Examkin

Question

Difficulty: HardUluslararası Örgütlerin Hukuki Kişiliği

Uluslararası örgütlerin, uluslararası toplumun geniş bir kesimini temsil etme kabiliyetleri ve fonksiyonel amaçlarını gerçekleştirebilmek adına sahip oldukları haklar, onların hukuk kişiliğinin kapsamını belirlemektedir. Bu doğrultuda, 1949 tarihli "Birleşmiş Milletler Hizmetinde Uğranılan Zararların Tazmini" (Reparation for Injuries) davası ve 'zımni yetkiler' (implied powers) doktrini çerçevesinde, aşağıdakilerden hangisi uluslararası örgütlerin hukuki statüsüne ilişkin yerinde bir değerlendirmedir?

  1. Uluslararası örgütlerin kişiliği 'fonksiyonel gereklilik' ilkesine dayanır; bu kapsamda Birleşmiş Milletler gibi evrensel nitelikli örgütler, üye olmayan devletlere karşı da ileri sürülebilen 'objektif' bir kişiliğe sahiptir.Answer
  2. B
    Uluslararası örgütler, kurucu devletler gibi egemenlik haklarına sahip oldukları için uluslararası hukukta her türlü hukuki işlemi yapma konusunda sınırsız bir ehliyete (jus omnimodis) sahiptir.
  3. C
    Bir uluslararası örgütün hukuk kişiliği yalnızca onu kuran devletler arasındaki bir sözleşme ilişkisinden ibaret olduğundan, bu kişilik her zaman 'sübjektif' niteliktedir ve üçüncü devletleri bağlamaz.
  4. D
    Zımni yetkiler doktrini gereği, örgütlerin antlaşma yapma yetkisi (jus tractatuum) yalnızca kurucu metinde bu yetki açıkça ve kelimesi kelimesine (expressis verbis) belirtildiği takdirde mevcuttur.
  5. E
    1949 tarihli danışma görüşüne göre, bir örgüt sadece kendi doğrudan zararları için talepte bulunabilir; ajanlarının (personelinin) uğradığı zararlar için tazminat isteme hakkı sadece devletlerin diplomatik koruma yetkisindedir.

Answer

Uluslararası örgütlerin kişiliği fonksiyonel gereklilik ilkesine dayanır ve Birleşmiş Milletler gibi yapılar üye olmayan devletlere karşı da hüküm doğuran objektif bir kişiliğe sahiptir.
Doğru değerlendirme, uluslararası örgütlerin hukuk kişiliğinin devletlerden farklı olarak 'fonksiyonel gereklilik' temeline oturduğunu ve Birleşmiş Milletler örneğinde olduğu gibi, bu kişiliğin üye olmayan devletleri de kapsayacak şekilde 'objektif' bir nitelik taşıdığını belirtmektedir. 1949 tarihli Reparation for Injuries kararı, örgütün görevlerini yapabilmesi için personeli adına tazminat isteme hakkı (fonksiyonel koruma) gibi zımni yetkilere sahip olduğunu tescil etmiştir.

Step-by-Step Solution

1
Örgütlerin hukuk kişiliğinin niteliğini analiz etme
Örgütlerin devletler gibi asli değil, kurucu antlaşmayla yaratılan 'türevsel' (derivative) bir kişiliğe sahip olduğu saptanır.
Örgüt yetkilerinin kaynağı egemenlik değil, devletlerin onlara devrettiği fonksiyonlardır.
2
1949 Reparation for Injuries davası bulgularını uygulama
UAD'nin, BM'nin sadece üyeler için değil, tüm dünya için (erga omnes) 'objektif' kişilik sahibi olduğunu belirlediği görülür.
Bu karar, örgütün üye olmayan bir devlete (İsrail örneği gibi) karşı uluslararası hak iddia edebilmesini sağlamıştır.
3
Fonksiyonel gereklilik ve zımni yetkiler arasındaki ilişkiyi kurma
Örgütün amaçlarını gerçekleştirmek için 'gerekli' olan yetkilerin (zımni yetkiler), kurucu metinde yazmasa dahi mevcut olduğu sonucuna varılır.
Fonksiyonel gereklilik, örgütün hukuk kişiliğinin ve yetki sınırlarının temel meşruiyet zeminidir.

Key Concept

Uluslararası Örgütlerin Objektif Hukuk Kişiliği ve Fonksiyonel Yetkileri

Practice More

Uluslararası örgütlerin sorumluluğu konusundaki 'isnadiyet' kurallarını ve devlet sorumluluğundan farklarını inceleyebilirsiniz.
Estimated Time:2m 0s
Rate this question

Topics

Uluslararası Örgütlerin Hukuki Kişiliği

More questions from this topic