Uluslararası Adalet Divanı (UAD) Statüsü uyarınca Divan'ın uyuşmazlık yargısı kural olarak devletlerin rızasına dayanmaktadır. Bazı durumlarda, davacı devlet tarafından sunulan başvuru dilekçesi anında davalı devletin yargı yetkisini kabul ettiğine dair önceden verilmiş geçerli bir rıza (tahkimname, uyuşmazlık kaydı veya ihtiyari kayıt) bulunmayabilir. Ancak davalı devlet, Divan'ın yaptığı bildirimden sonra uyuşmazlığın yetki aşamasına itiraz etmeksizin esasına ilişkin işlemlere girişirse veya rızasını açık bir beyanla sonradan ortaya koyarsa, Divan yargı yetkisinin bu irade beyanıyla tesis edildiğine hükmedebilmektedir.
UAD içtihadında rıza ilkesinin esnek bir görünümü olarak kabul edilen bu hukuki müessese aşağıdakilerden hangisidir?
- Forum ProrogatumAnswer
- BEstoppel (Engelleme)
- CLitispendence (Derdestlik)
- DUltra Vires (Yetki Aşımı)
- EJus Standi (Dava Ehliyeti)
Answer
UAD hukukunda, önceden bir rıza beyanı olmaksızın açılan bir davada davalı devletin sürece katılarak veya açık rıza vererek yetkiyi sonradan tesis etmesine 'Forum Prorogatum' adı verilir.
Forum prorogatum, uluslararası hukukta bir devletin başlangıçta yargı yetkisini kabul etmediği bir uyuşmazlıkta, dava açıldıktan sonra sergilediği tutum veya yaptığı beyanlarla mahkemenin yetkisini zımnen veya sonradan kabul etmesi müessesesidir. Bu durum, Divan'ın rızai nitelikteki yargı yetkisinin en esnek uygulama biçimlerinden biri olarak kabul edilir.
Step-by-Step Solution
Key Concept
Forum Prorogatum (Yargı Yetkisinin Sonradan Tesisi)
Estimated Time:1m 30s