Examkin

Question

Difficulty: MediumHukuka Aykırılığı Ortadan Kaldıran Haller

Omega Devleti, komşusu Teta Devleti ile akdettiği bir çevre koruma antlaşması uyarınca sınır bölgesindeki hava kalitesini belirli bir seviyede tutmayı taahhüt etmiştir. Ancak Omega Devleti'nde başlayan ve rüzgarın etkisiyle hızla yayılan devasa bir orman yangını, tüm teknolojik imkanların seferber edilmesine rağmen kontrol altına alınamamış ve bölgedeki hava kirliliği antlaşmada belirlenen sınırların çok üzerine çıkmıştır. Teta Devleti, bu durumu bir antlaşma ihlali olarak nitelendirerek sorumluluk davası açmıştır. Omega Devleti ise yangının önlenemez bir dış etken olduğunu savunmuştur.

Uluslararası Hukuk Komisyonu'nun (ILC) Taslak Maddeleri uyarınca, Omega Devleti'nin bu durumu bir 'mücbir sebep' (force majeure) olarak ileri sürerek hukuka aykırılığın ortadan kalkmasını sağlayabilmesi için aşağıdaki şartlardan hangisinin gerçekleşmiş olması zorunludur?

  1. Söz konusu mücbir sebep durumunun oluşmasına Omega Devleti'nin kendi fiiliyle veya ihmaliyle katkıda bulunmamış olmasıAnswer
  2. B
    Hava kalitesinin bozulmasına yol açan fiilin, devletin hayati bir menfaatini korumak için tek yol olarak bilinçli şekilde tercih edilmiş olması
  3. C
    Taahhüt edilen hava kalitesi kuralının, uluslararası hukukun emredici bir kuralı (jus cogens) niteliğinde olması
  4. D
    Yangın nedeniyle antlaşma yükümlülüğünü yerine getirmenin maddi olarak imkansız hale gelmesi yerine sadece ekonomik olarak çok daha maliyetli olması
  5. E
    Teta Devleti'nin, yangın süresince hava kalitesindeki bu bozulmaya zımni olarak onay vermiş veya itiraz etmemiş olması

Answer

Mücbir sebep savunmasının geçerli olabilmesi için durumun oluşmasına devletin kendi fiiliyle katkıda bulunmamış olması gerekir.
Mücbir sebep (force majeure), bir devletin kontrolü dışında gelişen, önceden öngörülemeyen ve yükümlülüğün ifasını maddi olarak imkansız kılan olayları ifade eder. ILC Taslak Maddeleri Madde 23/2-a uyarınca, eğer mücbir sebep durumu devletin kendi tutumu veya ihmali sonucu ortaya çıkmışsa veya devlet bu duruma katkıda bulunmuşsa, bu savunma geçerli kabul edilmez. Senaryoda Omega Devleti'nin yangının çıkmasında bir ihmali olup olmadığı bu nedenle hayati önemdedir.

Step-by-Step Solution

1
Olayın niteliğini belirle
Kontrol edilemeyen orman yangını, devletin iradesi dışındaki bir dış etkendir ve yükümlülüğü yerine getirmeyi maddi olarak imkansız kılar.
Mücbir sebep (Article 23) için gerekli olan 'irade dışı olma' ve 'imkansızlık' kriterlerini kontrol etmek gerekir.
2
Kısıtlayıcı şartları kontrol et
Devletin bu duruma katkıda bulunup bulunmadığı ve üstlenilen riskin kapsamı incelenmelidir.
ILC Taslak Maddeleri uyarınca, devlet durumun oluşmasına kendi katkıda bulunmuşsa mücbir sebep ileri süremez.
3
Jus Cogens sınırını değerlendir
Eğer ihlal edilen kural bir emredici norm olsaydı, hukuka aykırılık hiçbir durumda ortadan kalkmazdı.
Madde 26 uyarınca jus cogens kuralları her türlü muafiyetten üstündür.

Key Concept

Mücbir Sebep (Force Majeure) Şartları ve Katkıda Bulunmama Kuralı

Practice More

Zaruret hali (necessity) ve tehlike hali (distress) arasındaki 'hayat kurtarma' ve 'hayati menfaat koruma' ayrımına odaklanan soruları inceleyebilirsiniz.
Estimated Time:1m 30s
Rate this question

Topics

Hukuka Aykırılığı Ortadan Kaldıran Haller