Examkin

Question

Difficulty: HardHukuka Uygun Fiillerden Kaynaklanan (Kusursuz) Sorumluluk

X Devleti'nin yetkilendirdiği özel bir şirkete ait uzay aracı, yörüngeye yerleşme aşamasında yaşanan öngörülemeyen teknik bir arıza nedeniyle parçalanmış ve enkazı Y Devleti'nin topraklarına düşerek büyük çaplı maddi hasara neden olmuştur. X Devleti, fırlatma faaliyetinin uluslararası sözleşmelere uygun, tamamen barışçıl amaçlarla yapıldığını ve güvenlik standartları açısından hiçbir kusur veya ihmallerinin bulunmadığını uluslararası teknik raporlarla kanıtlamıştır.

Bu vakadaki zararın tazmini konusunda, uluslararası hukukun 'hukuka uygun fiillerden kaynaklanan sorumluluk' (kusursuz/risk sorumluluğu) rejimi bağlamında aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

  1. A
    Sorumluluğun uluslararası boyutta doğabilmesi için, Y Devleti'nin öncelikle X Devleti yetkililerinin fırlatma veya denetim sürecindeki taksirini ya da ihmalini kesin olarak ispatlaması gerekir.
  2. B
    Olay tamamen öngörülemeyen bir teknik arızadan kaynaklandığı için X Devleti mücbir sebep def'ini ileri sürerek söz konusu maddi zararı tazmin yükümlülüğünden tamamen muaf tutulur.
  3. Fırlatma faaliyeti hukuka uygun ve devletin olayda hiçbir kusuru olmasa dahi, yürütülen faaliyetin doğası gereği barındırdığı olağanüstü risk nedeniyle X Devleti ortaya çıkan zararı tazmin etmekle yükümlüdür.Answer
  4. D
    Faaliyet özünde uluslararası hukuka uygun olduğundan devletin doğrudan sorumluluğuna gidilemez; zarara uğrayan Y Devleti vatandaşları öncelikle X Devleti'nin iç hukuk yollarını tüketmelidir.
  5. E
    Zarar gören devletin tazminat talep edebilmesi için, Uluslararası Adalet Divanının kusursuz sorumluluk halleri için öngördüğü zorunlu yargı yetkisinin kendiliğinden devreye girmesi beklenir.

Answer

X Devleti'nin olayda hiçbir kusuru olmasa bile yürütülen olağanüstü riskli faaliyetten doğan zararı tazmin etme yükümlülüğünün bulunduğunu belirten ifadedir.
Uluslararası hukukta kural olarak devletlerin sorumluluğu hukuka aykırı bir eylemin varlığına dayanır. Ancak nükleer faaliyetler, tehlikeli madde taşımacılığı veya uzay araştırmaları gibi özünde hukuka uygun (yasaklanmamış) olmasına rağmen taşıdığı yüksek risk nedeniyle zarar doğurma potansiyeli olan faaliyetlerde 'hukuka uygun fiillerden kaynaklanan (kusursuz/risk) sorumluluk' rejimi uygulanır. Bu rejimde devletin her türlü tedbiri almış olması, fiilin hukuka aykırı olmaması veya devletin hiçbir ihmal/kusurunun bulunmaması tazminat yükümlülüğünü ortadan kaldırmaz. Zarar ve faaliyet arasındaki illiyet bağı sorumluluğun doğması için yeterlidir.

Step-by-Step Solution

1
Vakadaki eylemin uluslararası hukuktaki niteliğini belirle.
Uzay aracı fırlatmak, uluslararası hukukta yasaklanmamış (hukuka uygun) ancak aşırı tehlike (risk) barındıran bir faaliyettir.
Sorumluluğun türünün (kusurlu mu kusursuz mu) tespit edilmesi gerekir.
2
Kusursuz (risk) sorumluluğu rejiminin şartlarını uygula.
Hukuka uygun ancak tehlikeli faaliyetlerden doğan sınır aşan zararlarda 'hukuka aykırılık' ve 'kusur' şartı aranmaksızın devlet doğrudan sorumlu tutulur.
Klasik devlet sorumluluğundan (hukuka aykırı fiil sorumluluğu) ayrılan temel nokta budur.
3
Seçenekleri bu kural çerçevesinde ele.
Kusur ispatı arayan, mücbir sebeple sorumluluktan kaçınmayı öngören, iç hukuk yollarını şart koşan veya otomatik yargı yetkisi varsayan seçenekler elenir. Salt zarar ve illiyet bağının tazminat için yeterli olduğunu belirten seçenek doğru bulunur.
1972 Uzay Cisimlerinin Verdiği Zararlardan Dolayı Uluslararası Sorumluluk Sözleşmesi uyarınca yeryüzündeki zararlarda mutlak sorumluluk geçerlidir.

Key Concept

Hukuka Uygun Fiillerden Kaynaklanan Sorumluluk (Risk Sorumluluğu / Kusursuz Sorumluluk)
Rate this question

Topics

Hukuka Uygun Fiillerden Kaynaklanan (Kusursuz) Sorumluluk