(A) devletinin (B) devletindeki büyükelçiliğinde görevli diplomatik ajan (X), (B) devletinde resmi görevleri dışında tamamen şahsi kazanç sağlamak amacıyla bir ticari işletme açmıştır. Bu işletmenin taraf olduğu bir ticari sözleşmeden doğan alacak-verecek uyuşmazlığı nedeniyle (B) devleti mahkemelerinde (X) aleyhine bir özel hukuk (tazminat) davası açılmıştır. Davalı (X), diplomatik temsilci statüsünü gerekçe göstererek yargı bağışıklığı bulunduğunu ve mahkemenin davayı reddetmesi gerektiğini iddia etmiştir.
1961 Viyana Diplomatik İlişkiler Sözleşmesi'ne göre, bu uyuşmazlıkla ilgili mahkemenin yetkisi ve bağışıklık durumu hakkında aşağıdakilerden hangisi doğrudur?
- Diplomatik ajanların, kabul eden devletteki resmi işlevleri dışında yürüttükleri şahsi mesleki veya ticari faaliyetler, hukuki yargı bağışıklığının istisnaları arasında yer aldığından yerel mahkeme davayı görmeye yetkilidir.Answer
- BDiplomatik ajanlar, kabul eden devletin adli makamlarına karşı görevleriyle ilgili olsun veya olmasın mutlak surette hukuki yargı bağışıklığına sahip oldukları için mahkeme yetkisizlik kararı vermelidir.
- CUyuşmazlık özel hukuktan kaynaklansa dahi davanın görülebilmesi için (X)'in bizzat kendi yargı bağışıklığından feragat ettiğini mahkemeye resmi olarak beyan etmesi şarttır.
- D(X)'in söz konusu ticari faaliyeti nedeniyle yargılanabilmesi ancak konsolosluk memuru statüsünde olmasıyla mümkündür; diplomatik ajanların yargı muafiyeti şahsi işlemleri de kapsayacak şekilde mutlaktır.
- EYerel mahkemenin diplomatik ajanı yargılama yetkisi bulunmadığından, kabul eden devlet mahkeme süreci yerine yasal bir gerekçe göstererek ajanı derhal 'istenmeyen kişi' (persona non grata) ilan etmelidir.
Answer
Diplomatik ajanların resmi görevleri dışında yürüttükleri şahsi ticari faaliyetlerin, hukuki yargı bağışıklığının istisnalarından biri olduğunu belirten seçenektir.
1961 Viyana Diplomatik İlişkiler Sözleşmesi'nin 31. maddesine göre diplomatik ajanlar, kural olarak kabul eden devletin hukuki ve idari yargısından bağışıktır. Ancak bu kuralın üç önemli istisnası bulunmaktadır: 1) Diplomatik ajanın temsil ettiği devlet adına elinde tutmadığı şahsi taşınmaz mallara ilişkin ayni hak davaları, 2) Özel kişi sıfatıyla dahil olduğu miras davaları, 3) Resmi görevlerinin dışında kabul eden devlette yürüttüğü her türlü mesleki veya ticari faaliyete ilişkin davalar. Soru kökündeki uyuşmazlık, tamamen şahsi kazanç sağlamak amacıyla açılan ticari bir işletmeden doğduğu için diplomatik bağışıklık zırhı işlemez. Bu doğrultuda, kabul eden devlet olan (B) devleti mahkemelerinin davayı görme yetkisi bulunmaktadır.
Step-by-Step Solution
Key Concept
Diplomatik Ajanların Hukuki Yargı Bağışıklığının İstisnaları