Question

Difficulty: MediumBağımlılık Teorisi

Bağımlılık Teorisi, 19501950 ve 19601960'lı yıllarda Latin Amerika'da ortaya çıkarak ana akım Modernleşme Kuramı'nın az gelişmişliğe bakış açısını sert bir şekilde eleştirmiştir. Modernleşme Kuramı az gelişmişliği ülkelerin 'geleneksel' yapılarından kaynaklanan ve zamanla aşılacak bir 'aşama' olarak görürken; Bağımlılık Teorisi bu durumu uluslararası sistemin yapısıyla açıklar. Bu teorik çerçeveye göre az gelişmişliğin (underdevelopment) temel mahiyeti aşağıdakilerden hangisidir?

  1. Uluslararası kapitalist sistemin işleyişi sonucunda merkez (core) ülkelerin kalkınması için çevre (periphery) ülkelerin aktif olarak az gelişmiş bırakılması sürecidir.Answer
  2. B
    Uluslararası sistemdeki aktörlerin ekonomik etkileşimler yoluyla birbirlerine duydukları karşılıklı bağımlılık (interdependence) ve hassasiyet durumudur.
  3. C
    Dünya sistemindeki merkez, çevre ve yarı-çevre (semi-periphery) ülkeleri arasındaki hiyerarşik iş bölümünün sistemik istikrarı sağlamasıdır.
  4. D
    Uluslararası anarşi ortamında devletlerin kendi kendine yetebilme kapasitelerinin düşük olması nedeniyle ortaya çıkan bir güvenlik sorunudur.
  5. E
    Geleneksel toplum yapısından modern ekonomik 'kalkış' (take-off) aşamasına geçiş sürecinde yaşanan geçici bir sermaye birikimi eksikliğidir.

Answer

Az gelişmişliğin, küresel kapitalist sistemin işleyişi içinde merkez ülkelerin zenginleşmesi için çevre ülkelerin aktif bir şekilde az gelişmiş bırakılması süreci olduğunu ifade eden seçenek doğrudur.
Bağımlılık Teorisi'ne göre az gelişmişlik, gelişmişliğin bir önceki aşaması veya bir 'eksiklik' durumu değildir. Aksine, çevre ülkelerin dünya kapitalist sistemine entegrasyonu sonucunda merkez ülkelerin büyümesini finanse etmek için bizzat 'üretilmiş' ve sürdürülen bir durumdur. Bu asimetrik ilişkide merkez, çevrenin hammaddesini ve artı değerini sömürerek kendi kalkınmasını sağlar.

Step-by-Step Solution

1
Teorinin kökenini ve temel iddiasını analiz etme
Bağımlılık Teorisi, az gelişmişliğin içsel nedenlerden değil, uluslararası sistemin yapısından kaynaklandığını savunur.
Teori, Modernleşme Kuramı'nın 'içsel nedenler' vurgusuna karşı yapısalcı bir eleştiri getirir.
2
Merkez ve çevre kavramlarını ilişkilendirme
Merkez ülkelerin sermaye biriktirme süreci, çevre ülkelerden transfer edilen artık değer (surplus) üzerinden gerçekleşir.
Bağımlılık ilişkisi, zenginliğin merkezde toplanmasını sağlayan bir mekanizmadır.
3
Modernleşme Kuramı ve diğer teorilerden ayrıştırma
Az gelişmişlik geçici bir aşama değil, sistemin ürettiği kalıcı bir sonuçtur; yarı-çevre gibi kavramlar bu teoride temel odak değildir.
Teorinin kendine özgü mahiyetini belirlemek için diğer eleştirel ve ana akım teorilerden ayrılması gerekir.

Key Concept

Bağımlılık Teorisi ve Yapısal Az Gelişmişlik
Estimated Time:1m 15s
Rate this question