Question

Difficulty: Very hardİsnadiyet (Atıf) Kuralları ve Sorumluluğun Doğması

X Devleti’nde meydana gelen geniş çaplı bir iç karışıklık sırasında şu olaylar vuku bulmuştur:

I. Devletin emniyet teşkilatında görevli bir birim amiri, üst makamlardan gelen "yabancı diplomatik misyonlara müdahale edilmemesi" yönündeki kesin ve yazılı emrine rağmen, kişisel husumet duyduğu bir büyükelçilik binasına baskın düzenleyerek binaya maddi zarar vermiştir.
II. Mevcut hükümeti devirmek amacıyla kurulan ve iç savaş sonunda yönetimi ele geçirerek yeni hükümeti teşkil eden "Halkçı Direniş Hareketi", çatışmalar sürerken yabancı bir enerji şirketine ait tesislere el koymuştur.
III. Herhangi bir isyancı grupla bağı bulunmayan ve devletin kolluk kuvvetlerinin müdahale kapasitesinin dışında kalan kırsal bir bölgede yaşayan münferit bir sivil grup, yabancı turistlerin konakladığı bir otele saldırı gerçekleştirmiştir.

2001 tarihli BM Uluslararası Hukuk Komisyonu’nun (UHK) "Devletin Uluslararası Haksız Fiillerinden Kaynaklanan Sorumluluğuna İlişkin Taslak Maddeler" metni uyarınca, bu fiillerin X Devleti’ne isnat edilebilirliği (atıf) ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

  1. I ve II numaralı fiiller X Devleti’ne isnat edilebilirken, III numaralı fiil doğrudan devlet fiili olarak kabul edilemez.Answer
  2. B
    I numaralı fiil, görevlinin yetki sınırlarını açıkça aşması ve üstlerinden gelen emirlere aykırı davranması nedeniyle devlete isnat edilemez.
  3. C
    II numaralı fiil, mülkiyete el koyma anında söz konusu grubun henüz resmi bir devlet organı statüsü taşımaması sebebiyle devlete isnat edilemez.
  4. D
    III numaralı fiil, devletin egemenlik sahasında gerçekleşmiş olması ve yabancı uyruklulara zarar verilmesi nedeniyle X Devleti’ne mutlak surette isnat edilir.
  5. E
    Söz konusu fiillerden yalnızca II numaralı fiil devlete isnat edilebilir; I ve III numaralı fiiller devletin resmi politikasıyla uyuşmadığı için atıf dışı kalır.

Answer

I numaralı yetki aşımı fiili ve II numaralı başarılı isyancı hareketin fiili devlete isnat edilirken, III numaralı münferit sivil saldırısı devlete isnat edilemez.
2001 tarihli UHK Taslak Maddeleri'ne göre; devlet organı statüsündeki kişilerin (Madde 4) resmi sıfatla yaptıkları fiiller, yetki aşımı (ultra vires) olsa dahi (Madde 7) devlete isnat edilir. Ayrıca, başarılı olup yeni hükümeti kuran isyancı hareketlerin fiilleri de (Madde 10) geriye dönük olarak o devlete atfedilir. Buna karşın, özel kişilerin fiilleri devlet tarafından kabul edilmedikçe veya devletin bu konuda bir ihmali (önleme/cezalandırma yükümlülüğü ihlali) kanıtlanmadıkça devlete isnat edilemez.

Step-by-Step Solution

1
I numaralı durumun incelenmesi (Ultra Vires)
Devlet organı (birim amiri) resmi sıfatla hareket etmektedir.
UHK Taslak Maddeleri Madde 7 uyarınca, organlar yetkilerini aşsalar veya talimatlara aykırı davransalar dahi fiilleri devlete isnat edilir.
2
II numaralı durumun incelenmesi (İsyancı Hareketler)
İsyancı hareket başarılı olmuş ve yeni hükümeti kurmuştur.
UHK Taslak Maddeleri Madde 10 uyarınca, yeni hükümeti kuran bir hareketin fiilleri o devletin fiili kabul edilir.
3
III numaralı durumun incelenmesi (Münferit Şahıslar)
Fiil, devletle bağı olmayan sivil bir grup tarafından, devletin müdahale imkanının olmadığı bir anda işlenmiştir.
Özel kişilerin fiilleri devlete isnat edilmez (Madde 11'deki benimseme durumu hariç) ve devletin 'özen yükümlülüğü' ihlali saptanmamıştır.
4
Sonuçların sentezlenmesi
I (İsnat edilir), II (İsnat edilir), III (İsnat edilmez).
Her üç durumun uluslararası hukuk kuralları çerçevesindeki atıf rejimleri farklılık göstermektedir.

Key Concept

İsnadiyet (Atıf) Kuralları ve Devletin Sorumluluğu
Rate this question