Examkin

Question

Difficulty: MediumEleştirel Teori (Frankfurt Okulu ve Robert Cox)

Robert Cox, "Sosyal Güçler, Devletler ve Dünya Düzenleri" adlı çalışmasında uluslararası ilişkiler teorilerini "sorun çözücü teori" (problem-solving theory) ve "eleştirel teori" (critical theory) olarak ikiye ayırmıştır. Cox ayrıca Antonio Gramsci'nin kavramlarını disipline taşıyarak hegemonya ve güç ilişkilerine tarihselci bir bakış açısı getirmiştir.

Buna göre, Robert Cox'un Eleştirel Teori yaklaşımı ve temel varsayımları dikkate alındığında aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

  1. Eleştirel teori, "Teori her zaman birileri için ve bir amaç uğrunadır" ilkesinden hareketle, sorun çözücü yaklaşımların statükocu yapısını reddeder ve mevcut düzenin nasıl değiştirilebileceğini sorgulayarak insanlığın özgürleşmesini (emancipation) hedefler.Answer
  2. B
    Cox'un Gramsci'den devraldığı hegemonya kavramı; rıza, ideoloji ve kurumlardan bağımsız olarak, yalnızca en büyük askeri ve ekonomik güce sahip devletin diğerleri üzerindeki kaba tahakkümünü ifade eder.
  3. C
    Eleştirel teorinin temel amacı, devletlerin ulusal güvenliklerini tehdit eden askeri unsurlara odaklanarak, anarşik uluslararası sistemde devletin bekasını (survival) güvence altına almaktır.
  4. D
    Sorun çözücü teoriler eleştirilirken, asıl teorik çabanın devletlerin uluslararası işbirliklerinden elde edecekleri göreli kazançları (relative gains) maksimize etmek olması gerektiği savunulur.
  5. E
    Cox, anarşinin uluslararası sistemde devletlerin kendi pratikleriyle sosyal olarak inşa edildiği fikrini reddederek, onu hiçbir şekilde aşılamayacak, kalıcı ve verili bir durum olarak niteler.

Answer

Eleştirel teori, "Teori her zaman birileri için ve bir amaç uğrunadır" ilkesinden hareketle, sorun çözücü yaklaşımların statükocu yapısını reddeder ve mevcut düzenin nasıl değiştirilebileceğini sorgulayarak insanlığın özgürleşmesini (emancipation) hedefler.
Robert Cox, teorilerin asla yansız olamayacağını savunarak ana akım (özellikle Neorealist ve Neoliberal) yaklaşımları 'sorun çözücü' olarak tanımlamış ve onların mevcut eşitsiz sistemi pürüzsüz işletmekten öteye gidemediklerini belirtmiştir. Doğru seçenek, Cox'un eleştirel teorisinin kurucu ilkesi olan değer-bağımlılık ('Teori her zaman birileri içindir') argümanını ve nihai normatif hedefi olan 'özgürleşme' (emancipation) kavramını eksiksiz biçimde ifade etmektedir.

Step-by-Step Solution

1
Robert Cox'un teorik ayrımının temellerini hatırlayın.
Cox teorileri 'Sorun Çözücü' (verili düzeni korumaya çalışan ana akım yaklaşımlar, örn: Neorealizm) ve 'Eleştirel' (düzenin nasıl oluştuğunu sorgulayan yaklaşımlar) olarak ikiye ayırır.
Teorilerin tarafsızlığını ve amacını analiz etmek için bu temel ayrımın bilinmesi şarttır.
2
Eleştirel Teorinin nihai amacını ve temel aforizmasını belirleyin.
Cox'un 'Teori her zaman birileri için ve bir amaç uğrunadır' sözü, hiçbir bilginin değerden bağımsız olmadığını ve eleştirel yaklaşımın 'özgürleşme' (emancipation) gayesi taşıdığını gösterir.
Cox'un felsefesinin kalbi, tarafsızlık illüzyonunu yıkmak ve ezilenler lehine dünyayı dönüştürme potansiyelini ortaya koymaktır.
3
Seçenekleri analiz ederek sorun çözücü (Neorealist/geleneksel) kavramları içerenleri eleyin.
Salt askeri tahakküm (Hegemonya yanılgısı), devletin bekası (survival), göreli kazanç (relative gains) ve verili anarşi kavramları geleneksel teorilere aittir ve Cox tarafından eleştirilir. Özgürleşmeyi amaçlayan seçenek doğru olandır.
Soruda Cox'un 'Eleştirel Teori' anlayışı sorulduğu için, Neorealist ve statükocu varsayımları yansıtan seçenekler yanlış kabul edilmelidir.

Key Concept

Sorun Çözücü Teori ve Eleştirel Teori Ayrımı (Robert Cox)
Rate this question

Topics

Eleştirel Teori (Frankfurt Okulu ve Robert Cox)

More questions from this topic