Question

Difficulty: Very hardPasif Kişisel Yetki (Pasif Şahsilik İlkesi)

Uluslararası hukukta devletlerin cezai yargı yetkisini (jurisdiction) tesis ederken kullandıkları bağlantı noktaları; fiilin işlendiği yer, failin uyruğu, korunan hukuki menfaatin niteliği veya doğrudan mağdurun uyruğu gibi unsurlara dayanmaktadır. Özellikle 19271927 tarihli 'Lotus Davası' ile uluslararası hukuk literatüründe geniş çaplı bir tartışma alanı bulan ve bir devletin, kendi sınırları dışında bir yabancı tarafından kendi vatandaşına karşı işlenen suçlarda yargı yetkisi iddia etmesini sağlayan doktrin, pek çok ulusal ceza kanununda (örneğin TCK Madde 1212) belirli şartlara bağlanarak düzenlenmiştir.

Açık denizde seyreden Liberya bayraklı bir petrol sondaj platformunda görev yapan Türk vatandaşı bir mühendisin, aralarında çıkan bir husumet neticesinde Yunanistan vatandaşı bir meslektaşı tarafından kasten ağır şekilde yaralanması olayında; Türk makamlarının söz konusu suçla ilgili yargı yetkisini münhasıran 'mağdurun Türk vatandaşı olması' gerekçesine dayandırması, aşağıdaki yetki ilkelerinden hangisi ile ifade edilir?

  1. Pasif Şahsilik İlkesiAnswer
  2. B
    Aktif Şahsilik İlkesi
  3. C
    Koruma İlkesi
  4. D
    Mülkilik İlkesi
  5. E
    Evrensellik İlkesi

Answer

Türk makamlarının yargı yetkisini münhasıran mağdurun vatandaşlığına dayandırması 'Pasif Şahsilik İlkesi' olarak adlandırılır.
Pasif Şahsilik İlkesi, bir devletin, kendi ülkesi dışında bir yabancı tarafından kendi vatandaşına karşı işlenen suçlar üzerinde yargı yetkisi kullanmasıdır. Soruda verilen senaryoda Türkiye, yargı yetkisini ne suçun işlendiği yere (Liberya platformu) ne de failin kimliğine (Yunan vatandaşı) dayandırmakta; sadece mağdurun Türk vatandaşı olmasını esas almaktadır. Bu durum, doktrinde ve Türk Ceza Kanunu Madde 1212'de tanımlanan pasif şahsilik ilkesinin tipik bir örneğidir.

Step-by-Step Solution

1
Olayın yer ve kişi unsurlarının analiz edilmesi
Suç, Türk egemenlik alanı dışında (açık deniz/yabancı bayraklı platform), bir yabancı (Yunan vatandaşı) tarafından bir Türk vatandaşına karşı işlenmiştir.
Yargı yetkisinin hangi ilkeye gireceğini belirlemek için temel bağlantı noktalarını ayırmak gerekir.
2
Fail odaklı yetki ilkesinin kontrol edilmesi
Fail Türk vatandaşı olmadığı için Aktif Şahsilik İlkesi uygulanamaz.
Aktif şahsilik, devletin kendi vatandaşı olan fail üzerindeki yetkisidir.
3
Yer odaklı yetki ilkesinin kontrol edilmesi
Olay Liberya bayraklı bir platformda (açık deniz) gerçekleştiği için Mülkilik İlkesi (bayrak devleti yetkisi dışında) Türkiye için geçerli değildir.
Mülkilik, suçun işlendiği coğrafi veya hukuki alanla ilgilidir.
4
Mağdur odaklı yetki ilkesinin tanımlanması
Türkiye'nin yetki iddiası sadece mağdurun Türk vatandaşı olmasına dayandığı için bu durum Pasif Şahsilik İlkesi kapsamına girer.
Pasif şahsilik, devletin yurt dışında zarara uğrayan vatandaşını koruma yetkisidir.

Key Concept

Pasif Şahsilik İlkesi (Passive Personality Principle)

Practice More

Türk Ceza Kanunu'nun 12. maddesindeki 'çifte cezalandırılabilirlik' ve 'ceza alt sınırı' gibi ek şartları inceleyiniz.
Estimated Time:2m 0s
Rate this question