Uluslararası hukukta bağımsız devletler arasındaki hukuki uyuşmazlıkların çözümünde Birleşmiş Milletlerin temel yargı organı olan Uluslararası Adalet Divanı (UAD) görev yapmaktadır. Divan statüsü gereği, uluslararası barış ve güvenliği ilgilendiren hukuki konularda dahi her uyuşmazlığa kendiliğinden müdahil olamaz.
Buna göre, Uluslararası Adalet Divanının çekişmeli bir davada (contentious case) yargı yetkisini kullanabilmesi için gereken temel hukuki şart aşağıdakilerden hangisidir?
- Uyuşmazlığa taraf olan devletlerin, Divanın yargı yetkisini kendi rızalarıyla önceden veya uyuşmazlık sonrasında kabul etmiş olmasıAnswer
- BUyuşmazlığın taraflarının Birleşmiş Milletler üyesi olmasından dolayı Divanın zorunlu yargı yetkisinin doğrudan ve kendiliğinden devreye girmesi
- CUyuşmazlığın uluslararası barışı tehdit etmesi sebebiyle Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyinin Divana resen yargılama yetkisi vermesi
- DUyuşmazlık konusunun uluslararası hukukun emredici kurallarını (jus cogens) ihlal etmesi durumunda devletlerin rızası aranmaksızın davanın görülmesi
- EÇözüm sürecinde tarafların hakkaniyet ve nisfet (ex aequo et bono) ilkesine dayanarak doğrudan Divanın karar alma sürecini başlatması
Answer
Uluslararası Adalet Divanının çekişmeli bir davada yargı yetkisini kullanabilmesi için taraf devletlerin bu yetkiyi rızalarıyla kabul etmiş olması gerekir.
Uluslararası Adalet Divanı (UAD), bağımsız devletler arasındaki hukuki uyuşmazlıklara bakarken kesin olarak 'rıza prensibine' (ihtiyari yetkiye) dayanır. Devletlerin egemenliği ilkesi gereği, tarafların özel bir antlaşma (tahkimname), daha önce yapılmış antlaşmalardaki yargısal çözüm klozları veya tek taraflı ihtiyari yetki bildirimleri yoluyla Divanın yetkisini kabul etmiş olmaları temel şarttır.
Step-by-Step Solution
Key Concept
UAD Yargı Yetkisinin İhtiyariliği (Rıza Prensibi)