İnşaat ve Taahhüt İşletmeleri Muhasebesi

Doruk İnşaat A.Ş., $2025$ yılının Haziran ayında bir köprü inşaatı ihalesini üstlenmiş ve projeye aynı yıl başlamıştır. Projenin $2027$ yılında tamamlanması öngörülmektedir. $2026$ yılının Mart ayında, şirket tarafından düzenlenen ve idarece onaylanan birinci hakediş raporuna göre; brüt hakediş bedeli $400.000$ TL, hesaplanan KDV $(\%20)$ $80.000$ TL ve hakedişten yapılan gelir vergisi kesintisi $(\%5)$ $20.000$ TL’dir. Hakediş bedeli vergi kesintisi yapıldıktan sonra banka aracılığıyla tahsil edilmiştir.

Buna göre, Doruk İnşaat A.Ş.’nin yapması gereken muhasebe kaydı aşağıdakilerden hangisidir?

(T) Teknoloji İnşaat A.Ş., "Mavişehir Belediyesi" ile $20$ Ekim $2025$ tarihinde "Akıllı Atık Ayrıştırma Tesisi" yapımı için yıllara yaygın inşaat ve onarım sözleşmesi imzalamıştır. $2026$ yılı Nisan ayında düzenlenen $6$. No'lu hakediş raporuna ilişkin bilgiler aşağıdaki gibidir:

Buna göre, söz konusu hakediş ödemesi sırasında (T) Teknoloji İnşaat A.Ş. tarafından "$193$ Peşin Ödenen Vergi ve Fonlar" hesabına borç kaydedilecek gelir vergisi tevkifatı (stopaj) tutarı kaç TL'dir?

$(\text{M})$ İnşaat Taahhüt Ltd. Şti., $2025$ yılında başladığı ve $2027$ yılında tamamlamayı taahhüt ettiği bir okul inşaatı projesi kapsamında, $2026$ yılı Mart ayında $2.000.000$ TL brüt tutarlı bir hakediş raporu düzenlemiştir. Söz konusu hakediş üzerinden $\%20$ oranında $\text{KDV}$ hesaplanmış, ayrıca $\%5$ oranında gelir vergisi tevkifatı yapıldıktan sonra kalan tutar işletmenin banka hesabına yatırılmıştır.

Buna göre, hakedişin tahakkukuna ilişkin yapılacak muhasebe kaydıyla ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Emin İnşaat Taahhüt A.Ş., $2024$ yılının başında üstlendiği ve yıllara yaygın inşaat işi kapsamında değerlendirilen bir baraj projesi ile ilgili verilerini aşağıdaki tabloda sunmuştur:

Söz konusu baraj inşaatının geçici kabul tutanağı $12.11.2025$ tarihinde ilgili kurumca onaylanmıştır.

Bu bilgilere göre, işletmenin bu projeden elde ettiği kâr veya zarar tutarı ve bu sonucun raporlanacağı dönem aşağıdakilerden hangisidir?

Zirve Yapı A.Ş., Gençlik ve Spor Bakanlığı ile $15$ Kasım $2025$ tarihinde bir spor kompleksi inşaatı için sözleşme imzalamıştır. İşin $2027$ yılı içerisinde tamamlanması öngörülmektedir. $2026$ yılı Nisan ayında hazırlanan ilk hakediş raporuna göre brüt hakediş bedeli $3.000.000$ TL olarak belirlenmiş ve ödeme aynı ay içerisinde banka aracılığıyla yapılmıştır.

Buna göre, Zirve Yapı A.Ş. tarafından yapılacak muhasebe kaydında, vergi kesintisi (stopaj) ile ilgili olarak borçlandırılacak hesap ve tutar aşağıdakilerden hangisidir?

Yıllara yaygın inşaat ve taahhüt projelerini gerçekleştirmek üzere kurulan iş birliği modellerinden 'İş Ortaklığı' (Joint Venture) ve 'Konsorsiyum' yapıları arasındaki temel farklar dikkate alındığında, bu yapıların hukuki sorumlulukları ve vergi statüleri hakkında aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Bir inşaat işletmesi, bir kamu kurumu ile $15$ Kasım $2025$ tarihinde bir köprü inşaatı sözleşmesi imzalamıştır. Yer teslimi $1$ Aralık $2025$ tarihinde yapılmış, işin $20$ Nisan $2026$ tarihinde tamamlanarak geçici kabulünün yapılması kararlaştırılmıştır.

Buna göre, söz konusu işin $193$ sayılı Gelir Vergisi Kanunu'nun $42$. maddesi kapsamında 'yıllara yaygın inşaat ve onarma işi' olarak değerlendirilmesiyle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

(L) İnşaat A.Ş., $2025$ yılı Eylül ayında bir kamu kurumuyla imzaladığı liman inşaatı taahhüdü kapsamında $2026$ yılı hesap dönemi boyunca aşağıdaki maliyetlere katlanmıştır:

Projenin $2027$ yılı sonunda tamamlanması öngörülmektedir. İşletme maliyetlerini dönem içinde $7/A$ seçeneğine göre $740$ Hizmet Üretim Maliyeti hesabında takip etmiştir.

Buna göre, $31.12.2026$ tarihinde bu maliyetlerin yıllara yaygın inşaat işi kapsamında bilançoya aktarılması için yapılması gereken yevmiye kaydı aşağıdakilerden hangisidir?

Bir mühendislik ve inşaat taahhüt firması, $10$ Aralık $2025$ tarihinde bir üniversite rektörlüğü ile öğrenci yurdu binasının dış cephe onarımı ve ısı yalıtımı işi için sözleşme imzalamıştır. Firma, $20$ Aralık $2025$ tarihinde şantiyeye malzeme sevkiyatına ve iskele kurulumuna başlamış; ancak üniversite yönetimi ile resmi "yer teslim tutanağı" $5$ Ocak $2026$ tarihinde düzenlenmiştir. Söz konusu onarım ve yalıtım işi $30$ Ekim $2026$ tarihinde tamamlanarak geçici kabulü onaylanmıştır.

Bu işin $193$ sayılı Gelir Vergisi Kanunu ($42$. madde) kapsamındaki durumu ve muhasebeleştirilmesi ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

$(\text{Z})$ İnşaat İşletmesi, $2025$ yılında yapımına başladığı ve $2026$ yılında tamamlamayı taahhüt ettiği bir sağlık ocağı inşaatı projesiyle ilgili olarak $2026$ yılı Mart ayında $1.200.000$ TL tutarında bir hakediş faturası düzenlemiştir. Yıllara yaygın inşaat ve onarım işi kapsamında düzenlenen bu hakediş bedeli, muhasebe kaydında aşağıdaki hesaplardan hangisinin alacağına kaydedilmelidir?

Bir inşaat işletmesi, özel bir eğitim kurumu ile spor salonunun zemin yenileme ve dış cephe boyama işi için $20$ Şubat $2026$ tarihinde sözleşme imzalamış ve işe aynı gün başlamıştır. Yapılan tüm çalışmalar $15$ Kasım $2026$ tarihinde tamamlanarak iş teslim edilmiştir.

Buna göre, söz konusu işin 193 sayılı Gelir Vergisi Kanunu'nun $42$. maddesi kapsamında "yıllara yaygın inşaat ve onarma işi" olarak değerlendirilememesinin temel gerekçesi aşağıdakilerden hangisidir?

Özel (kendi nam ve hesabına) inşaat faaliyeti yürüten (S) İşletmesi, $2025$ yılı içerisinde tamamladığı bir konut projesi için toplam $120.000.000$ TL maliyete katlanmıştır. İşletme, inşaatı biten dairelerin $\%80$'ini dönem sonunda satmış ve mülkiyet devirlerini gerçekleştirmiştir. Buna göre, işletmenin bu satış işlemine ilişkin yapacağı maliyet kaydı aşağıdakilerden hangisidir?

Bir kamu kurumu tarafından ihale edilen 'Raylı Sistem Sinyalizasyon ve Modernizasyon' projesini üstlenmek üzere bir araya gelen üç farklı anonim şirket, kendi aralarında bir 'İş Ortaklığı' (Joint Venture) kurmuş ve Kurumlar Vergisi Kanunu hükümleri çerçevesinde vergi mükellefiyeti tesis ettirmişlerdir. Üç yıl sürmesi öngörülen bu yıllara yaygın inşaat ve taahhüt işi ile ilgili olarak, söz konusu İş Ortaklığı'nın muhasebe uygulamaları ve yasal sorumlulukları hakkında aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Özel (kendi nam ve hesabına) inşaat işletmeciliği (yap-sat) faaliyetinde bulunan bir işletme, inşaat süreci devam eden ve henüz tamamlanmamış olan konutların üretim maliyetlerini aşağıdaki hesaplardan hangisinde izlemelidir?

Özgün Yapı A.Ş., Karayolları Genel Müdürlüğü ile imzaladığı yıllara yaygın "Güneşli Viyadüğü" inşaat ve onarım işi kapsamında Şubat $2026$ tarihinde bir ara hakediş düzenlemiştir. Söz konusu hakediş raporuna ilişkin veriler aşağıda sunulmuştur:

Bu bilgilere göre, inşaat işletmesinin yapacağı muhasebe kaydında tahakkuk eden gelir vergisi stopajı tutarı ve bu tutarın kaydedileceği hesap aşağıdakilerden hangisinde doğru verilmiştir? (Gelir vergisi stopaj oranı $\%5$ olarak dikkate alınacaktır.)

(M) İnşaat Taahhüt İşletmesi, $2025$ yılının Kasım ayında bir kamu kurumu ile "Alt Geçit ve Kavşak Düzenlemesi" projesi için sözleşme imzalamıştır. $2027$ yılında tamamlanması öngörülen ve yıllara yaygın inşaat işi kapsamında değerlendirilen bu proje için $2025$ yılı sonu itibarıyla "740 Hizmet Üretim Maliyeti" hesabında toplanan tutarlar şu şekildedir:

- Direkt İlk Madde ve Malzeme Giderleri: $1.500.000$ TL
- Direkt İşçilik Giderleri: $1.000.000$ TL
- Genel Üretim Giderleri Payı: $700.000$ TL

Buna göre, işletmenin dönem sonunda bu maliyetleri ilgili bilanço hesaplarına aktarmak amacıyla yapması gereken yevmiye kaydı aşağıdakilerden hangisidir?

$(\text{L})$ İnşaat Taahhüt A.Ş., $2024$ yılında ihale yoluyla üstlendiği ve $2026$ yılında geçici kabulünün yapılması öngörülen bir "Güneş Enerjisi Santrali (GES)" inşaatı projesi ile ilgili olarak $2025$ yılı Kasım ayında bir hakediş raporu düzenlemiştir. Brüt tutarı $6.000.000$ TL olan bu hakediş için $\%20$ oranında KDV hesaplanmış, ayrıca hakediş bedeli üzerinden $\%5$ oranında gelir vergisi tevkifatı yapılmıştır. İşletme, vergi kesintisi sonrası kalan hakediş bedeli ile KDV tutarını banka kanalıyla tahsil etmiştir. Buna göre, söz konusu hakedişin tahakkuk kaydıyla ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

(A) İnşaat Taahhüt İşletmesi, $2025$ yılında eş zamanlı olarak yürüttüğü üç farklı proje için dönem içinde aşağıdaki harcamaları gerçekleştirmiştir:

İşletmenin bu projelerin tamamı için katlandığı müşterek genel giderler toplamı $10.000.000$ TL olarak gerçekleşmiştir.

Buna göre, Gelir Vergisi Kanunu hükümleri uyarınca yapılacak dağıtım sonucunda "170.02 Hastane Projesi Maliyeti" hesabının dönem sonu borç kalanı kaç TL olmalıdır?

Mavi Yapı Ltd. Şti., bir yerel yönetim ile $20$ Kasım $2025$ tarihinde "Park ve Bahçe Düzenleme" işi için sözleşme imzalamıştır. İşin $2026$ yılı Mayıs ayında bitirilmesi öngörülmektedir. Şirket adına Mart $2026$ tarihinde hazırlanan hakedişe ilişkin bilgiler şu şekildedir:

Gelir Vergisi Kanunu'nun $42$. maddesi kapsamında "Yıllara Yaygın İnşaat ve Onarım İşi" sayılan bu işlemde, hakediş ödemesi sırasında yapılması gereken Gelir Vergisi (stopaj) kesintisi tutarı aşağıdakilerden hangisidir?

(Z) İnşaat Taahhüt İşletmesi, $2025$ yılı Ekim ayında bir kamu kuruluşu ile imzaladığı "Tarihi Köprü Restorasyonu" projesi kapsamında restorasyon çalışmalarına başlamıştır. Projenin $2027$ yılında tamamlanması öngörülmektedir. $2025$ yılı sonu itibarıyla, söz konusu projeye ilişkin "$740$ Hizmet Üretim Maliyeti" hesabında biriken toplam maliyet tutarı $1.500.000$ TL'dir. İşletme, dönem sonunda bu maliyetleri ilgili bilançoda takip etmek üzere devretmek istemektedir.

Buna göre, $31.12.2025$ tarihinde yapılması gereken muhasebe kaydında borçlandırılacak hesap aşağıdakilerden hangisidir?