Question

Difficulty: MediumHukuka Aykırılığı Ortadan Kaldıran Haller

Uluslararası Hukuk Komisyonu (ILC) tarafından hazırlanan 'Devletin Uluslararası Aykırı Fiillerinden Doğan Sorumluluğu' taslak maddeleri kapsamında düzenlenen 'Zaruret Hali' (Necessity) ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

  1. A
    Fiilin, devletin temel bir menfaatini ağır ve yakın bir tehlikeden korumak için başvurabileceği tek yol olması gerekir.
  2. B
    İlgili fiilin, yükümlülük borçlu olunan devletin veya uluslararası toplumun temel bir menfaatine ciddi bir zarar vermemesi gerekir.
  3. C
    Zaruret haline konu olan durumun ortaya çıkmasına ilgili devletin kendi eylemleriyle katkıda bulunmuş olması halinde bu gerekçeye dayanılamaz.
  4. D
    Zaruret hali, uluslararası hukukun emredici bir normundan (jus cogens) kaynaklanan bir yükümlülüğün ihlal edilmesini hukuka uygun hale getirir.
  5. Söz konusu fiilin, devletin iradesi dışında gerçekleşen, öngörülemeyen ve karşı konulamaz bir dış gücün etkisiyle işlenmiş olması gerekir.Answer

Answer

Zaruret halinin devletin iradesi dışında gerçekleşen ve karşı konulamaz bir güçten kaynaklanması gerektiğini savunan ifade yanlıştır; çünkü bu tanım mücbir sebep (force majeure) kavramına aittir.
Doğru cevap olan ifade, zaruret halini 'irade dışı ve karşı konulamaz' bir güç olarak tanımlayarak kavramsal bir hata yapmaktadır. Uluslararası hukukta bu tanım mücbir sebep (force majeure) için kullanılır. Zaruret halinde (necessity) devlet, ağır ve yakın bir tehlikeden temel bir menfaatini korumak için başka bir devletin hakkını bilinçli bir tercih yaparak ihlal eder. Ancak bu durumda bile jus cogens normlar ihlal edilemez ve devletin bu tehlikeli durumun oluşmasında kusuru/katkısı bulunmamalıdır.

Step-by-Step Solution

1
Zaruret Hali (Necessity) ile Mücbir Sebep (Force Majeure) arasındaki temel ayrımı belirle.
Zaruret hali bir 'bilinçli tercih' iken, mücbir sebep 'irade dışı' bir durumdur.
Zaruret halinde devlet, temel bir menfaatini korumak için bilerek başka bir yükümlülüğünü ihlal eder; oysa mücbir sebepte devletin fiili işlemekten başka seçeneği veya fiziksel imkanı yoktur.
2
Zaruret halinin kısıtlamalarını (Jus Cogens ve Katkı Payı) gözden geçir.
Jus cogens normlar ihlal edilemez ve devlet krizin çıkışına katkıda bulunmamış olmalıdır.
Uluslararası hukukta emredici kuralların üstünlüğü mutlak olup, devletin kendi kusuruna dayanarak sorumluluktan kaçması (nemo auditur propriam turpitudinem allegans) engellenir.
3
Seçeneklerdeki tanımları hukuki şartlarla eşleştir.
Fiilin irade dışı ve karşı konulamaz olması gerektiği yönündeki önerme, mücbir sebebin tanımıyla örtüşmektedir.
Tanım hatası yapılmış olup, zaruret halinde devlet 'irade dışı' değil, 'zorunlu bir seçim' dahilinde hareket eder.

Key Concept

Zaruret Hali ve Mücbir Sebep Ayrımı

Practice More

Mücbir sebep ve tehlike hali (distress) arasındaki farkları inceleyerek hukuka aykırılığı kaldıran haller konusunu pekiştirebilirsiniz.
Estimated Time:1m 30s
Rate this question