Uluslararası Hukukun Kişileri
309 questions
Uluslararası hukukta kısıtlı egemenliğe sahip devlet türleri arasında yer alan 'himaye altındaki devlet' (protectorate) ile 'vassal devlet' (metbu devlete tabi devlet) arasındaki temel hukuki ayrım aşağıdakilerden hangisidir?
1933 tarihli Montevideo Devletlerin Hak ve Ödevleri Sözleşmesi'nin 3. maddesinde yer alan "Bir devletin siyasi varlığı, diğer devletlerin tanımasından bağımsızdır." hükmü ve modern uluslararası hukuk doktrini dikkate alındığında; henüz diğer devletler tarafından tanınmamış bir siyasi topluluğun hukuki durumu ve hakları hakkında aşağıdakilerden hangisi doğrudur?
Uluslararası hukukta devletlerin halefiyeti (state succession) kapsamında, selef devletin taraf olduğu uluslararası antlaşmaların halef devlete intikali hususunda çeşitli hukuki rejimler öngörülmüştür. Bu bağlamda, bir devletin parçalanması (dissolution) sonucunda ortaya çıkan yeni devletlerin selef devletin antlaşmalarıyla olan ilişkisi bakımından aşağıdakilerden hangisi doğrudur?
Uluslararası hukukta devlet türleri, devlet birleşmeleri ve kısıtlı egemenliğe sahip süjelerin hukuki statüleri dikkate alındığında, aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?
Uluslararası Adalet Divanı'nın (UAD) 1949 tarihli 'Birleşmiş Milletlerin Hizmetinde Uğranılan Zararların Tazmini' (Reparation for Injuries) danışma görüşünde ortaya koyduğu ilkeler ışığında, uluslararası örgütlerin hukuk kişiliği hakkında aşağıdakilerden hangisi doğrudur?
Uluslararası hukukta devletlerin halefiyeti (state succession) çerçevesinde, sömürge yönetiminden kurtularak bağımsızlığını yeni kazanan bir devletin (newly independent state), selef devletin taraf olduğu antlaşmalarla hukuki ilişkisi bakımından aşağıdakilerden hangisi doğrudur?
Modern uluslararası hukuk düzeninde bireylerin statüsü, klasik dönemdeki 'nesne' (objek) niteliğinden 'sınırlı süje' niteliğine evrilmiştir. Bireyler artık belirli şartlar altında doğrudan uluslararası hak sahibi olabilmekte ve uluslararası suçlar nedeniyle doğrudan sorumlu tutulabilmektedir. Bireylerin uluslararası hukuk kişiliği ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi, bu kişiliğin devletlerin sahip olduğu hukuksal kişilikten ayrılan temel niteliğini doğru yansıtmaktadır?
Uluslararası hukukta devletlerin halefiyeti (ardıllığı) durumunda, özellikle sömürge idaresinden kurtularak yeni bağımsız olan devletler için kural olarak 'temiz sayfa' (tabula rasa) ilkesi geçerlidir. Bu ilkeye göre yeni devlet, selef devletin taraf olduğu antlaşmalarla otomatik olarak bağlı sayılmaz.
Buna göre, uluslararası hukukun yerleşik kuralları gereği 'temiz sayfa' ilkesine kesin bir istisna teşkil eden ve halef devleti her halükarda bağlamaya devam eden antlaşma türü aşağıdakilerden hangisidir?
Klasik uluslararası hukukta devletler tek ve yegâne süje olarak kabul edilirken, modern uluslararası hukukta insan hakları ve uluslararası ceza hukuku alanlarındaki gelişmelerle birlikte bireylerin de hukuki konumu değişmiştir. Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi'ne (AİHM) bireysel başvuru hakkının tanınması ve Uluslararası Ceza Mahkemesi'nin (UCM) faaliyete geçmesi bu dönüşümün en somut örnekleridir.
Bu bağlamda, modern uluslararası hukukta bireylerin hukuki statüsü (kişiliği) hakkında aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?
Modern uluslararası hukuk doktrininde bireylerin (gerçek kişilerin) statüsü tartışılırken, bu statünün 'türev' (derivative) ve 'sınırlı' (limited) olma niteliği merkezi bir öneme sahiptir. Devletlerin 'asli' kişiliğine karşın bireylere tanınan bu özel statü, uluslararası hukuk düzenindeki yetki ve sorumluluk dağılımını doğrudan belirlemektedir. Buna göre, bireylerin uluslararası hukuk kişiliğinin 'türev' ve 'sınırlı' olma niteliğinin hukuki sonuçları bağlamında aşağıdakilerden hangisi doğrudur?
Uluslararası hukuk doktrini ve devletler genel uygulaması çerçevesinde, yeni kurulan bir devletin tanınması ile o devlette meydana gelen ihtilal veya darbe gibi anayasa dışı bir değişiklik sonucu iş başına gelen hükümetin (yönetimin) tanınması arasındaki hukuki ilişkiye dair aşağıdakilerden hangisi doğrudur?
Uluslararası hukukta devletlerin halefiyeti (halefiyet/ardıllık) rejiminde; sömürge idaresinden kurtularak kurulan "yeni bağımsızlaşan devletler" (newly independent states) ile mevcut bir devletin ülkesinin bir kısmının ayrılarak yeni bir devlet kurması (ayrılma/secession) durumları arasında, selef devletin borçlarının intikali bakımından farklı hukuki rejimler öngörülmüştür.
Buna göre; taraflar arasında aksine bir anlaşma bulunmadığı takdirde, bir devletin ülkesinin bir kısmının ayrılması (separation) sonucunda yeni bir bağımsız devletin ortaya çıkması durumunda, selef devletin borçlarının akıbetiyle ilgili genel uluslararası hukuk kuralı aşağıdakilerden hangisidir?
Uluslararası hukukta devletlerin tanınması genellikle kayıtsız ve şartsız bir işlem olsa da, uygulamada devletlerin bir siyasi oluşumu tanırken demokrasiye geçiş, azınlık haklarının korunması veya silahsızlanma taahhüdü gibi belirli koşulların yerine getirilmesini talep ettikleri (şartlı tanıma) görülmektedir.
Buna göre, "şartlı tanıma" ve bu şartların ihlal edilmesinin hukuki sonuçlarıyla ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?
Devletlerin bir araya gelerek oluşturduğu karma yapılı devletler ve birleşmeler; hukuki dayanakları, egemenliğin paylaşımı ve üyelerin uluslararası ehliyeti bakımından sınıflandırılır. Bu bağlamda, birleşmenin temelinin bir uluslararası antlaşmaya dayanması ve bileşenlerinin müstakil birer uluslararası hukuk süjesi olarak kalmaya devam etmesi, aşağıdaki yapılardan hangisinin temel ayırt edici özelliğidir?
Uluslararası hukuk sisteminde devletler, herhangi bir dış iradeye ihtiyaç duymadan varlıklarıyla birlikte "asli süje" niteliği kazanırlar. Buna karşılık uluslararası örgütler, devletlerin bir araya gelerek imzaladıkları bir kurucu antlaşma sonucunda hukuk süjesi haline gelirler. Uluslararası örgütlerin hukuki kişiliklerinin bu şekilde devletlerin iradesinden kaynaklanması aşağıdaki kavramlardan hangisi ile ifade edilir?
Uluslararası hukuk sisteminde bir yapının 'uluslararası örgüt' statüsünde hukuki kişilik kazanabilmesi ve devletlerden ayrı bir süje olarak kabul edilmesi için belirli kurucu unsurları bünyesinde barındırması gerekir. Buna göre, aşağıdakilerden hangisi bir uluslararası örgütün hukuki kişilik sahibi kabul edilmesi için gereken zorunlu unsurlardan biri değildir?
Modern uluslararası hukuk düzeninde bireylerin (gerçek kişilerin) durumu, geleneksel 'yalnızca devletler arası hukuk' anlayışından farklılaşarak sınırlı bir hukuk kişiliğine (süjeliğine) evrilmiştir. Bireyin bu 'sınırlı süje' olma vasfını, sadece bir hak 'faydalanıcısı' olmanın ötesine taşıyarak uluslararası hukukun doğrudan bir muhatabı haline getiren ve devletin 'perde' (veil) olma işlevini ortadan kaldıran en somut unsur aşağıdakilerden hangisidir?
Uluslararası hukukta devletlerin 'asli' ve 'tam' süje (kişi) olarak kabul edilmesine karşın; bireylerin (gerçek kişilerin) uluslararası alandaki hak ve ödevlerinin devletlerin iradesine dayanması ve belirli alanlarla kısıtlı olması, bireylerin hukuki statüsünü aşağıdakilerden hangisi yapar?
1978 tarihli Devletlerin Antlaşmalara Halefiyeti Hakkında Viyana Sözleşmesi hükümleri uyarınca, yeni kurulan veya halef olan bir devletin "temiz sayfa" (tabula rasa) ilkesinden yararlanamadığı, yani halefiyetten etkilenmeksizin yürürlükte kalmaya devam eden antlaşma türü aşağıdakilerden hangisidir?
Devleti'nin ülkesinin bir parçası olan " Bölgesi", iki devlet arasında varılan mutabakat sonucunda Devleti'nin egemenliğine geçmiştir. Uluslararası hukukta devletlerin halefiyeti (halefiyet/ardıllık) ilkeleri çerçevesinde, Bölgesi'nde uygulanacak antlaşmaların statüsü ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?