Öz Kaynaklar

329 questions

Question 261Question

(K)(K) Anonim Şirketi, öz kaynaklar yapısını sadeleştirmek ve birikmiş zararlarını temizlemek amacıyla sermaye azaltımı kararı almıştır. Karar tarihindeki bazı hesap bakiyeleri aşağıda sunulmuştur:

Hesap AdıTutar (TL)Bakiye Türü
500500 Sermaye5.000.0005.000.000Alacak
501501 Ödenmemiş Sermaye500.000500.000Borç
580580 Geçmiş Yıllar Zararları800.000800.000Borç

Şirket, tescilli sermayesini 1.600.0001.600.000 TL tutarında azaltarak gerekli yasal prosedürleri tamamlamıştır. Azaltılan bu tutarın öncelikle mevcut ödenmemiş sermaye taahhüdü ve geçmiş yıl zararlarının kapatılmasında kullanılmasına, bakiye kalan tutarın ise ortaklara payları oranında nakden ödenmek üzere borç kaydedilmesine karar verilmiştir.

Buna göre, sermaye azaltımının tescili ve mahsup işlemlerine ilişkin yapılacak yevmiye kaydıyla ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Show answer & explanation

Answer: 331 Ortaklara Borçlar hesabı 300.000300.000 TL alacaklandırılır.

Answer

Sermaye azaltımı neticesinde ortaklara ödenecek net tutar 300.000300.000 TL'dir ve bu tutar 331 Ortaklara Borçlar hesabının alacağına kaydedilir.
Doğru seçenek, sermaye azaltım tutarı olan 1.600.0001.600.000 TL'den, pasif karakterli sermaye hesabını düzenleyen ödenmemiş sermaye (500.000500.000 TL) ve yine öz kaynaklarda eksi değer olarak yer alan geçmiş yıl zararları (800.000800.000 TL) düşüldükten sonra kalan 300.000300.000 TL'nin ortaklara borç olarak kaydedilmesini ifade eder. Muhasebe kaydında 500 Sermaye hesabı 1.600.0001.600.000 TL borçlandırılırken; 501, 580 ve 331 hesapları alacaklandırılır.

Step-by-Step Solution

1
Toplam sermaye azaltım tutarını tespit et.
1.600.0001.600.000 TL
Şirketin tescilli sermayesinden düşülecek toplam miktarı belirlemek için.
2
Ödenmemiş sermaye taahhüdünü mahsup et.
1.600.000500.000=1.100.0001.600.000 - 500.000 = 1.100.000 TL kalan
Şirket henüz tahsil etmediği bir sermaye tutarını ortaklara iade edemeyeceği için öncelikle bu taahhüt iptal edilir (501 hesabı alacaklandırılarak kapatılır).
3
Geçmiş yıl zararlarını mahsup et.
1.100.000800.000=300.0001.100.000 - 800.000 = 300.000 TL kalan
Sermaye azaltımının bir amacı da birikmiş zararları öz kaynaklar içinde eritmek olduğu için 580 hesabı alacaklandırılarak kapatılır.
4
Kalan tutarı ortaklara borç olarak kaydet.
331 Ortaklara Borçlar hesabı: 300.000300.000 TL (Alacak)
Mahsuplardan sonra artan kısım ortakların nakden alacağı hale geldiği için ilgili borç hesabı artırılır.

Key Concept

Sermaye azaltımı işlemlerinde, azaltılan tutarın öncelikle varsa ödenmemiş sermaye ve birikmiş zararlar ile mahsup edilmesi gerekir.
Question 262Question

Gökçe A.Ş. 2.400.0002.400.000 TL sermaye ile kurulmuş ve şirket ana sözleşmesi ticaret siciline tescil edilerek kuruluş işlemleri tamamlanmıştır. Ortaklar, sermaye taahhüdünün %25\%25’ini nakit olarak banka hesabına yatırmış, ayrıca 800.000800.000 TL değerindeki bir taşıtı sermaye payı olarak işletmeye devretmişlerdir.

Bu işlemlere ilişkin yapılan muhasebe kayıtlarından sonra "501 Ödenmemiş Sermaye" hesabının kalan tutarı kaç TL'dir?

Show answer & explanation

Answer: 1.000.0001.000.000 TL

Answer

501 Ödenmemiş Sermaye hesabının kalan bakiyesi 1.000.0001.000.000 TL'dir.
Doğru cevap olan seçenekteki tutar (1.000.0001.000.000 TL), işletmenin toplam sermaye taahhüdü olan 2.400.0002.400.000 TL'den, nakit ödenen %25\%25'lik kısım (600.000600.000 TL) ve sermaye olarak konulan taşıt tutarının (800.000800.000 TL) düşülmesiyle elde edilir. 501 Ödenmemiş Sermaye hesabı, bu ödemeler yapıldıkça alacaklandırılarak azaltıldığı için kalan bakiye henüz yerine getirilmemiş taahhüdü gösterir.

Step-by-Step Solution

1
Sermaye taahhüt kaydının yapılması
501 Ödenmemiş Sermaye (Borç): 2.400.0002.400.000 TL, 500 Sermaye (Alacak): 2.400.0002.400.000 TL
Kuruluş tescil edildiğinde toplam sermaye tutarı taahhüt olarak kaydedilir.
2
Nakit ödemenin hesaplanması ve kaydı
2.400.000×0,25=600.0002.400.000 \times 0,25 = 600.000 TL nakit ödeme. 501 Ödenmemiş Sermaye hesabına alacak kaydı yapılır.
Ortakların yerine getirdiği nakit taahhütler 501 hesabını alacaklandırarak azaltır.
3
Ayni sermaye (taşıt) ödemesinin kaydı
800.000800.000 TL değerindeki taşıt için 501 Ödenmemiş Sermaye hesabına alacak kaydı yapılır.
Varlık devri yoluyla yerine getirilen taahhütler de 501 hesabını azaltır.
4
Hesap kalanının hesaplanması
2.400.000600.000800.000=1.000.0002.400.000 - 600.000 - 800.000 = 1.000.000 TL
501 hesabının borç toplamından alacak toplamı çıkarılarak kalan bakiye bulunur.

Key Concept

501 Ödenmemiş Sermaye hesabı, öz kaynaklar grubunda yer alan ve sermaye taahhüdünün henüz ödenmemiş kısmını gösteren 'aktif karakterli' bir pasif hesaptır (eksi hesap).

Practice More

Sermaye ödemesi sırasında bankaya yatırılan tutarın bir kısmının kuruluş giderleri için kullanılması durumundaki kayıtları inceleyiniz.
Estimated Time:1m 30s
Question 263Question

Mavi Bulut A.Ş.'nin 20252025 yılı faaliyet dönemi sonuna ilişkin bazı mali verileri aşağıda sunulmuştur:

* Dönem Net Kârı: 400.000400.000 TL
* Geçmiş Yıllar Zararları: 100.000100.000 TL
* Ödenmiş Sermaye: 1.000.0001.000.000 TL
* Birikmiş I. Tertip Yasal Yedek Akçeler: 40.00040.000 TL

Türk Ticaret Kanunu hükümlerine göre, şirketin bu dönemde ayırması gereken I. tertip yasal yedek akçeye ilişkin yapılacak yevmiye kaydı ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Show answer & explanation

Answer: 540540 Yasal Yedekler hesabı 15.00015.000 TL alacaklandırılır.

Answer

Şirketin ayırması gereken I. tertip yasal yedek akçe tutarı 15.00015.000 TL olup, bu tutar 540540 Yasal Yedekler hesabının alacağına kaydedilmelidir.
Doğru cevapta belirtilen tutar, dönem net kârından (400.000400.000 TL) geçmiş yıl zararlarının (100.000100.000 TL) çıkarılmasıyla elde edilen matrahın (300.000300.000 TL) %5\%5 oranıyla çarpılması sonucu bulunmuştur. Ayrıca yasal yedekler hesabı bir pasif (öz kaynak) hesabı olduğu için bu artış hesabın alacağına kaydedilmiştir.

Step-by-Step Solution

1
Yedek akçe hesaplamasına esas teşkil edecek matrahın belirlenmesi.
400.000100.000=300.000400.000 - 100.000 = 300.000 TL
I. tertip yasal yedek akçe, dönem net kârından geçmiş yıl zararları düşüldükten sonra kalan tutar üzerinden hesaplanır.
2
I. tertip yasal yedek akçe tutarının hesaplanması.
300.000×%5=15.000300.000 \times \%5 = 15.000 TL
Türk Ticaret Kanunu'na göre I. tertip yasal yedek akçe oranı %5\%5'tir.
3
Kanuni sınır (tavan) kontrolünün yapılması.
Sınır: 1.000.000×%20=200.0001.000.000 \times \%20 = 200.000 TL. Mevcut + Yeni: 40.000+15.000=55.00040.000 + 15.000 = 55.000 TL.
I. tertip yasal yedek akçe, ödenmiş sermayenin %20\%20'sine ulaşıncaya kadar ayrılır. 55.000<200.00055.000 < 200.000 olduğu için tutarın tamamı ayrılabilir.
4
Muhasebe kaydının yönünün belirlenmesi.
540540 Yasal Yedekler hesabı alacaklandırılır.
Yasal yedekler bir öz kaynak hesabı olup pasif karakterlidir; artışlar hesabın alacağına kaydedilir.

Key Concept

I. Tertip Yasal Yedek Akçe hesaplanırken dönem net kârından geçmiş yıl zararları düşülür ve kalan tutarın %5'i alınır; elde edilen tutar sermayenin %20'lik sınırını aşmıyorsa tamamı ayrılır.
Estimated Time:50s
Question 264Question

İşletmenin dönem sonu kapanış işlemleri sürecinde, vergi ve diğer yasal yükümlülükler düşüldükten sonra kesinleşen dönem net kârının gelir tablosu hesaplarından çıkarılarak bilançoda öz kaynaklar grubuna aktarılması için yapılması gereken yevmiye kaydı aşağıdakilerden hangisidir?

Show answer & explanation

Answer: 692692 DÖNEM NET KÂRI VEYA ZARARI hesabı borçlu, 590590 DÖNEM NET KÂRI hesabı alacaklı

Answer

692692 Dönem Net Kârı veya Zararı hesabının borçlandırılması ve 590590 Dönem Net Kârı hesabının alacaklandırılması gerekir.
Dönem net kârı kesinleştiğinde, bu tutar gelir tablosu özet hesabı olan 692692 Dönem Net Kârı veya Zararı hesabının alacağında bekler. Kapanış ve devir işlemleri sırasında bu hesap borçlandırılarak kapatılır ve tutar bilançodaki öz kaynaklar grubunda yer alan 590590 Dönem Net Kârı hesabının alacağına kaydedilir.

Step-by-Step Solution

1
Dönem net kârının belirlenmesi
692692 No'lu hesabın alacak bakiyesi vermesi
Gelir tablosu hesaplarının kapatılması sonucunda vergi sonrası net kâr 692692 hesabında toplanır.
2
Kârın bilançoya devri
692692 (Borç) / 590590 (Alacak) kaydı
692692 hesabı geçici bir hesap olduğu için kapatılmalı, kâr ise öz kaynaklarda kalıcı olarak 590590 hesabına aktarılmalıdır.

Key Concept

Dönem Net Kârının Bilanço Hesaplarına Aktarımı

Hints

1
Kârın öz kaynaklarda bir artış yarattığını ve öz kaynak hesaplarının artışta hangi tarafa kaydedildiğini hatırlayın.
2
692692 hesabı gelir tablosu ile bilanço arasındaki köprü hesaptır ve devir sonrası kapatılmalıdır.

Practice More

Dönem net zararının devri durumunda yevmiye kaydının nasıl değişeceğini inceleyebilirsiniz.
Estimated Time:45s
Question 265Question

Zümrüt Anonim Şirketi’nin 20252025 yılı faaliyet dönemine ilişkin kâr dağıtımı öncesi bazı hesap bakiyeleri ve genel kurul kararları aşağıda sunulmuştur:

Hesap AdıTutar (TL)
Ödenmiş Sermaye2.000.0002.000.000
I. Tertip Yasal Yedek Akçe380.000380.000
Geçmiş Yıllar Zararları100.000100.000
Dönem Net Kârı500.000500.000

Genel kurulda; kanuni yükümlülükler yerine getirildikten sonra ödenmiş sermayenin %5\%5’i oranında birinci temettü dağıtılmasına, birinci temettü sonrası kalan kârın %20\%20’sinin ikinci temettü olarak dağıtılmasına ve kalan tutarın olağanüstü yedeklere aktarılmasına karar verilmiştir.

Buna göre, şirketin yapacağı kâr dağıtım kaydında "542 Olağanüstü Yedekler" hesabına alacak kaydedilecek tutar kaç TL'dir?

Show answer & explanation

Answer: 296.400296.400

Answer

Şirketin kâr dağıtım işlemleri sonucunda olağanüstü yedeklere aktarılacak tutar 296.400296.400 TL'dir.
Doğru yanıt olan 296.400296.400 TL'ye ulaşmak için öncelikle Dönem Net Kârı üzerinden varsa geçmiş yıl zararları düşülerek I. Tertip Yasal Yedek hesaplanmalı (20.00020.000 TL) ve sermaye sınırı (400.000400.000 TL) kontrol edilmelidir. Ardından sermayenin %5'i olan I. Temettü (100.000100.000 TL) düşülerek kalan kâr belirlenmeli (380.000380.000 TL), bu tutarın %20'si II. Temettü (76.00076.000 TL) olarak ayrılmalı ve dağıtılan bu tutarın %10'u kadar II. Tertip Yasal Yedek (7.6007.600 TL) hesaplanmalıdır. En son tüm bu kalemler net kârdan düşüldüğünde bakiye olağanüstü yedeklere kalır.

Step-by-Step Solution

1
I. Tertip Yasal Yedek Akçe hesaplanması
20.00020.000 TL
I. Tertip Yasal Yedek, (Dönem Net Kârı - Geçmiş Yıl Zararı) x %5 formülüyle hesaplanır: (500.000100.000500.000 - 100.000) x 0,05=20.0000,05 = 20.000 TL. Ödenmiş sermayenin %20'si olan 400.000400.000 TL üst sınırına bakıldığında; mevcut 380.000+20.000=400.000380.000 + 20.000 = 400.000 TL olduğundan sınır tam olarak doldurulmuştur.
2
I. Temettü (Birinci Kâr Payı) hesaplanması
100.000100.000 TL
Ödenmiş sermayenin %5'i oranında dağıtılır: 2.000.000×0,05=100.0002.000.000 \times 0,05 = 100.000 TL.
3
Birinci temettü sonrası kalan kârın tespiti
380.000380.000 TL
Dönem net kârından ayrılan I. Tertip Yedek ve I. Temettü düşülür: 500.00020.000100.000=380.000500.000 - 20.000 - 100.000 = 380.000 TL.
4
II. Temettü (İkinci Kâr Payı) hesaplanması
76.00076.000 TL
Genel kurul kararı gereği kalan kârın %20'si dağıtılır: 380.000×0,20=76.000380.000 \times 0,20 = 76.000 TL.
5
II. Tertip Yasal Yedek Akçe hesaplanması
7.6007.600 TL
II. Tertip Yasal Yedek, pay sahiplerine sermayenin %5'i oranında kâr payı dağıtıldıktan sonra kalan dağıtılan tutarın %10'udur. Burada I. Temettü tam %5 olduğu için sadece II. Temettü üzerinden hesaplanır: 76.000×0,10=7.60076.000 \times 0,10 = 7.600 TL.
6
Olağanüstü Yedeklere aktarılacak tutarın bulunması
296.400296.400 TL
Kalan kâr tutarından II. Temettü ve II. Tertip Yedek düşülür: 380.00076.0007.600=296.400380.000 - 76.000 - 7.600 = 296.400 TL.

Key Concept

Dönem net kârının dağıtımında yasal yedek akçelerin (TTK 519) hesaplanması, sermaye sınırlarının kontrolü ve temettü sonrası kalan tutarın muhasebeleştirilmesi.

Hints

1
I. Tertip Yasal Yedek ayrılırken geçmiş yıl zararlarını düşmeyi ve ödenmiş sermayenin %20'si olan yasal sınırı kontrol etmeyi unutmayın.
2
II. Tertip Yasal Yedek, pay sahiplerine dağıtılacak olan kâr payının (temettü) sermayenin %5'ini aşan kısmının %10'udur.
3
Hesaplama sırası: 1. I. Tertip Yedek, 2. I. Temettü, 3. Kalan üzerinden II. Temettü, 4. Dağıtılan fazla üzerinden II. Tertip Yedek, 5. En son kalan bakiye Olağanüstü Yedek.

Practice More

Eğer şirket kârın tamamını dağıtma kararı alsaydı, II. Tertip Yasal Yedek tutarı nasıl değişirdi? (İpucu: 1/11 kuralı).

Alternative Method

II. Tertip Yasal Yedek tutarını hesaplarken 'Dağıtılacak Toplam Tutar / 11' formülü sadece kârın tamamının dağıtıldığı durumlarda geçerlidir; burada belli bir oran (%20) dağıtıldığı için doğrudan dağıtılan tutarın %10'u alınmalıdır.
Estimated Time:3m 30s
Question 266Question

(X) Anonim Şirketi'nin sermaye artırımı kararı öncesindeki bazı öz kaynak hesaplarının bakiyeleri aşağıdaki tabloda verilmiştir:

Hesap AdıTutar (TL)
500 Sermaye2.500.0002.500.000
501 Ödenmemiş Sermaye500.000500.000 (-)
520 Hisse Senedi İhraç Primleri200.000200.000
522 M.D.V. Yeniden Değerleme Artışları400.000400.000
542 Olağanüstü Yedekler300.000300.000

Şirket yönetimi, sermayesini 4.000.0004.000.000 TL'ye çıkarma kararı almıştır. Bu artışın; öncelikle "Hisse Senedi İhraç Primleri" ve "M.D.V. Yeniden Değerleme Artışları" hesaplarının tamamı kullanılarak, kalan tutarın ise ortaklarca nakden taahhüt edilmesi yoluyla karşılanması planlanmıştır. Ortaklar, yeni taahhüt ettikleri tutarın yarısını tescil tarihinde işletmenin banka hesabına yatırmışlardır.

Buna göre, sermaye artırım süreci tamamlandığında işletmenin bilançosunda yer alacak olan "501 Ödenmemiş Sermaye" hesabının bakiyesi kaç TL olur?

Show answer & explanation

Answer: 950.000950.000

Answer

Sermaye artırım süreci sonunda 501 Ödenmemiş Sermaye hesabının bakiyesi 950.000950.000 TL olur.
İşletmenin sermaye artırımı 1.500.0001.500.000 TL'dir. Bu tutarın 600.000600.000 TL'si iç kaynaklardan (520 ve 522 hesapları) karşılandığı için bu kısım için nakdi taahhüt oluşmaz. Kalan 900.000900.000 TL ise ortaklarca nakden taahhüt edilmiştir. Hesabın mevcut 500.000500.000 TL borç bakiyesine bu 900.000900.000 TL eklendiğinde toplam 1.400.0001.400.000 TL'ye ulaşılır. Tescil tarihinde bu yeni taahhüdün yarısı (450.000450.000 TL) ödendiği için hesap bu tutarda alacaklandırılarak bakiye 950.000950.000 TL'ye düşer.

Step-by-Step Solution

1
Toplam sermaye artış tutarının belirlenmesi
4.000.0002.500.000=1.500.0004.000.000 - 2.500.000 = 1.500.000 TL
Artırılması hedeflenen tutarı bulmak için yeni sermaye ile eski sermaye arasındaki fark hesaplanır.
2
İç kaynaklardan (Sermaye Yedeklerinden) karşılanacak tutarın hesaplanması
200.000(520)+400.000(522)=600.000200.000 (520) + 400.000 (522) = 600.000 TL
Hisse Senedi İhraç Primleri ve Yeniden Değerleme Artışları sermaye yedekleridir ve artırımda iç kaynak olarak kullanılabilir.
3
Ortakların nakden taahhüt ettiği yeni tutarın bulunması
1.500.000600.000=900.0001.500.000 - 600.000 = 900.000 TL
Toplam artışın iç kaynaklarla karşılanamayan kısmı ortaklar tarafından nakden karşılanmak zorundadır.
4
501 Ödenmemiş Sermaye hesabının toplam borç bakiyesinin hesaplanması
500.000(Eski)+900.000(Yeni)=1.400.000500.000 (Eski) + 900.000 (Yeni) = 1.400.000 TL
Hesap, hem eski ödenmemiş tutarı hem de yeni taahhüdü kapsar.
5
Yapılan nakit ödemenin hesaptan düşülmesi
1.400.000(900.000/2)=950.0001.400.000 - (900.000 / 2) = 950.000 TL
Ortakların yeni taahhütlerinin yarısını (450.000450.000 TL) ödemesi, 501 hesabının alacaklandırılarak azalmasını sağlar.

Key Concept

Sermaye yedeklerinin (52 grubunun) sermaye artırımında kullanımı ve Ödenmemiş Sermaye hesabının işleyişi
Question 267Question

Bir anonim şirketin 20252025 yılı kâr dağıtım süreci ve dönem sonu işlemleri sırasında aşağıdaki kalemler tespit edilmiştir:

I. Şirket ana sözleşmesinde yer alan "Net kârın %2\%2'si, yedek akçe olarak ayrılacaktır" hükmü uyarınca ayrılan tutar.
II. Şirketin sahip olduğu tam mükellef bir iştirakin hisselerinin satışından elde edilen kazancın, Kurumlar Vergisi Kanunu (5/15/1-e) uyarınca istisnadan yararlanması amacıyla pasifte bir fon hesabına alınan %75\%75'lik kısmı.
III. Vergi Usul Kanunu hükümleri çerçevesinde, işletmenin üretimde kullandığı bir makinenin yenilenmesi amacıyla satılmasından doğan ve fon hesabına alınan kâr tutarı.

Bu kalemlerin Tekdüzen Hesap Planı'ndaki sınıflandırılması ve yasal işleyiş süreçleri dikkate alındığında, aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Show answer & explanation

Answer: II ve III numaralı kalemlerin her ikisi de "549549 Özel Fonlar" hesabında izlenmeli; ancak II numaralı kalem için 55 yıl, III numaralı kalem için 33 yıllık bekleme süresi kısıtı uygulanmalıdır.

Answer

İştirak satış kazancı ve yenileme fonunun her ikisi de Özel Fonlar hesabında izlenmeli, ancak iştirak satışı için 5 yıl, yenileme fonu için 3 yıllık süre kısıtı uygulanmalıdır.
Doğru cevap, iştirak satış kazancı ve yenileme fonu gibi yasal mevzuata dayalı fonların 549549 Özel Fonlar hesabında izlenmesi gerektiğini ve her iki fon için kanunlarda öngörülen (sırasıyla 55 ve 33 yıl) farklı süre kısıtlarının bulunduğunu ifade etmektedir. I numaralı madde ana sözleşmeye dayandığı için 541541 Statü Yedekleri hesabında yer alırken, II ve III numaralı maddeler kanunlara dayandığı için 549549 Özel Fonlar hesabında toplanır.

Step-by-Step Solution

1
I numaralı kalemin dayanağını tespit etme
541541 Statü Yedekleri
Türk Ticaret Kanunu veya yasal zorunluluk dışında, şirketin ana sözleşmesi (statüsü) gereği ayrılan yedekler bu hesapta izlenir.
2
II numaralı kalemin dayanağını ve süresini belirleme
549549 Özel Fonlar (55 yıl)
Kurumlar Vergisi Kanunu 5/15/1-e maddesi uyarınca iştirak satış kazancı istisnasından yararlanan tutarların 55 yıl boyunca fon hesabında tutulması zorunludur.
3
III numaralı kalemin dayanağını ve süresini belirleme
549549 Özel Fonlar (33 yıl)
Vergi Usul Kanunu uyarınca yenileme amacıyla ayrılan fonlar, satışın yapıldığı yılı izleyen üçüncü yılın sonuna kadar kullanılmalıdır.
4
Hukuki nitelikleri karşılaştırma
Doğru seçenek A
Yasal mevzuat gereği ayrılan her iki fon da 549549 hesabında takip edilirken, tabi oldukları kanunların belirlediği süre kısıtları farklıdır.

Key Concept

Öz Kaynaklar İçindeki Yedeklerin Dayanaklarına Göre Sınıflandırılması ve Yasal Süre Kısıtları

Hints

1
Yedeklerin dayanağını (Kanun, Ana Sözleşme, Genel Kurul) belirleyerek hesap kodlarını eşleştirin.
2
Yenileme fonu VUK'a göre 33 yıl, taşınmaz/iştirak satış kazancı istisnası KVK'ya göre 55 yıl fon hesabında tutulmalıdır.
3
Her iki kalem de kanuni bir zorunluluğa veya muafiyete dayandığı için Özel Fonlar (549549) altında izlenir; ancak süre sınırları yasalarca farklı belirlenmiştir.

Practice More

Kurumlar Vergisi Kanunu'ndaki girişim sermayesi fonu (VUK 325325/A) ayrılması ve kullanım şartlarını inceleyiniz.
Estimated Time:3m 0s
Question 268Question

İşletmenin 20252025 yılı dönem sonu envanter ve kapanış işlemleri sonucunda, 690690 Dönem Kârı veya Zararı hesabının 50.00050.000 TL borç kalanı verdiği saptanmıştır. Aynı hesap döneminde işletmenin kanunen kabul edilmeyen giderleri 300.000300.000 TL'dir. Kurumlar vergisi oranının %25\%25 olduğu ve işletmenin başkaca bir vergi indirimi veya istisnasının bulunmadığı varsayıldığında, dönem net sonucunun bilançoya devri için yapılması gereken yevmiye kaydı aşağıdakilerden hangisidir?

Show answer & explanation

Answer: 591 Dönem Net Zararı 112.500112.500 (Borç) / 692 Dönem Net Kârı veya Zararı 112.500112.500 (Alacak)

Answer

Dönem net zararının bilançoya devri için 591591 Dönem Net Zararı hesabı borçlandırılırken, 692692 Dönem Net Kârı veya Zararı hesabı alacaklandırılarak kapatılmalıdır.
İşletmenin ticari zararı 50.00050.000 TL olsa da, 300.000300.000 TL'lik KKEG eklenince 250.000250.000 TL mali kâr (matrah) oluşur. Bu matrah üzerinden hesaplanan 62.50062.500 TL'lik vergi, işletmenin katlandığı bir maliyet olarak net zararı 112.500112.500 TL'ye (50.000+62.50050.000 + 62.500) çıkarır. Net zarar bilançoya devredilirken pasifi düzenleyici (aktif karakterli) 591591 hesabı borçlandırılır, 692692 hesabı ise alacaklandırılarak kapatılır.

Step-by-Step Solution

1
Mali kârın (vergi matrahının) hesaplanması
250.000250.000 TL
Ticari zarar (50.00050.000 TL), kanunen kabul edilmeyen giderler (300.000300.000 TL) ile toplanarak vergi matrahına ulaşılır: 50.000+300.000=250.000-50.000 + 300.000 = 250.000 TL.
2
Vergi karşılığının hesaplanması
62.50062.500 TL
Mali kâr üzerinden %25\%25 oranında kurumlar vergisi hesaplanır: 250.000×0,25=62.500250.000 \times 0,25 = 62.500 TL.
3
Dönem net sonucunun (692) belirlenmesi
112.500112.500 TL (Zarar)
Ticari zarar (50.00050.000 TL) ve vergi karşılığı gideri (62.50062.500 TL) birleşerek dönem net zararını oluşturur: 50.000+62.500=112.50050.000 + 62.500 = 112.500 TL.
4
Bilanço devir kaydının yapılması
591 (Borçlu) / 692 (Alacaklı)
Borç bakiyesi veren 692692 hesabı kapatılmak üzere alacaklandırılır, karşılığında bir öz kaynak düzenleyici hesap olan 591591 Dönem Net Zararı hesabı borçlandırılır.

Key Concept

Dönem Net Zararının Bilanço Devri

Hints

1
Ticari zararınız olsa bile, Kanunen Kabul Edilmeyen Giderler (KKEG) nedeniyle vergi ödemek zorunda kalabilirsiniz.
2
Önce vergi matrahını (Mali Kâr) bulun, ardından bu matrah üzerinden vergiyi hesaplayarak net sonucu tespit edin.
3
Net Zarar = Ticari Zarar + Vergi Karşılığı. Bu tutarı 692692 hesabından 591591 hesabına aktarmalısınız.

Practice More

Vergi karşılığı ayrılmasına rağmen ticari kârın net zarara dönüştüğü senaryoları inceleyebilirsiniz.
Estimated Time:3m 0s
Question 269Question

Pusula Anonim Şirketi’nin 20252025 yılı faaliyet dönemi sonuna ilişkin kâr dağıtımı öncesi bazı hesap bakiyeleri ve mali verileri aşağıda sunulmuştur:

Hesap / VeriTutar (TL)
Ödenmiş Sermaye4.000.0004.000.000
Yasal Yedekler (Bilanço Bakiyesi)780.000780.000
Dönem Net Kârı1.200.0001.200.000
Geçmiş Yıllar Zararları300.000300.000

Türk Ticaret Kanunu (TTK) hükümleri çerçevesinde, şirketin ayırması gereken I. Tertip Yasal Yedek Akçe tutarı ve bu işleme ilişkin yapılacak muhasebe kaydı ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Show answer & explanation

Answer: 20.00020.000 TL tutarında yedek akçe hesaplanır ve '540 Yasal Yedekler' hesabı alacaklandırılır.

Answer

20.00020.000 TL tutarında yedek akçe hesaplanarak '540 Yasal Yedekler' hesabının alacağına kaydedilmesi gerekir.
I. tertip yasal yedek akçe hesaplanırken öncelikle dönem net kârından (1.200.0001.200.000 TL) geçmiş yıl zararları (300.000300.000 TL) mahsup edilir ve matrah 900.000900.000 TL olarak bulunur. Bu matrahın %5'i 45.00045.000 TL'dir. Ancak, yasal yedek akçelerin toplamı ödenmiş sermayenin (4.000.0004.000.000 TL) %20'sine (800.000800.000 TL) ulaştığında ayırma işlemi durur. Mevcut yedek akçe 780.000780.000 TL olduğundan, sınıra ulaşmak için yalnızca 20.00020.000 TL (800.000780.000800.000 - 780.000) ayrılabilir. Dolayısıyla ayrılacak tutar 20.00020.000 TL olur ve bu tutar '540 Yasal Yedekler' hesabına alacak kaydedilir.

Step-by-Step Solution

1
Yasal yedek akçe matrahını hesaplayınız.
1.200.000300.000=900.0001.200.000 - 300.000 = 900.000 TL
TTK uyarınca I. tertip yasal yedek akçe, dönem net kârından varsa geçmiş yıl zararları düşüldükten sonra kalan tutar üzerinden hesaplanır.
2
Matrah üzerinden %5 oranını uygulayınız.
900.000×0,05=45.000900.000 \times 0,05 = 45.000 TL
I. tertip yasal yedek akçe oranı kanunen %5'tir.
3
Yasal yedek akçe tavan sınırını kontrol ediniz.
4.000.000×0,20=800.0004.000.000 \times 0,20 = 800.000 TL
Yasal yedek akçe ayırma zorunluluğu, yedekler ödenmiş sermayenin %20'sine ulaşıncaya kadar devam eder.
4
Mevcut yedekler ile tavan arasındaki farkı bulunuz.
800.000780.000=20.000800.000 - 780.000 = 20.000 TL
Şirketin halihazırda 780.000780.000 TL yasal yedeği olduğu için, sınıra ulaşmak için sadece 20.00020.000 TL daha ayrılabilir.
5
Hesaplanan tutar ile kalan sınırı karşılaştırarak nihai tutarı belirleyiniz.
20.00020.000 TL
Hesaplanan %5'lik tutar (45.00045.000 TL), tavan sınırına olan mesafeden (20.00020.000 TL) büyük olduğu için sadece sınıra kadar olan kısım ayrılır.

Key Concept

I. Tertip Yasal Yedek Akçe hesaplamasında geçmiş yıl zararlarının matrahtan düşülmesi ve ödenmiş sermayenin %20'si olan tavan sınırının kontrol edilmesi.

Hints

1
Yasal yedek akçe ayırırken önce net kârdan geçmiş yıl zararlarını mahsup etmeyi unutmayın.
2
Hesapladığınız %5'lik tutarın, şirketin yasal yedek tavan sınırını (Sermaye x %20) aşmadığından emin olun.
3
Mevcut yedekler 780.000780.000 TL iken tavan sınırına ne kadar mesafe kaldığını kontrol edin ve bulduğunuz %5'lik sonuçla karşılaştırın.

Practice More

II. Tertip yasal yedek akçe hesaplamasını da içeren daha kapsamlı bir kâr dağıtım senaryosu üzerinde çalışabilirsiniz.
Estimated Time:2m 30s
Question 270Question

İşletmenin dönem sonu kapanış işlemleri sürecinde, tüm gelir ve gider hesapları kapatılmış ve vergi sonrası net kâr 200.000200.000 TL olarak kesinleşmiştir. Bu kâr tutarının bilanço öz kaynaklar grubuna devredilmesi için yapılacak yevmiye kaydı ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Show answer & explanation

Answer: 590590 Dönem Net Kârı hesabı alacaklandırılır.

Answer

Dönem net kârının bilançoya devri sırasında 590 Dönem Net Kârı hesabı alacaklandırılır.
Vergi sonrası kesinleşen dönem net kârı, işletmenin öz kaynaklarında bir artış yaratır. Bu artışı bilançoda göstermek için 590 Dönem Net Kârı hesabı kullanılır. Muhasebe mantığı gereği, öz kaynak hesaplarındaki (pasif karakterli hesaplar) artışlar ilgili hesabın alacak tarafına kaydedilir. Bu nedenle, kârın bilançoya devri kaydında dönem net kârı hesabı alacaklandırılmalıdır.

Step-by-Step Solution

1
Net sonucun belirlenmesi
Vergi sonrası net kâr tutarı 200.000200.000 TL olarak saptanmıştır.
Bilançoya devredilecek net tutarın tespiti için vergilerin düşülmesi gerekir.
2
692 hesabındaki bakiyenin kapatılması
692 Dönem Net Kârı veya Zararı hesabı 200.000200.000 TL borçlandırılır.
Kâr durumunda alacak kalanı veren 692 hesabı, bilançoya devir için borçlandırılarak kapatılır.
3
Bilanço hesabına aktarım yapılması
590 Dönem Net Kârı hesabı 200.000200.000 TL alacaklandırılır.
İşletmenin kârı bir öz kaynak artışıdır ve pasif karakterli hesaplar alacak taraflarından artış gösterir.

Key Concept

Dönem net kârı kesinleştiğinde, sonuç hesapları (692) borçlandırılarak kapatılır ve öz kaynaklar grubundaki 590 Dönem Net Kârı hesabı alacaklandırılarak bilanço devri tamamlanır.

Hints

1
Kârın işletmenin öz kaynaklarını (pasif tarafı) artıran bir unsur olduğunu hatırlayın.
2
Pasif karakterli hesapların artış ve azalış yönlerini düşünün; artışlar hangi tarafa kaydedilir?
3
Dönem net kârının bilançoda izlendiği ana hesap 590'dır. Kâr oluştuğunda bu hesap alacaklandırılır, 692 hesabı ise borçlandırılarak kapatılır.

Practice More

Eğer işletme dönem sonunda zarar etmiş olsaydı, devir kaydında hangi hesabın borçlandırılacağını düşünerek pekiştirme yapabilirsiniz.
Estimated Time:45s
Question 271Question

Sermaye artırımı sürecinde nominal değeri 100100 TL olan paylarını 125125 TL’den ihraç eden bir anonim şirkette, 500500 adet pay taahhüt eden bir ortak, nominal bedelin %40\%40’ını ve ihraç priminin tamamını nakden ödemiştir. Ortağın kalan borcunu vadesinde yerine getirmemesi üzerine ilgili paylar iptal edilmiş ve borsa dışında bir başka yatırımcıya pay başına 110110 TL’den satılmıştır. Satış işlemleri sırasında 2.0002.000 TL aracılık komisyonu ödenmiştir. Şirket ana sözleşmesi uyarınca, temerrüde düşen ortağın ödediği tutarların iade edilmeyerek şirkete bırakılacağı hüküm altına alınmıştır.

Buna göre, söz konusu işlemler sonucunda "521 Hisse Senedi İptal Kârları" hesabına kaydedilecek tutar kaç TL’dir?

Show answer & explanation

Answer: 23.00023.000

Answer

İşlemler sonucunda şirkete kalan net tutar olan 23.00023.000 TL, Hisse Senedi İptal Kârları hesabına kaydedilmelidir.
Hisse senedi iptal edildiğinde, şirketin başlangıçtaki beklentisi (ihraç değeri) ile yeni durum arasındaki maliyet farkları temerrüde düşen ortağa yüklenir. Ortak 32.50032.500 TL ödemiş, ancak hisseler 125125 TL yerine 110110 TL'den satılarak 7.5007.500 TL kayıp oluşmuş ve üzerine 2.0002.000 TL masraf yapılmıştır. Şirket bu 9.5009.500 TL'lik toplam kaybı ortağın ödemesinden karşılar ve kalan 23.00023.000 TL'yi öz kaynaklar altında bir sermaye yedeği olan iptal kârı olarak kaydeder.

Step-by-Step Solution

1
Ortağın başlangıçta ödediği toplam tutarı hesaplayınız.
Nominal ödeme: 500×100×%40=20.000500 \times 100 \times \%40 = 20.000 TL; Prim ödemesi: 500×(125100)=12.500500 \times (125 - 100) = 12.500 TL. Toplam ödenen: 32.50032.500 TL.
İptal kârının matrahı, temerrüde düşen ortağın yaptığı toplam ödemedir.
2
Hisselerin yeniden satışından kaynaklanan kaybı belirleyiniz.
Eski ihraç değeri (125125 TL) - Yeni satış değeri (110110 TL) = 1515 TL fark. Toplam fark: 500×15=7.500500 \times 15 = 7.500 TL.
Şirket, hisseleri ilk hedeflediği fiyattan daha düşük bir bedele sattığı için bu farkı eski ortağın ödemesinden mahsup eder.
3
Satışla ilgili ek giderleri ve toplam kesintiyi hesaplayınız.
Satış zararı (7.5007.500 TL) + Komisyon (2.0002.000 TL) = 9.5009.500 TL toplam kesinti.
İptal kârı hesaplanırken işlemle ilgili tüm maliyetler ve fiyat farkları dikkate alınmalıdır.
4
Net iptal kârını bulunuz.
32.50032.500 TL (Ödenen) - 9.5009.500 TL (Kesinti) = 23.00023.000 TL.
Kalan tutar şirkete gelir kaydedileceği için 521 nolu hesaba alacak kaydedilir.

Key Concept

Hisse senedi iptal kârı, temerrüde düşen ortağın ödediği tutardan, hisselerin yeniden satışı nedeniyle oluşan fiyat farkı ve satış masrafları düşüldükten sonra kalan ve şirkete bırakılan net tutardır.

Hints

1
Önce ortağın şirkete toplam ne kadar nakit ödeme yaptığını hesaplayın (hem nominal pay hem de prim dahil).
2
Şirketin bu hisseleri ilk başta kaç TL'ye satmayı planladığı (ihraç bedeli) ile gerçekten kaça sattığı arasındaki farkı bulun.
3
Net kârı bulmak için; Ortağın Ödemesi - (İhraç Fiyat Farkı + Satış Giderleri) formülünü uygulayın.

Practice More

İptal kârlarının sermayeye eklenmesi durumundaki muhasebe kaydını inceleyebilirsiniz.
Estimated Time:2m 30s
Question 272Question

Aras Anonim Şirketi'nin 20252025 yılı faaliyet dönemi sonuna ilişkin kâr dağıtımı öncesi bazı hesap bakiyeleri ve mali verileri aşağıda sunulmuştur:

Hesap / Veri AdıTutar (TL)
Dönem Net Kârı500.000500.000
Geçmiş Yıllar Zararları (-)100.000100.000
Ödenmiş Sermaye1.000.0001.000.000
Genel Kanuni Yedek Akçe Bakiyesi40.00040.000

Türk Ticaret Kanunu (TTK) hükümlerine göre, şirketin bu dönem ayırması gereken I. Tertip Yasal Yedek Akçe tutarı kaç TL'dir?

Show answer & explanation

Answer: 20.00020.000

Answer

Şirketin ayırması gereken I. Tertip Yasal Yedek Akçe tutarı 20.00020.000 TL'dir.
I. Tertip Yasal Yedek Akçe, dönem net kârından geçmiş yıl zararları düşüldükten sonra kalan tutar (400.000400.000 TL) üzerinden %5 oranında hesaplanır. Bulunan 20.00020.000 TL tutarı, toplam yasal yedeklerin ödenmiş sermayenin %20'si olan 200.000200.000 TL sınırını aşmadığı için tamamı ayrılır.

Step-by-Step Solution

1
Yasal yedek akçe hesaplama matrahını belirle.
500.000100.000=400.000500.000 - 100.000 = 400.000 TL
I. Tertip Yasal Yedek Akçe hesaplanırken dönem net kârından varsa geçmiş yıl zararları mahsup edilir.
2
Matrah üzerinden yasal oranı uygula.
400.000×%5=20.000400.000 \times \%5 = 20.000 TL
Türk Ticaret Kanunu'na göre I. Tertip Yasal Yedek Akçe oranı %5'tir.
3
Yasal sınır (tavan) kontrolü yap.
Üst Sınır: 1.000.000×%20=200.0001.000.000 \times \%20 = 200.000 TL. Mevcut Bakiye: 40.00040.000 TL.
Yasal yedek akçeler ödenmiş sermayenin %20'sine ulaşıncaya kadar ayrılır. Mevcut 40.00040.000 TL'ye eklenecek olan 20.00020.000 TL ile toplam tutar 60.00060.000 TL olacak ve 200.000200.000 TL'lik sınırı aşmayacaktır.

Key Concept

I. Tertip Yasal Yedek Akçe Hesaplama Mantığı

Hints

1
Yasal yedek akçe hesaplarken önce geçmişten gelen zararları kârdan düşmeyi unutmayın.
2
I. Tertip Yasal Yedek Akçe oranı %5'tir ve matrah üzerinden hesaplanır.
3
(500.000100.000500.000 - 100.000) işleminin sonucuna %5 oranını uygulayın.

Practice More

Yasal sınırın (ödenmiş sermayenin %20'si) aşıldığı durumlarda yedek akçe ayrılıp ayrılmayacağını araştırabilirsiniz.
Estimated Time:45s
Question 273Question

İşletmenin 20252025 yılı dönem sonu envanter ve kapanış işlemleri sonucunda 690690 Dönem Kârı veya Zararı hesabının alacak kalanı 1.200.0001.200.000 TL, 691691 Dönem Kârı Vergi ve Diğer Yasal Yükümlülük Karşılıkları hesabının borç kalanı ise 240.000240.000 TL olarak belirlenmiştir. Bu bilgilere göre, dönem net kârının öz kaynaklar grubundaki ilgili hesaba devredilmesi için yapılması gereken yevmiye kaydında borç tarafa yazılması gereken hesap ve tutar aşağıdakilerden hangisidir?

Show answer & explanation

Answer: 692692 Dönem Net Kârı veya Zararı hesabı, 960.000960.000 TL

Answer

692692 Dönem Net Kârı veya Zararı hesabının 960.000960.000 TL tutarında borçlandırılması gerekir.
İşletmenin brüt kârı olan 1.200.0001.200.000 TL'den vergi karşılığı olan 240.000240.000 TL düşüldüğünde 960.000960.000 TL net kâr elde edilir. Bu tutar 692692 No'lu Dönem Net Kârı veya Zararı hesabının alacak kalanında bekler. Kapanış sürecinde bu hesabın sıfırlanıp kârın bilançodaki 590590 Dönem Net Kârı hesabına devredilmesi için 692692 No'lu hesabın borçlandırılması şarttır.

Step-by-Step Solution

1
Dönem net kârının hesaplanması
1.200.000240.000=960.0001.200.000 - 240.000 = 960.000 TL
Dönem kârından vergi ve yasal yükümlülüklerin düşülmesiyle net kâra ulaşılır.
2
690690 ve 691691 No'lu hesapların 692692 hesabına devredilmesi
692692 hesabının alacak tarafında 960.000960.000 TL bakiye oluşması
Gelir tablosu özet hesaplarının net kârı göstermek üzere kapatılması gerekir.
3
692692 hesabındaki net kârın bilançoya (öz kaynaklara) aktarılması
692692 (Borç) 960.000960.000 / 590590 (Alacak) 960.000960.000
692692 No'lu hesabın kapatılması için alacak bakiyesi kadar borçlandırılması ve karşılığında 590590 No'lu pasif hesabın alacaklandırılması gerekir.

Key Concept

Dönem net kârının belirlenmesi ve gelir tablosu hesaplarından bilanço hesaplarına (öz kaynaklar) aktarılması sürecinde 692692 No'lu hesabın köprü görevi görmesi.

Hints

1
Önce vergi sonrası 'Net Kâr' tutarını hesaplayın.
2
Kârın öz kaynaklara aktarılması için 692692 No'lu geçici hesabın kapatılması (bakiyesinin ters yönüne kayıt yapılması) gerektiğini hatırlayın.

Practice More

Benzer bir işlemi dönem net zararı oluşması durumunda yaparak hangi hesabın alacaklandırılacağını test edebilirsiniz.
Estimated Time:2m 0s
Question 274Question

Bir anonim şirketin öz kaynak yapısı ve dönem sonu kâr dağıtım politikasına ilişkin aşağıdaki durumlar tespit edilmiştir:

DurumAçıklama
IŞirket ana sözleşmesinde yer alan özel bir hüküm uyarınca her yıl safi kârın belli bir oranında yedek ayrılmaktadır.
IIŞirket genel kurulu, herhangi bir yasal veya sözleşmesel zorunluluk bulunmamasına rağmen, ihtiyatlılık gereği kârın bir kısmının işletmede bırakılmasına karar vermiştir.
IIIİşletmenin üretimde kullandığı bir makinenin yenilenmesi amacıyla satılmasından doğan kâr, vergi mevzuatı uyarınca pasifte bir hesapta bekletilmektedir.

Bu bilgilere göre, Tekdüzen Hesap Planı (THPTHP) sınıflaması ve hesapların işleyişi ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Show answer & explanation

Answer: Genel kurul kararıyla ayrılan olağanüstü yedekler, öz kaynaklar içerisinde '5252 Sermaye Yedekleri' grubu altında raporlanır.

Answer

Olağanüstü yedeklerin '5252 Sermaye Yedekleri' grubu altında raporlanacağı ifadesi yanlıştır; bu yedekler '5454 Kâr Yedekleri' grubunda yer almalıdır.
Olağanüstü yedekler (542542), şirketin kârından ayrılan tutarları temsil eder ve Tekdüzen Hesap Planı'nda '5454 Kâr Yedekleri' ana grubu içerisinde yer alır. '5252 Sermaye Yedekleri' grubu ise hisse senedi ihraç primleri (520520) veya hisse senedi iptal kârları (521521) gibi kâr dağıtımı dışındaki kalemleri kapsar. Dolayısıyla olağanüstü yedeklerin sermaye yedekleri grubunda raporlanacağı ifadesi muhasebe standartlarına göre hatalıdır.

Step-by-Step Solution

1
Durum I'deki kaynağın belirlenmesi
Ana sözleşme hükmü olduğu için '541541 Statü Yedekleri' hesabı kullanılır.
Statü yedekleri, şirketin kuruluş sözleşmesindeki özel hükümlerle ayrılır.
2
Durum II'deki yetki ve zorunluluğun analizi
Genel Kurul kararıyla, zorunluluk olmaksızın ayrıldığı için '542542 Olağanüstü Yedekler' hesabı kullanılır.
Yasal veya statü gereği olmayan, sadece ortaklar kararıyla ayrılan yedekler bu gruptadır.
3
Durum III'teki fon türünün tespiti
Yenileme amacı ve vergi mevzuatı dayanağı ile '549549 Özel Fonlar' hesabı kullanılır.
VUK uyarınca ayrılan yenileme fonları özel fonlar kapsamında takip edilir.
4
Bilanço gruplarının kontrol edilmesi
541541, 542542 ve 549549 hesaplarının tamamı '5454 Kâr Yedekleri' grubuna aittir.
Bu fonların tamamı işletmenin kârından ayrılmıştır; oysa '5252 Sermaye Yedekleri' grubu kâr dışı öz kaynak artışlarını temsil eder.

Key Concept

Öz kaynaklarda kâr yedekleri ve sermaye yedekleri arasındaki sınıflama farkı.
Question 275Question

(S)(S) Anonim Şirketi, 1.500.0001.500.000 TL olan tescilli sermayesini, bilançosunda yer alan 400.000400.000 TL tutarındaki "Olağanüstü Yedekler" hesabını kullanarak artırmaya karar vermiştir. Bu sermaye artırım işleminin tescil edilmesi aşamasında yapılması gereken yevmiye kaydı aşağıdakilerden hangisidir?

Show answer & explanation

Answer: Borç: 542 Olağanüstü Yedekler 400.000400.000 / Alacak: 500 Sermaye 400.000400.000

Answer

542 Olağanüstü Yedekler hesabının borçlandırılması ve 500 Sermaye hesabının alacaklandırılması işlemini içeren yevmiye kaydı doğrudur.
Sermaye artırımı iç kaynaklardan (bu örnekte Olağanüstü Yedekler'den) yapıldığında, öz kaynaklar toplamı değişmez; sadece öz kaynak kalemleri arasında bir yer değiştirme olur. 542 Olağanüstü Yedekler hesabı (pasif hesap) azaldığı için borç tarafa, 500 Sermaye hesabı (pasif hesap) arttığı için alacak tarafa kaydedilir.

Step-by-Step Solution

1
Sermaye artırım kaynağını belirle
Kaynak: Olağanüstü Yedekler (400.000400.000 TL)
Soruda sermaye artırımının yedeklerden karşılandığı belirtilmiştir.
2
Hesapların işleyiş yönünü tayin et
542 hesabı azalış (Borç), 500 hesabı artış (Alacak)
Yedekler sermayeye eklendiği için yedek hesabı azalır, sermaye hesabı artar.
3
Yevmiye kaydını oluştur
Borç: 542 / Alacak: 500
Tekdüzen hesap planı kuralları gereği pasif hesaplardaki azalışlar borca, artışlar alacağa yazılır.

Key Concept

İç Kaynaklardan Sermaye Artırımı

Hints

1
Bu işlem bir 'bedelsiz sermaye artırımı'dır. Ortaklardan nakit istenmez.
2
Yedekler hesabı bilançonun pasifinde yer alır. Pasif bir hesabı kapatmak veya azaltmak için hangi tarafa kayıt yapmalısın?

Practice More

Sermaye artırımının 'Emisyon Primleri' kullanılarak yapılması durumunda hangi hesabın borçlandırılacağını inceleyiniz.
Estimated Time:45s
Question 276Question

(G)(G) Anonim Şirketi'nin tescilli sermayesi 4.000.0004.000.000 TL'dir. Şirket, öz kaynaklarındaki birikmiş tutarları sermayeye ilave etmek ve nakit ihtiyacını karşılamak amacıyla sermayesini 6.000.0006.000.000 TL'ye çıkarma kararı almıştır. Artışın;
- 500.000500.000 TL'lik kısmı "Maddi Duran Varlık Yeniden Değerleme Artışları" hesabından,
- 300.000300.000 TL'lik kısmı "Olağanüstü Yedekler" hesabından karşılanacaktır.
Geriye kalan tutar ise ortaklar tarafından nakden taahhüt edilmiştir. Nakdi taahhüdün Türk Ticaret Kanunu'na göre tescilden önce ödenmesi gereken asgari tutarı bankaya yatırılmış ve sermaye artırımı tescil edilmiştir.

Buna göre, sermaye artırım işleminin tescilinden hemen sonra "501 Ödenmemiş Sermaye" hesabının borç kalanı kaç TL olur?

Show answer & explanation

Answer: 900.000900.000

Answer

Sermaye artırım işleminin tescilinden hemen sonra "501 Ödenmemiş Sermaye" hesabının borç kalanı 900.000900.000 TL olur.
Sermaye artırımında "501 Ödenmemiş Sermaye" hesabı sadece ortakların nakit olarak taahhüt ettiği tutarları izlemek için kullanılır. Toplam 2.000.0002.000.000 TL'lik artışın 800.000800.000 TL'si iç kaynaklardan (fon ve yedek) karşılandığı için nakdi taahhüt 1.200.0001.200.000 TL'dir. Türk Ticaret Kanunu gereği bu tutarın 1/41/4'ü olan 300.000300.000 TL tescilden önce bankaya yatırıldığından, tescil anında hesabın borç kalanı 900.000900.000 TL (1.200.000300.0001.200.000 - 300.000) olacaktır.

Step-by-Step Solution

1
Toplam sermaye artış tutarının hesaplanması
6.000.0004.000.000=2.000.0006.000.000 - 4.000.000 = 2.000.000 TL
Yeni sermaye ile eski sermaye arasındaki fark, sermaye artırımının toplam büyüklüğünü belirler.
2
İç kaynaklardan (yedekler ve fonlar) karşılanan toplam tutarın bulunması
500.000+300.000=800.000500.000 + 300.000 = 800.000 TL
Yeniden değerleme artışları ve olağanüstü yedekler işletme içi kaynaklardır.
3
Nakden taahhüt edilen (dış kaynak) tutarın belirlenmesi
2.000.000800.000=1.200.0002.000.000 - 800.000 = 1.200.000 TL
Toplam artıştan iç kaynaklar çıkarıldığında ortakların nakit olarak üstlendiği kısım bulunur.
4
Tescil öncesi ödenmesi gereken asgari tutarın (1/41/4) hesaplanması
1.200.000×0,25=300.0001.200.000 \times 0,25 = 300.000 TL
Türk Ticaret Kanunu uyarınca nakdi sermaye taahhütlerinin en az %25'i tescilden önce ödenmelidir.
5
Tescil sonrası 501 nolu hesabın kalanının hesaplanması
1.200.000300.000=900.0001.200.000 - 300.000 = 900.000 TL
Toplam nakdi taahhütten bankaya yatırılan tutar düşüldüğünde ödenmemiş sermaye bakiyesi bulunur.

Key Concept

Sermaye artırımında iç ve dış kaynak ayrımı ile TTK asgari ödeme kuralı.

Hints

1
Önce toplam sermaye artış tutarını, ardından bu artışın ne kadarının nakit olduğunu bulun.
2
Türk Ticaret Kanunu'na göre nakit taahhütlerin tescilden önce en az ne kadarının ödenmesi gerektiğini hatırlayın.
3
501 nolu hesap sadece nakit taahhüt edilen kısmın ödenmeyen parçasını gösterir. 1.200.0001.200.000 TL nakit taahhüdün %25'i ödenmiştir.

Practice More

Sermaye artırımı tescil edildiğinde yapılacak yevmiye kaydını düşünerek hangi hesapların borçlanıp alacaklanacağını analiz edebilirsiniz.

Alternative Method

Nakit taahhüt tutarını (1.200.0001.200.000 TL) bulduktan sonra, kalan borç %75 olacağı için doğrudan 1.200.000×0,751.200.000 \times 0,75 işlemi ile sonuca ulaşılabilir.
Estimated Time:2m 0s
Question 277Question

Bir sermaye işletmesinin 2026 yılı dönem sonu envanter ve kapanış işlemleri sırasında elde edilen veriler aşağıdadır:

Hesap / BilgiTutar / Oran
690690 Dönem Kârı veya Zararı Hesabı (Alacak Kalanı)900.000900.000 TL
Dönem Giderlerine Dahil Edilen Kanunen Kabul Edilmeyen Giderler100.000100.000 TL
Kurumlar Vergisi Oranı%25\%25

Bu bilgilere göre, işletmenin vergi sonrası kesinleşen net tutarının bilanço hesaplarına devrine ilişkin yapılması gereken yevmiye kaydı aşağıdakilerden hangisidir?

Show answer & explanation

Answer: Borç: 692 Dönem Net Kârı veya Zararı 650.000650.000 / Alacak: 590 Dönem Net Kârı 650.000650.000

Answer

İşletmenin dönem net kârı olan 650.000650.000 TL tutarın, gelir tablosu hesabı olan 692 numaralı hesabın borcuna ve bilanço öz kaynak hesabı olan 590 numaralı hesabın alacağına kaydedildiği seçenek doğrudur.
İşletmenin ticari kârı olan 900.000900.000 TL'ye giderlerde yer alan 100.000100.000 TL KKEG eklendiğinde 1.000.0001.000.000 TL mali kâr bulunur. Bu tutar üzerinden hesaplanan %25\%25 vergi (250.000250.000 TL) ticari kârdan düşüldüğünde 650.000650.000 TL dönem net kârına ulaşılır. Dönem net kârının bilançoya devrinde, sonuç hesabı olan 692 hesabı borçlandırılarak kapatılır, bilanço hesabı olan 590 hesabı ise alacaklandırılarak bu tutar öz kaynaklara dahil edilir.

Step-by-Step Solution

1
Vergi matrahının (Mali Kâr) hesaplanması
Matrah = 900.000+100.000=1.000.000900.000 + 100.000 = 1.000.000 TL
Kurumlar vergisi, ticari kâra kanunen kabul edilmeyen giderlerin (KKEG) eklenmesiyle bulunan mali kâr üzerinden hesaplanır.
2
Vergi karşılığının hesaplanması
Vergi = 1.000.000×0,25=250.0001.000.000 \times 0,25 = 250.000 TL
Belirlenen matrah üzerinden yasal vergi oranı uygulanır.
3
Dönem net kârının hesaplanması
Net Kâr = 900.000250.000=650.000900.000 - 250.000 = 650.000 TL
Ticari kârdan hesaplanan vergi karşılığı düşülerek kesinleşen net kâr tutarına ulaşılır.
4
Bilanço devir kaydının yapılması
Borç: 692 (650.000650.000) / Alacak: 590 (650.000650.000)
Gelir tablosu kapanış süreci tamamlandığında, 692 hesabındaki net kâr tutarı kapatılarak bilançodaki 590 Dönem Net Kârı hesabına aktarılır.

Key Concept

Ticari kârdan mali kâra geçiş süreci ve vergi sonrası dönem net kârının bilanço öz kaynak hesaplarına aktarılması.
Estimated Time:2m 30s
Question 278Question

İşletmenin 20252025 yılı dönem sonu bilançosunda yer alan "591591 Dönem Net Zararı (-)" hesabının tutarı 110.000110.000 TL'dir. 20262026 yılı açılış kaydının ardından bu tutar usulüne uygun olarak "580580 Geçmiş Yıllar Zararları (-)" hesabına devredilmiştir. İşletmenin aynı tarihteki öz kaynaklar grubundaki diğer hesap bakiyeleri ise şu şekildedir:

- 570570 Geçmiş Yıllar Kârları: 65.00065.000 TL
- 540540 Yasal Yedekler: 60.00060.000 TL

İşletme genel kurulu, geçmiş yıl zararının tamamının öncelikle geçmiş yıl kârlarından, yetmediği takdirde ise yasal yedeklerden mahsup edilerek kapatılmasına karar vermiştir. Buna göre, zararın mahsup edilmesi işlemine ilişkin yapılması gereken yevmiye kaydı aşağıdakilerden hangisidir?

Show answer & explanation

Answer: 570 GEÇMİŞ YILLAR KÂRLARI: 65.000 TL (Borç), 540 YASAL YEDEKLER: 45.000 TL (Borç) / 580 GEÇMİŞ YILLAR ZARARLARI (-): 110.000 TL (Alacak)

Answer

Zararın kapatılması için borç kalanlı olan '580 Geçmiş Yıllar Zararları (-)' hesabı alacaklandırılmalı, kâr ve yedekler ise borçlandırılarak mahsup edilmelidir.
Zarar mahsubunda, öz kaynaklar içinde yer alan kâr ve yedek hesapları azaltıldığı için borçlandırılır. Geçmiş yıllar zararları hesabı ise aktif karakterli (borç bakiyesi veren) bir eksi hesap olduğu için, bu hesabın kapatılması (zararın yok edilmesi) ancak alacaklandırılmasıyla mümkündür. 110.000 TL'lik zararın 65.000 TL'si 570 hesabından, kalan 45.000 TL'si 540 hesabından karşılanarak doğru yevmiye kaydı oluşturulur.

Step-by-Step Solution

1
Devir işlemini teyit etme
591 hesabı 580 hesabına aktarılmıştır. Mahsup kaydı 580 hesabı üzerinden yapılacaktır.
Yeni mali yılda dönem net zararı artık geçmiş yıllar zararı niteliğindedir.
2
Zarar hesabının kapatılma yönünü belirleme
580 Geçmiş Yıllar Zararları (-) hesabı düzenleyici bir hesap olup borç bakiyesi verir. Kapatılması için 110.000 TL alacaklandırılmalıdır.
Aktif karakterli eksi hesaplar alacak kaydıyla kapatılır.
3
Mahsup kaynaklarını borçlandırma
570 hesabı 65.000 TL, kalan 45.000 TL için ise 540 hesabı borçlandırılır.
Pasif karakterli kâr ve yedek hesapları kullanım (azalış) durumunda borçlandırılır.

Key Concept

Öz kaynaklarda zarar mahsubu işlemleri ve düzenleyici hesapların işleyiş mantığı.
Question 279Question

Bir anonim şirket, sermaye artırımı sırasında nominal değeri 1010 TL olan hisse senetlerini pay başına 1414 TL bedelle ihraç etmiştir. Tekdüzen Hesap Planı'na göre, ihraç fiyatı ile nominal değer arasındaki 44 TL'lik fark aşağıdaki hesaplardan hangisinin alacağına kaydedilmelidir?

Show answer & explanation

Answer: 520 Hisse Senedi İhraç Primleri

Answer

Hisse senetlerinin nominal değeri ile ihraç değeri arasındaki olumlu fark '520 Hisse Senedi İhraç Primleri' hesabına kaydedilir.
Hisse senetlerinin nominal değerinin üzerinde bir bedelle ihraç edilmesi durumunda, aradaki fark 'emisyon primi' olarak adlandırılır ve Tekdüzen Hesap Planı'na göre '520 Hisse Senedi İhraç Primleri' hesabının alacağına kaydedilir.

Step-by-Step Solution

1
İhraç fiyatı ile nominal değer arasındaki farkı hesaplayın.
1410=414 - 10 = 4 TL (Pay başına emisyon primi)
İhraç priminin (emisyon primi) varlığını tespit etmek için.
2
Tekdüzen Hesap Planı'na göre sermaye yedekleri grubunu inceleyin.
52 Sermaye Yedekleri grubu altında '520 Hisse Senedi İhraç Primleri' hesabı bulunur.
İhraç primlerinin bir sermaye yedeği olduğunu ve ilgili hesabını belirlemek için.

Key Concept

Emisyon Primi (İhraç Primi) Muhasebeleştirilmesi

Hints

1
İhraç fiyatı ile nominal değer arasındaki farka 'emisyon primi' denir.
2
Emisyon primleri bilançonun Pasifinde, Öz Kaynaklar ana grubu altındaki 'Sermaye Yedekleri'nde izlenir.

Practice More

Emisyon primlerinin sermayeye eklenmesi veya geçmiş yıl zararlarına mahsup edilmesi durumundaki muhasebe kayıtlarını inceleyebilirsiniz.
Estimated Time:45s
Question 280Question

Bir işletme, aktifinde 1.200.0001.200.000 TL maliyet bedeli ve 480.000480.000 TL birikmiş amortismanı ile kayıtlı olan bir makineyi 1,401,40 yeniden değerleme katsayısı ile değerlemiştir. Değerleme sonrası oluşan fonun %75\%75’i sermayeye ilave edilmiştir. Daha sonra bu makine 1.000.0001.000.000 TL bedelle (KDV hariç) peşin satılmıştır.

Bu bilgilere göre, makinenin satışı ile ilgili yapılacak muhasebe kaydında '522 Maddi Duran Varlık Yeniden Değerleme Artışları' hesabına ilişkin yapılacak işlem aşağıdakilerden hangisidir?

Show answer & explanation

Answer: 72.00072.000 TL borçlandırılır.

Answer

Doğru cevap, sermayeye aktarılan tutar düşüldükten sonra hesapta kalan 72.00072.000 TL'lik bakiyenin borçlandırılarak kapatılmasıdır.
İşletme yeniden değerleme sonrası 288.000288.000 TL fon oluşturmuş, bunun 216.000216.000 TL'sini sermayeye eklemiştir. Hesapta kalan 72.00072.000 TL'lik bakiye, makine satıldığında kapatılmalıdır. Pasif karakterli bir öz kaynak hesabı olan 522, borç kaydı yapılarak kapatılır ve tutar 570 Geçmiş Yıllar Kârları hesabına aktarılır.

Step-by-Step Solution

1
Yeniden değerleme sonrası oluşan fon tutarını hesapla.
Maliyet artışı: 1.200.000×0,40=480.0001.200.000 \times 0,40 = 480.000 TL; Amortisman artışı: 480.000×0,40=192.000480.000 \times 0,40 = 192.000 TL; Net Fon: 480.000192.000=288.000480.000 - 192.000 = 288.000 TL.
Yeniden değerleme fonu, net defter değerindeki artış kadar hesaplanır.
2
Sermayeye ilave edilen tutarı bul ve hesaptan düş.
Sermayeye ilave: 288.000×0,75=216.000288.000 \times 0,75 = 216.000 TL. Kalan bakiye: 288.000216.000=72.000288.000 - 216.000 = 72.000 TL.
Sermayeye ilave işlemi 522 hesabını borçlandırarak bakiyesini azaltır.
3
Satış anında yapılacak fon transfer kaydını belirle.
522 hesabı 72.00072.000 TL borçlandırılır, 570 hesabı 72.00072.000 TL alacaklandırılır.
Tekdüzen Hesap Planı ve VUK uyarınca, yeniden değerlenen varlık satıldığında fonun kalan bakiyesi Geçmiş Yıllar Kârları hesabına devredilir.

Key Concept

Yeniden değerleme fonunun kullanımı ve varlık satıldığında tasfiyesi.

Hints

1
Önce yeniden değerleme fonunun toplam tutarını (net artış) hesaplayın.
2
Sermayeye eklenen %75\%75'lik kısmın 522 hesabının bakiyesini azalttığını unutmayın.
3
Varlık satıldığında, ilgili değer artış fonu hesabı kapatılarak Geçmiş Yıllar Kârları hesabına devredilir.

Practice More

İştiraklerin yeniden değerlenmesi sonucunda alınan bedelsiz hisse senetlerinin muhasebeleştirilmesini inceleyin.
Estimated Time:2m 30s
PreviousPage 14 / 17Next