Question

Difficulty: MediumHukuka Aykırılığı Ortadan Kaldıran Haller

Uluslararası Hukuk Komisyonu (ILC) tarafından hazırlanan 'Devletin Uluslararası Aykırı Fiillerinden Doğan Sorumluluğu' taslak maddelerine göre, bir devletin 'zaruret hali' (necessity) mazeretine dayanarak bir fiilin hukuka aykırılığını ortadan kaldırabilmesi için belirli şartların varlığı gereklidir. Buna göre, bir devletin zaruret hali mazeretine dayanarak sorumluluktan kurtulmasını kesin olarak engelleyen durum aşağıdakilerden hangisidir?

  1. Gerçekleştirilen fiilin, uluslararası hukukun emredici bir kuralı (jus cogens) ile çatışmasıAnswer
  2. B
    Söz konusu fiilin, devletin iradesi dışında gerçekleşen ve ifayı maddi olarak imkansız kılan mücbir bir sebebe dayanması
  3. C
    İlgili devletin, zaruret halinin ortaya çıkmasına kendi eylemleriyle herhangi bir şekilde katkıda bulunmamış olması
  4. D
    Zaruret halinin dayandığı tehlikenin, devletin hayati bir ekonomik menfaatini ağır ve yakın bir şekilde tehdit etmesi
  5. E
    Yükümlülüğün ihlal edildiği devletin, bu işleme önceden açık bir rıza göstermemiş olması

Answer

Gerçekleştirilen fiilin, uluslararası hukukun emredici bir kuralı (jus cogens) ile çatışması, zaruret hali de dahil olmak üzere tüm hukuka aykırılığı ortadan kaldıran haller için mutlak bir engel teşkil eder.
Uluslararası Hukuk Komisyonu'nun (ILC) 26. maddesi uyarınca, hiçbir hukuka aykırılığı ortadan kaldıran hal (rıza, meşru müdafaa, karşı önlemler, mücbir sebep, tehlike hali veya zaruret hali), uluslararası hukukun genel emredici bir normundan (jus cogens) kaynaklanan bir yükümlülüğe aykırı fiili meşrulaştıramaz. Dolayısıyla, bir devletin zaruret hali mazeretiyle yaptığı eylem bir jus cogens normunu (örneğin kuvvet kullanma yasağı veya temel insan hakları) ihlal ediyorsa, bu mazeret hukuken geçersizdir.

Step-by-Step Solution

1
Zaruret halinin (necessity) hukuki mahiyetini değerlendir
Zaruret hali, bir devletin ağır ve yakın bir tehlike karşısında tek çare olarak yükümlülüğünü ihlal etmesidir.
Mazeretin hangi şartlarda ileri sürülebileceğini anlamak için temel tanımı bilmek gerekir.
2
ILC Taslak Maddeleri'ndeki genel kısıtlamaları kontrol et
ILC 26. Madde, hiçbir mazeret halinin emredici kurallara (jus cogens) aykırı fiilleri haklı çıkaramayacağını belirtir.
Jus cogens normlar, uluslararası hukuk hiyerarşisinin en tepesinde yer alır ve hiçbir istisnaya izin vermez.
3
Seçeneklerdeki mazeret kısıtlamalarını karşılaştır
Jus cogens ihlali mutlak bir engeldir; oysa mücbir sebep ayrı bir haldir ve devletin katkıda bulunmaması bir şarttır.
Zaruret hali ile mücbir sebep arasındaki ayrımı ve 'katkıda bulunmama' (non-contribution) kuralını ayırt etmek gerekir.

Key Concept

Jus Cogens ve Zaruret Hali İlişkisi

Practice More

ILC taslak maddelerindeki 'Tehlike Hali' (Distress) ile 'Zaruret Hali' (Necessity) arasındaki 'insan hayatı' vs 'devlet menfaati' ayrımını inceleyiniz.
Estimated Time:1m 30s
Rate this question