyle eleştirilmektedir.

Arz Yönlü İktisat okuluna mensup bir politika yapıcının, söz konusu vergi indirimlerinin enflasyonu artırmayacağı, aksine düşürebileceği yönündeki savunmasının temel teorik dayanağı aşağıdakilerden hangisidir?

Hükümet, çalışma çağındaki nüfusun işgücüne katılım oranını yükseltmek ve ekonominin potansiyel üretim kapasitesini genişletmek amacıyla gelir vergisinin marjinal oranlarında belirgin bir indirime gitmiştir. Arz Yönlü İktisat yaklaşımına göre, uygulanan bu politikanın işgücü piyasasında yaratması beklenen temel etki mekanizması aşağıdakilerden hangisidir?

Monetarist (Parasalcı) iktisadi yaklaşım çerçevesinde; kamu harcamalarındaki bir artışın bütçe açığı ile finanse edilmesi sonucunda faiz oranlarının yükselmesi ve buna bağlı olarak özel sektör yatırım harcamalarının azalması durumu aşağıdakilerden hangisidir?

Bir ülkenin ekonomi yönetimi tarafından hazırlanan makroekonomik değerlendirme raporunda; 'Fiyatlar, ücretler ve faiz oranlarının tam esnek olduğu bir yapıda, devletin bütçe açığı vererek toplam talebi artırma çabalarının reel üretim hacminde hiçbir kalıcı artış yaratmayacağı, piyasa mekanizmasının ekonomiyi daima tam istihdam seviyesinde dengede tutacağı' tespiti yapılmıştır.

Bu rapordaki tespite teorik zemin oluşturan Klasik maliye yaklaşımına göre, devletin maliye politikası araçlarını uygularken uyması gereken temel kural aşağıdakilerden hangisidir?

Bir ülkede hükümet, serbest piyasa koşullarında kârlı görülmediği için özel sektör tarafından üstlenilmeyen büyük ölçekli bir tarımsal altyapı ve sulama projesini doğrudan genel bütçeden finanse etme kararı almıştır. Hükümet, bu yatırımla hem tarımsal verimliliği artırmayı hem de ilgili bölgenin kalkınmasını desteklemeyi amaçlamaktadır.

Klasik maliye yaklaşımını katı bir şekilde savunan bir iktisatçının, hükümetin bu yatırım kararına getireceği en temel eleştiri aşağıdakilerden hangisidir?

Bir ülkenin yeni seçilen ekonomi yönetimi, göreve geldikten sonra hazırladıkları 'Mali Anayasa' taslağında şu maddelere yer vermiştir:

I. Kamu bütçesi her mali yılın sonunda mutlaka denk olmalıdır.
II. Kamu borçlanmasına yalnızca olağanüstü doğa olayları, savaş halleri veya gelir getirici verimli büyük altyapı yatırımları için izin verilebilir.
III. Vergi oranları, ekonomik birimlerin tüketim ve üretim kararlarını değiştirmeyecek şekilde ve yapıda belirlenmelidir.

Bu Mali Anayasa taslağında yer alan kurallar, Klasik Maliye Yaklaşımı'nın temel prensipleriyle birebir örtüşmektedir.

Buna göre, klasik iktisadi düşüncenin maliye politikasını bu derece dar kalıplar ve kısıtlamalar içinde ele almasının ardında yatan temel teorik gerekçe aşağıdakilerden hangisidir?

Kamu Tercihi Teorisi, demokratik karar alma süreçlerinin ve oylama kurallarının maliye politikası üzerindeki etkilerini analiz eder.

Bu bağlamda, Ortanca (Medyan) Seçmen Teoremi'nin maliye politikasına uyarlanmış yaklaşımlarına (örneğin Meltzer-Richard Modeli) göre; bir ülkede gelir dağılımı eşitsizliği arttığında (toplumun ortalama gelir seviyesinin, ortanca seçmenin gelir seviyesinden giderek daha yüksek hale gelmesi durumunda), çoğunluk kuralına dayalı demokratik sistemin maliye politikası kararlarına yansıması hakkında aşağıdakilerden hangisi öngörülür?

Arz yönlü iktisat teorisine göre, marjinal vergi oranlarının düşürülmesinin temel gerekçesi aşağıdakilerden hangisidir?

Bir ekonomide özel kesim tüketim ve yatırım harcamalarındaki sert daralma nedeniyle derin bir eksik istihdam dengesi oluşmuş ve deflasyonist açık baş göstermiştir. Politika yapıcılar, ekonomiyi yeniden tam istihdam seviyesine taşımak amacıyla gelir vergisi oranlarını düşürmek ile doğrudan otonom kamu yatırım harcamalarını artırmak arasında bir tercih yapma aşamasındadır.

Keynesyen iktisadi yaklaşıma göre, bu senaryoda politika yapıcıların vergi indirimleri yerine doğrudan otonom kamu harcamalarındaki artışı tercih etmelerinin temel teorik dayanağı aşağıdakilerden hangisidir?

Arz Yönlü İktisat teorisyenleri, ekonomik büyümenin kalıcı olarak sağlanabilmesi için temel belirleyicinin tasarruf ve sermaye birikimi olduğunu öne sürerek, çağdaş vergi sistemlerinin yapısına yönelik köklü eleştiriler getirirler. Bu yaklaşıma göre vergi sistemi, kaynak tahsisini bozmamalı ve üretken faaliyetleri cezalandırmamalıdır.

Buna göre, Arz Yönlü İktisat yaklaşımının tasarruf ve yatırımları artırmak amacıyla önereceği temel vergi politikası stratejisi aşağıdakilerden hangisidir?

Post-Keynesyen iktisadi düşüncede maliye politikasının tasarımı, aşağıdaki unsurlardan hangisinin toplam talep üzerindeki etkisine diğer yaklaşımlardan daha fazla önem atfeder?

Bir ekonomide faiz oranlarının tarihsel olarak en düşük seviyede olduğu ve iktisadi birimlerin spekülatif amaçlı para talebinin sonsuz esnek hale geldiği bir konjonktür yaşanmaktadır. Hükümet, bu derin ekonomik daralmadan çıkmak amacıyla modern yaklaşıma uygun olarak "telafi edici maliye politikası" kapsamında devasa bir kamu altyapı yatırım hamlesi başlatmış ve oluşan bütçe açığını tamamen halka tahvil satarak (iç borçlanma) finanse etmiştir.

Buna göre saf Keynesyen yaklaşıma göre, uygulanan bu politikanın etkinliği ve klasik iktisatçıların öne sürdüğü "dışlama etkisi" (crowding-out) eleştirisinin bu senaryodaki geçerliliği hakkında aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?

Bir ekonomide, piyasa mekanizmasının kaynakları belirli teknoloji yoğun sanayi kollarında yeterince hızlı tahsis edemediği gerekçesiyle, hükümetin bu sektörlere yönelik vergi teşvikleri uygulaması ve söz konusu teşviklerin yaratacağı bütçe açığını iç borçlanma ile finanse etmesi önerilmiştir.

Klasik maliye yaklaşımının temel ilkeleri dikkate alındığında, bu politika önerisine yöneltilecek en temel itiraz aşağıdakilerden hangisi olur?

Gelişmiş bir ekonomide ortaya çıkan ani bir talep daralması karşısında hükümet, kamu yatırımlarını artırarak ekonomiyi canlandırmayı hedeflemiştir. Bu ekonomideki hanehalkı ve firmaların ellerindeki tüm mevcut bilgileri kullanarak rasyonel beklentiler oluşturduğu bilinmektedir. Ancak buna rağmen, uygulanan maliye politikasının kısa dönemde reel üretimi ve istihdamı artırabildiği gözlemlenmiştir.

Yeni Keynesyen iktisat yaklaşımına göre, rasyonel beklentilere sahip olunmasına karşın maliye politikasının reel sektör üzerinde etkin sonuçlar doğurmasının temel nedeni aşağıdakilerden hangisidir?

Ortodoks (Neoklasik Sentez) Keynesyen iktisat ile Post-Keynesyen iktisat, temel teorik varsayımları ve maliye politikası önerileri açısından önemli farklılıklar gösterir. Buna göre, 'temel belirsizlik' (fundamental uncertainty) ve 'içsel para' (endogenous money) kavramlarını merkeze alan Post-Keynesyen yaklaşımın maliye politikası perspektifi aşağıdakilerden hangisinde en doğru şekilde ifade edilmiştir?

Geleneksel Klasik maliye yaklaşımı, devletin bütçe denkliğini her yıl sağlamasını katı bir kural olarak benimsemiş ve bütçe açıklarının olağanüstü dönemler (savaş vb.) dışında borçlanma ile finanse edilmesine şiddetle karşı çıkmıştır.

Buna göre, Klasik ekolün devlet borçlanmasına karşı çıkmasının ardında yatan en temel teorik gerekçe aşağıdakilerden hangisidir?

İktisadi düşünce okullarının makroekonomik istikrarsızlıkları önleme ve giderme konusundaki politika önerileri belirgin farklılıklar göstermektedir. Bu bağlamda, Monetarist (Parasalcı) yaklaşıma göre; iradi (ihtiyari) genişletici bir maliye politikasının makroekonomik etkileri ve benimsenmesi gereken temel politika kuralına ilişkin aşağıdakilerden hangisi doğrudur?