Devleti'ne ait bir sivil hava aracı, açık deniz üzerindeki uluslararası hava sahasında seyir halindeyken Devleti'nin icra ettiği bir askeri tatbikat sırasında "hataen" hedef alınarak düşürülmüştür. Olay sonucunda uçaktaki tüm yolcular ( Devleti vatandaşları) hayatını kaybetmiştir. Devleti, vatandaşlarının uğradığı bu zarar nedeniyle Devleti'ne karşı diplomatik koruma işletmek istemektedir. Devleti ise maktullerin yakınlarının öncelikle kendi yerel mahkemelerinde tazminat davası açması gerektiğini, aksi halde talebin kabul edilemez olduğunu savunmaktadır.
Uluslararası Hukuk Komisyonu'nun (UHK) "Diplomatik Koruma Üzerine Taslak Maddeleri" (2006) ve uluslararası yargı içtihatları dikkate alındığında, bu olayda "iç hukuk yollarının tüketilmesi" kuralı ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?
- Mağdur şahıslar ile sorumlu tutulan devlet arasında olay anında "makul bir bağlantı" (relevant connection/voluntary link) bulunmadığı için iç hukuk yollarının tüketilmesi şartı aranmaz.Answer
- BZararın meydana geldiği yerin uluslararası bir alan olması, talebin doğrudan bir devlet zararı (direct injury) sayılmasına neden olur ve bu yüzden iç hukuk yolları mutlaka tüketilmelidir.
- CDiplomatik koruma hakkı, kural olarak devletin kendi hakkı olduğu için şahısların iç hukuk yollarına başvurup başvurmadığına bakılmaksızın her durumda doğrudan uluslararası yargıya taşınabilir.
- DOlayın bir "askeri kaza" niteliğinde olması, fiili mücbir sebep (force majeure) kapsamına soktuğundan iç hukuk yollarının tüketilmesi hukuken imkansız kabul edilir.
- EDevleti'nen egemenlik hakları çerçevesinde yürüttüğü askeri faaliyetler mutlak yargı bağışıklığına tabi olduğundan, mağdurların iç hukuk yollarını tüketmesi zorunlu bir ön şarttır.