X Devleti, cezaevi yönetim hizmetlerini yürütmek üzere 'Güven-Sert' adlı özel bir güvenlik şirketini iç hukuku uyarınca yasal olarak yetkilendirmiştir. Söz konusu şirket personeli, bir ayaklanma sırasında hükümetin 'orantılı güç kullanımı' talimatını açıkça çiğneyerek ve vardiya dışı saatlerinde olmalarına rağmen resmi üniformalarıyla cezaevine girerek yabancı uyruklu mahkumlara yönelik ağır işkence fiilleri gerçekleştirmiştir. X Devleti, olaydan sonra personeli derhal açığa almış fakat işkence ile elde edilen bilgileri ulusal güvenlik gerekçesiyle resmi istihbarat raporlarında temel veri olarak kullanmaya başlamıştır.
Uluslararası Hukuk Komisyonu’nun (UHK) 2001 tarihli 'Devletin Uluslararası Haksız Fiillerinden Kaynaklanan Sorumluluğuna İlişkin Taslak Maddeler' metni uyarınca, bu olaydaki isnadiyet (atıf) ilişkisi hakkında aşağıdakilerden hangisi doğrudur?
- Şirket personeli kamu otoritesine ilişkin yetki kullanan bir kuruluşun parçası olduğu için, yetki aşımı (ultra vires) söz konusu olsa dahi eylemler resmi kapasiteyle yapıldığı sürece X Devleti’ne isnat edilir.Answer
- BPersonelin vardiya dışı olması ve hükümet talimatlarına aykırı hareket etmesi, eylemleri 'özel kişi fiili' statüsüne soktuğundan fiillerin X Devleti’ne isnat edilmesi mümkün değildir.
- Cİşlenen fiillerin devlete isnadı için tek hukuki dayanak, işkence ile elde edilen bilgilerin resmi raporlarda kullanılması suretiyle gerçekleşen 'zımni benimseme' (Madde 11) kuralıdır.
- DX Devleti personeli açığa alarak haksız fiili reddettiği ve cezalandırma sürecini başlattığı için, isnadiyet ilişkisi ancak 'etkin kontrol' (Nicaragua testi) kanıtlandığı takdirde kurulabilir.
- EÖzel hukuk tüzel kişisi olan güvenlik şirketleri uluslararası hukuk süjesi olmadıkları için, bu tür eylemlerden dolayı devletin doğrudan uluslararası sorumluluğu doğmaz.