Question

Difficulty: MediumPasif Kişisel Yetki (Pasif Şahsilik İlkesi)

20262026 yılında Vietnam'ın başkenti Hanoi'de bir enerji santrali projesinde danışman olarak görev yapan Türkiye Cumhuriyeti vatandaşı bir mühendis, mesai bitiminde evine dönerken yerel bir grup tarafından fiziksel saldırıya uğramış ve ciddi şekilde yaralanmıştır. Yapılan incelemeler sonucunda faillerin Vietnam vatandaşı olduğu ve olayın tamamen Vietnam topraklarında gerçekleştiği kesinleşmiştir. Türkiye'nin, söz konusu suçun mağdurunun kendi vatandaşı olması hasebiyle bu olay üzerinde yargı yetkisi tesis etmesi uluslararası hukukta aşağıdaki ilkelerden hangisi ile ifade edilir?

  1. A
    Mülkilik (Ülkesellik) İlkesi
  2. B
    Aktif Kişisel Yetki (Aktif Şahsilik) İlkesi
  3. Pasif Kişisel Yetki (Pasif Şahsilik) İlkesiAnswer
  4. D
    Koruma (Güvenlik) İlkesi
  5. E
    Evrensel Yetki (Evrensellik) İlkesi

Answer

Türkiye'nin, yurt dışında bir yabancı tarafından kendi vatandaşına (mağdura) karşı işlenen bir suç üzerinde yargı yetkisi tesis etmesi Pasif Kişisel Yetki (Pasif Şahsilik) İlkesi olarak tanımlanır.
Pasif şahsilik ilkesi, bir devletin, kendi vatandaşına karşı yurt dışında bir yabancı tarafından işlenen suçları yargılama yetkisini ifade eder. Sorudaki senaryoda mühendisin Türk vatandaşı olması ve saldırının yurt dışında (Vietnam) gerçekleşmiş olması, Türkiye'nin pasif şahsilik ilkesine dayanarak yetki iddia etmesini sağlar.

Step-by-Step Solution

1
Olayın unsurlarını (yer, fail, mağdur) ayrıştırın.
Suç Vietnam'da işlenmiş, fail Vietnamlı, mağdur ise Türk vatandaşıdır.
Yargı yetkisi ilkelerini belirlemek için tarafların vatandaşlığı ve mekan ilişkisi temel alınır.
2
Türkiye'nin hangi 'bağ' üzerinden yetki talep ettiğini belirleyin.
Türkiye, saldırıya uğrayan kişinin (mağdurun) kendi vatandaşı olması nedeniyle müdahil olmaktadır.
Eğer fail Türk olsaydı aktif şahsilik, suç Türkiye'de işlenseydi mülkilik ilkesi devreye girerdi.
3
Mağdurun vatandaşlığına dayalı yetki ilkesini isimlendirin.
Uluslararası hukukta bu durum 'Pasif Şahsilik İlkesi' olarak adlandırılır.
Bu ilke, devletin kendi vatandaşlarını yurt dışında da hukuki koruma şemsiyesi altında tutma iradesini yansıtır.

Key Concept

Pasif Şahsilik İlkesi (Passive Personality Principle)

Hints

1
Cezai yargı yetkisinde failin mi yoksa mağdurun mu Türk vatandaşı olduğuna dikkat edin.
2
Saldırıya uğrayan (mağdur) bir Türk vatandaşı ise, Türkiye'nin yetkisi 'pasif' bir karakter taşır.
3
Mağdurun vatandaşlığına dayanan ilke Pasif Şahsilik, failin vatandaşlığına dayanan ise Aktif Şahsilik ilkesidir.

Practice More

Lotus Davası'nda (Fransa - Türkiye) pasif şahsilik ilkesinin uluslararası hukuktaki yerini ve Türkiye'nin bu ilkeyi savunma biçimini inceleyebilirsiniz.
Estimated Time:1m 15s
Rate this question