Question

Difficulty: HardUluslararası Örgütlerin Hukuki Kişiliği

Uluslararası hukukta devletlerin "asli ve tam" süjeler olmasına karşılık, uluslararası örgütlerin hukuk süjeliği ve bu kişiliğin sınırları, devletlerin iradeleriyle yaratılan "türev" bir nitelik taşır. Uluslararası Adalet Divanı'nın (UAD) 1949 tarihli "Birleşmiş Milletler Hizmetinde Uğranılan Zararların Tazmini" (Reparation for Injuries) danışma görüşü, bu konudaki hukuki çerçevenin belirlenmesinde en önemli emsaldir.

Buna göre, uluslararası örgütlerin hukuki kişiliği ve bu kişiliğin kapsamına ilişkin aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

  1. A
    Uluslararası örgütlerin hukuki kişiliği, devletlerin sahip olduğu egemenlik unsuruna değil, örgütün görevlerini yerine getirebilmesi için gerekli olan "fonksiyonel gereklilik" (functional necessity) ilkesine dayanır.
  2. B
    UAD'ye göre Birleşmiş Milletler, uluslararası toplumun büyük bir çoğunluğunu temsil etme kabiliyeti sayesinde sadece üye devletler nezdinde değil, tüm devletler bakımından geçerli olan "objektif" bir kişiliğe sahiptir.
  3. C
    Uluslararası örgütlerin antlaşma yapma ehliyeti (jus tractatuum), onların devletler gibi asli süje olduklarının değil, kurucu antlaşmadaki amaçlarını gerçekleştirmek için sahip oldukları fonksiyonel kişiliğin bir sonucudur.
  4. D
    Sınırlı katılımlı veya bölgesel bir uluslararası örgütün hukuki kişiliği, kural olarak sadece bu örgütü tanıyan veya üye olan devletler bakımından sonuç doğuran "sübjektif" bir niteliktedir.
  5. Uluslararası örgütler, hukuk süjeliği kazandıkları andan itibaren devletler gibi "asli" bir statüye kavuşur ve kurucu antlaşma ile sınırlı olmaksızın devletlerin egemenlikten kaynaklanan tüm yetkilerini kullanma ehliyetine sahip olurlar.Answer

Answer

Uluslararası örgütlerin asli statüye sahip olduğunu ve devletlerin egemenlikten kaynaklanan tüm yetkilerini sınırsızca kullanabileceğini savunan ifade yanlıştır.
Uluslararası örgütler, devletlerin aksine asli süje değil, devletler tarafından yaratılan türev süjelerdir. Hak ehliyetleri devletler gibi sınırsız olmayıp, kurucu antlaşmalarında belirlenen amaçlar ve bu amaçlar için zorunlu olan fonksiyonel gereklilik (functional necessity) ilkesi ile sınırlıdır. Dolayısıyla devletlerin egemenlikten kaynaklanan tüm yetkilerini kullanamazlar.

Step-by-Step Solution

1
Süje türlerinin ayrımını yapın.
Devletler uluslararası hukukun asli (primary) ve tam süjeleridir; örgütler ise devletler tarafından kurulan türev (derivative) süjelerdir.
Örgütlerin kişiliği kendi başlarına var olmaz, devletlerin iradesine dayanır.
2
1949 Reparation for Injuries davasındaki temel ilkeleri hatırla.
UAD, örgütün bir devlet olmadığını, yetkilerinin fonksiyonel gereklilik (functional necessity) ilkesine ve zımni yetkilere (implied powers) dayandığını belirtmiştir.
Örgütlerin hak ehliyeti, sadece kendilerine verilen görevleri yerine getirmek için gereken alanla sınırlıdır (İhtisas İlkesi).
3
Kişiliğin objektif ve sübjektif ayrımını analiz et.
BM gibi evrensel nitelikli örgütler objektif kişiliğe sahipken, sınırlı örgütler sadece üye/tanıyan devletler için sübjektif kişilik taşır.
BM'nin temsil gücü, onun üye olmayanlara karşı da hak talebinde bulunabilmesine (objektif kişilik) imkan tanır.

Key Concept

Uluslararası Örgütlerin Türev ve Fonksiyonel Kişiliği

Practice More

Uluslararası örgütlerin zımni yetkileri (implied powers) ile devletlerin yetki genişliği arasındaki farkları inceleyiniz.
Estimated Time:2m 30s
Rate this question