Robert Cox, 1981 tarihli "Sosyal Güçler, Devletler ve Dünya Düzenleri" adlı ufuk açıcı makalesinde, "Teori her zaman birileri ve bir amaç içindir." önermesiyle ana akım uluslararası ilişkiler kuramlarına meydan okumuştur. Teorileri "sorun çözücü teori" ve "eleştirel teori" olarak ikiye ayıran Cox, aynı zamanda Antonio Gramsci'nin hegemonya kavramını uluslararası ilişkilere uyarlamıştır.
Buna göre, Robert Cox'un yaklaşımı bağlamında Eleştirel Teori ve uluslararası hegemonya anlayışı ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?
- Eleştirel teori, mevcut kurumların ve güç ilişkilerinin tarihsel süreçte nasıl oluştuğunu sorgulayarak insanın özgürleşmesini amaçlarken; hegemonya sadece maddi zorlamayla değil, kurumlar ve fikirler aracılığıyla üretilen bir rıza ile sürdürülür.Answer
- BHegemonya, uluslararası sistemde yalnızca en yüksek askeri ve ekonomik kapasiteye sahip devletin zorlayıcı gücüyle kurulur; ideolojik rıza üretimi veya sivil toplum unsurları bu süreçte işlevsizdir.
- CSorun çözücü teorileri reddeden eleştirel yaklaşım, adil bir dünya düzeninin ancak devletlerin göreli kazançlar yerine uluslararası kurumlarda mutlak kazançlara odaklanmasıyla sağlanabileceğini öne sürer.
- DEleştirel teorinin uluslararası ilişkilerdeki temel önceliği, devlet merkezli güvenlik anlayışını derinleştirerek anarşik yapıda ulusal bekanın ve devletin dış tehditlerden özgürleşmesinin sağlanmasıdır.
- ECox'un teorisi, küresel sistemi katı bir şekilde merkez ve çevre olarak ikiye ayırır ve hegemonik istikrarın sadece yarı-çevre ülkelerin sisteme tam entegrasyonu ile anlaşılabileceğini savunur.
Answer
Eleştirel teori, mevcut kurumların ve güç ilişkilerinin tarihsel süreçte nasıl oluştuğunu sorgulayarak insanın özgürleşmesini amaçlarken; hegemonya sadece maddi zorlamayla değil, kurumlar ve fikirler aracılığıyla üretilen bir rıza ile sürdürülür.
Robert Cox'un eleştirel teorisi, mevcut statükoyu meşrulaştıran ve uluslararası sistemi tarih dışı bir gerçeklik olarak kabul eden sorun çözücü (problem-solving) teorilerden radikal biçimde ayrılır. Eleştirel teori, bu düzenin tarihsel süreçte nasıl inşa edildiğini sorgulayarak insanın kısıtlamalardan özgürleşmesini (emancipation) hedefler. Ayrıca Cox, Gramsci'den ödünç aldığı hegemonya kavramıyla, küresel düzenin yalnızca hegemon devletin maddi kapasitesi ve zor kullanma gücüyle değil; uluslararası kurumlar, evrenselleştirilmiş fikirler ve değerler aracılığıyla sağlanan bir 'rıza' (consent) mekanizmasıyla ayakta tutulduğunu savunur.
Step-by-Step Solution
Key Concept
Eleştirel Teori, Problem Çözücü Teori Ayrımı ve Gramsciyen Hegemonya
Estimated Time:1m 20s