Question

Difficulty: Hardİsnadiyet (Atıf) Kuralları ve Sorumluluğun Doğması

Zeta Cumhuriyeti'nde meydana gelen siyasi çalkantılar sürecinde bazı uluslararası nitelikli hadiseler vuku bulmuştur:

I. Emniyet teşkilatına mensup bir komiser, resmi üniforması üzerinde ve nöbet saatinde olmasına rağmen, amirlerinin kesin yasağını çiğneyerek ve yetkilerini açıkça aşarak (ultra vires) komşu ülkenin büyükelçilik binasına ateş açmıştır.
II. Hiçbir devlet yönlendirmesi veya kontrolü altında olmayan sıradan şehir sakinleri, anlık bir provokasyonla limandaki yabancı bir ticaret gemisine hasar vermiştir. Güvenlik güçleri olaya derhal müdahale etmiş ve devletin herhangi bir önleme ihmali (due diligence eksikliği) tespit edilmemiştir.
III. Ülkenin güneyini kontrol eden bir direniş cephesi, çatışmalar sırasında yabancı yatırımcılara ait fabrikaları tahrip etmiştir. Bu direniş cephesi, aylar süren mücadelenin ardından mevcut hükümeti devirerek Zeta Cumhuriyeti'nin resmi ve meşru otoritesi statüsünü kazanmıştır.
IV. Kuzey bölgesindeki bağımsızlık yanlısı silahlı bir oluşum, sınır ötesi operasyonlar düzenlemiş, ancak nihayetinde devletin kolluk kuvvetlerince tamamen tasfiye edilmiştir.

Uluslararası Hukuk Komisyonu tarafından hazırlanan Devletin Sorumluluğuna İlişkin Taslak Maddeler dikkate alındığında, bu vakaların Zeta Cumhuriyeti'ne atfedilmesi (isnadiyeti) konusunda aşağıdaki hukuki değerlendirmelerden hangisi isabetlidir?

  1. A
    Emniyet mensubu amirlerinin talimatı dışına çıkarak yetki aşımında bulunduğu için eylemi devlete isnat edilemezken; sıradan sakinlerin eylemi, olay ülke egemenlik alanında gerçekleştiği için doğrudan devlete atfedilir.
  2. B
    Söz konusu vakaların tamamında devletin doğrudan yönlendirmesi veya kastı bulunmadığından eylemler devlete atfedilmez; uluslararası hukukun mutlak süjesi oldukları varsayılan bireyler doğrudan kendi adlarına sorumlu tutulurlar.
  3. C
    Sıradan sakinlerin eylemleri devletin mutlak sorumluluğunu doğurur, ancak mağdurların Zeta Cumhuriyeti iç hukuk yollarını tüketmemesi diplomatik koruma hakkını engellediği için eylemlerin devlete isnadiyeti düşer.
  4. D
    Sıradan sakinlerin eylemleri devlete isnat edilebilirken, emniyet mensubunun ve direniş cephesinin eylemleri hukuka aykırılığı ortadan kaldıran zaruret hali ve mücbir sebep kapsamında değerlendirildiğinden isnadiyet ortadan kalkar.
  5. Emniyet mensubunun yetkisini aşarak gerçekleştirdiği eylem ile nihayetinde meşru otorite haline gelen direniş cephesinin geçmiş eylemleri devlete isnat edilebilir; ancak anlık galeyana gelen sakinlerin ve tasfiye edilen oluşumun eylemleri devlete atfedilemez.Answer

Answer

Doğru hukuki değerlendirme, emniyet mensubunun yetkisini aşarak gerçekleştirdiği eylem ile nihayetinde meşru otorite haline gelen direniş cephesinin çatışma dönemindeki eylemlerinin devlete isnat edilebilir olduğunu; ancak anlık galeyana gelen sıradan sakinlerin ve başarısız olup tasfiye edilen oluşumun eylemlerinin devlete atfedilemeyeceğini belirten seçenektir.
Devletin Sorumluluğuna İlişkin ILC Taslak Maddeleri uyarınca isnadiyet tespiti oldukça net kurallara bağlanmıştır. Madde 7 gereği, devlet organlarının ve yetkili kılınmış kişilerin resmi sıfatla hareket ederken yetkilerini aşmaları (ultra vires) eylemin devlete isnat edilebilirliğini ortadan kaldırmaz. Madde 10 gereği, meşru hükümet haline gelmeyi başaran bir ayaklanma hareketinin eylemleri geriye dönük olarak (ex tunc) yeni devlete atfedilir. Diğer taraftan, devletin koruma yükümlülüğünü ihmal etmediği özel kişi eylemleri ile başarılı olamayan isyancı grupların eylemleri devlete isnat edilemez. Doğru seçenek bu dört durumun ILC kurallarına uygun sentezini yapmaktadır.

Step-by-Step Solution

1
Emniyet mensubunun (I. vaka) durumunun değerlendirilmesi
Eylem devlete isnat edilir.
Bir devlet organı veya görevlisi resmi sıfatıyla hareket ettiği sürece, yetkisini aşsa veya talimatlara aykırı davransa dahi (ultra vires) fiili devlete isnat edilir.
2
Sıradan şehir sakinlerinin (II. vaka) durumunun değerlendirilmesi
Eylem devlete isnat edilmez.
Özel kişilerin eylemleri, ancak devletin talimatı, yönlendirmesi veya kontrolü altında gerçekleştirilmişse devlete isnat edilir. Olayda devletin gerekli özeni gösterme (due diligence) yükümlülüğünü ihlal etmediği belirtildiğinden sorumluluk doğmaz.
3
Direniş cephesinin (III. vaka) durumunun değerlendirilmesi
Eylem devlete isnat edilir.
Yeni devlet hükümeti haline gelmeyi başaran bir isyancı hareketin veya başka bir oluşumun fiilleri, uluslararası hukukta geriye dönük olarak o devletin fiili sayılır.
4
Tasfiye edilen silahlı oluşumun (IV. vaka) durumunun değerlendirilmesi
Eylem devlete isnat edilmez.
Başarısız olan ve amacına ulaşamadan dağıtılan ayaklanma veya ayrılıkçı hareketlerin fiilleri devlete isnat edilemez.

Key Concept

Devletin uluslararası sorumluluğunda isnadiyet (atıf) ilkeleri, ultra vires organ eylemleri ve isyancı grupların statüsü.
Rate this question