A Devleti’nin B Devleti nezdindeki büyükelçisi, B Devleti kolluk görevlileri tarafından di… — KPSS Uluslararası İlişkiler

$A$ Devleti’nin $B$ Devleti nezdindeki büyükelçisi, $B$ Devleti kolluk görevlileri tarafından diplomatik dokunulmazlığı ihlal edilerek gözaltına alınmış ve bu esnada kötü muameleye maruz kalmıştır. $A$ Devleti, bu eylemlerin uluslararası hukuka aykırı olduğunu ileri sürerek $B$ Devleti'ne karşı bir tazminat talebinde bulunmuştur. $B$ Devleti ise büyükelçinin öncelikle $B$ Devleti mahkemelerinde dava açması gerektiğini, aksi takdirde talebin kabul edilemeyeceğini savunmaktadır.

Uluslararası Hukuk Komisyonu’nun (UHK) Devlet Sorumluluğu ve Diplomatik Koruma taslak maddeleri ışığında, bu uyuşmazlık ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Olayda devletin kendi hakkının (diplomatik dokunulmazlık) doğrudan ihlali söz konusu olduğu için, uluslararası düzeyde hak talebinde bulunulması için iç hukuk yollarının tüketilmesi şartı aranmaz.Answer
B
Zarara uğrayan kişinin bir birey olması nedeniyle, uyuşmazlık her durumda diplomatik koruma kapsamında değerlendirilmeli ve iç hukuk yolları mutlaka tüketilmelidir.
C
Büyükelçinin aynı zamanda $B$ Devleti vatandaşlığına da sahip olması durumunda, $A$ Devleti hiçbir koşulda diplomatik koruma hakkını kullanamaz.
D
Bu olay diplomatik koruma değil, yalnızca konsolosluk yardımı kapsamında değerlendirilebileceğinden $A$ Devleti'nin devlet sorumluluğunu ileri sürme yetkisi yoktur.
E
Büyükelçi şahsen kötü muameleye maruz kaldığı için, uyuşmazlıkta bireyin uluslararası dava ehliyeti esastır ve $A$ Devleti ancak büyükelçinin rızasıyla harekete geçebilir.

Answer

Olayda devletin kendi hakkının (diplomatik dokunulmazlık) doğrudan ihlali söz konusu olduğu için, uluslararası düzeyde hak talebinde bulunulması için iç hukuk yollarının tüketilmesi şartı aranmaz.

Doğru yanıt olan ifade, uyuşmazlığın temelinde devletin kendi hakkının (diplomatik dokunulmazlık) ihlali bulunduğu için iç hukuk yollarının tüketilmesi şartının aranmayacağını belirtmektedir. Uluslararası hukukta devletin doğrudan zarara uğradığı (örneğin diplomatik misyonlara veya ajanlara yapılan saldırılar) uyuşmazlıklarda, devlet sorumluluğunu ileri sürmek için yerel mahkemelere başvurma zorunluluğu yoktur. Bu, diplomatik korumanın (vatandaşı için hak arama) asli bir şartı olan iç hukuk yollarının tüketilmesi kuralının en önemli istisnalarından biridir.

Step-by-Step Solution

Zararın niteliğini belirle.

Büyükelçinin dokunulmazlığının ihlali, gönderen devletin (A Devleti) egemenlik haklarına ve uluslararası hukuktan doğan doğrudan haklarına bir saldırıdır.

Uluslararası hukukta devletin doğrudan zarara uğraması (direct injury) ile vatandaşının zarara uğraması (indirect injury/diplomatic protection) ayrımı esastır.

İç hukuk yollarının tüketilmesi kuralının uygulanabilirliğini kontrol et.

Doğrudan zararlarda iç hukuk yollarının tüketilmesi şartı aranmazken, dolaylı zararlarda (diplomatik koruma) bu şart zorunludur.

UHK'nın Diplomatik Koruma Taslak Maddeleri (2006) Madde 14 uyarınca, devletin doğrudan zarar gördüğü durumlarda bu kural uygulanmaz.

Karma hak taleplerinde baskın unsuru değerlendir.

Hem bireyin hem devletin haklarının zedelendiği durumlarda, uyuşmazlığın temel nedeni devletin doğrudan hakkı ise (örneğin diplomatik ajan dokunulmazlığı), iç hukuk yolları şartı yine aranmaz.

Büyükelçiye yönelik eylem, devletin diplomatik temsil hakkına yönelik asli bir saldırıdır.

Key Concept

Doğrudan Zarar (Direct Injury) ve İç Hukuk Yollarının Tüketilmesi İstisnası

Practice More

Karma hak taleplerinde (mixed claims) baskın unsur (predominant element) testinin nasıl uygulandığını inceleyiniz.

Estimated Time:2m 30s

Question

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Practice More

Topics