Uluslararası Adalet Divanı (UAD) Statüsü’nün 38. maddesinin 1. fıkrasının (d) bendi uyarınca, "çeşitli ulusların en üst düzeyde yetkin hukukçularının öğretileri" (doktrin), hukuk kurallarının saptanmasında yardımcı araç olarak kabul edilmektedir. Bu kaynağın uluslararası hukuk sistemindeki normatif hiyerarşisi ve yargısal süreçlerdeki işlevi dikkate alındığında, doktrinin hukuki karakterine ilişkin aşağıdaki değerlendirmelerden hangisi doğrudur?
- Doktrin, bağımsız bir norm yaratma kaynağı olmayıp; teamül hukukunun oluşumu için gerekli olan 'opinio juris'in varlığını ispatlamak veya muğlak antlaşma hükümlerini yorumlamak amacıyla kullanılan, kuralın kendisini değil varlığını teyit eden bir 'tespit aracı' niteliğindedir.Answer
- BDoktrin, UAD Statüsü’nün 38/1-d bendinde yargı kararlarıyla birlikte zikredildiği için, Madde 59 uyarınca davanın tarafları üzerinde doğrudan bağlayıcılık kazanan ve maddi hukuk kuralı oluşturan bir kaynaktır.
- CUluslararası hukukta 'asli kaynaklar' arasında bir boşluk (non-liquet) doğması durumunda doktrin, Divan tarafından 'hukukun genel ilkeleri' ile aynı hiyerarşik düzeye yükseltilerek uyuşmazlığın çözümünde doğrudan birincil dayanak haline gelir.
- DDoktrin, devletlerin 'tek taraflı işlemleri' ile benzer hukuki sonuçlar doğurduğundan, bir kuralın uluslararası alanda kabul görmesi için sağlanan doktrinel oybirliği, teamülün maddi unsuru olan 'devlet uygulaması' ile eş değer hukuki güce sahiptir.
- EDoktrin, sadece mevcut hukuk kurallarını açıklamakla sınırlı kalmayıp, 'de lege ferenda' (olması gereken hukuk) bağlamında sunduğu önerilerle, Divan önünde görülen davalarda 'lex lata' (yürürlükteki hukuk) ile aynı bağlayıcılığa sahip bir veri seti sunar.
Answer
Doktrin, kural koyucu (law-making) bir kaynak olmayıp, mevcut kuralların varlığını ve kapsamını teyit eden yardımcı bir tespit aracıdır.
Uluslararası hukukta doktrin, hukuk kuralı ihdas eden formal bir kaynak değildir. İşlevi, antlaşmalar, teamül ve hukukun genel ilkeleri gibi asli kaynaklarda yer alan normların tam olarak ne anlama geldiğini netleştirmek veya bu kuralların varlığına dair bilimsel kanıt sunmaktır. Bu nedenle 'tespit aracı' (subsidiary means for determination) nitelemesi, doktrinin hukuki karakterini en doğru şekilde yansıtır.
Step-by-Step Solution
Key Concept
Doktrin, uluslararası hukukun asli (asli/birincil) bir kaynağı değil, kuralların içeriğini belirlemeye yarayan yardımcı (subsidiary) bir kaynaktır.
Practice More
Uluslararası Adalet Divanı Statüsü Madde 59'un yargı kararları üzerindeki etkisini ve bu etkinin doktrinden farkını inceleyebilirsiniz.
Estimated Time:2m 30s