X Devleti sınırları içerisinde faaliyet gösteren 'Z Grubu' adlı silahlı bir yapı, komşu Y Devleti'nin topraklarına girerek bu devlete ait bir kamu binasını ele geçirmiş ve buradaki sivil memurları rehin almıştır. Eylemin gerçekleştiği sırada X Devleti ile Z Grubu arasında herhangi bir organik bağ veya operasyonel emir-komuta zinciri saptanamamıştır. Ancak olayın ardından X Devleti'nin en üst düzey makamları, 'Z Grubu'nun bu eyleminin X Devleti'nin milli politikaları doğrultusunda gerçekleştirilmiş meşru bir adım olduğunu, bu eylemi bütünüyle sahiplendiklerini ve grubun kendi adlarına hareket ettiğini resmen beyan etmiştir.
Uluslararası Hukuk Komisyonu’nun (UHK) 2001 tarihli Taslak Maddeleri çerçevesinde, söz konusu eylemin X Devleti’ne isnat edilebilirliği hakkında aşağıdakilerden hangisi doğrudur?
- Eylemin başlangıçta özel bir grup tarafından gerçekleştirilmiş olmasına rağmen, X Devleti'nin bu davranışı sonradan kendi eylemi olarak kabul edip sahiplenmesi nedeniyle isnadiyet gerçekleşir.Answer
- BEylem anında X Devleti'nin grup üzerinde 'etkin kontrolü' (effective control) bulunmadığı için, sonradan yapılan irade açıklamaları haksız fiilin devlete isnat edilmesine imkân tanımaz.
- CUluslararası hukukta özel kişilerin eylemleri sadece 'genel kontrol' (overall control) altındayken devlete isnat edilebileceğinden, sahiplenme beyanı hukuki bir sonuç doğurmaz.
- DX Devleti'nin beyanı sadece bir 'siyasi destek' mahiyetindedir; hukuki isnadiyet için grubun devlet hiyerarşisine organik olarak eklemlenmiş resmi bir organ olması şarttır.
- ESilahlı grupların eylemleri ancak bu grubun başarılı olup X Devleti'nin yeni hükümetini kurması veya yeni bir devlet olarak ortaya çıkması durumunda devlete isnat edilebilir.