Examkin

Question

Difficulty: EasyHukuka Uygun Fiillerden Kaynaklanan (Kusursuz) Sorumluluk

A Devleti sınırları içerisinde faaliyet gösteren ve tamamen yasal izinlere sahip devasa bir kimyasal madde üretim tesisinde, teknik bir arıza sonucu atmosfere yüksek miktarda zehirli gaz salınımı gerçekleşmiştir. Rüzgârın etkisiyle bu gazlar komşu B Devleti'nin hava sahasına girerek tarımsal ürünlere ve halk sağlığına ciddi boyutta sınır aşan zarar vermiştir. A Devleti, söz konusu tesisin inşasında ve denetiminde tüm uluslararası standartlara uymuş olup olayda herhangi bir ihmali bulunmamaktadır.

Bu vakada A Devleti'nin uluslararası hukuktaki sorumluluğunun niteliği ve zararın tazmini ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

  1. A
    Teknik arıza tamamen idare dışı gelişen bir mücbir sebep kabul edildiğinden, A Devleti'nin söz konusu zararlara ilişkin her türlü tazmin yükümlülüğü ortadan kalkar.
  2. B
    Sınır aşan zarar, A Devleti'nin kendi egemenlik alanındaki bir faaliyetten kaynaklandığı için uluslararası hukukun değil, tamamen o devletin iç hukukunun konusudur.
  3. Ortada hukuka aykırı bir fiil veya kusur olmamasına rağmen, faaliyetin taşıdığı aşırı tehlike (risk) nedeniyle A Devleti'nin ortaya çıkan zarardan dolayı kusursuz sorumluluğu mevcuttur.Answer
  4. D
    Zarar gören taraf olan B Devleti vatandaşlarının öncelikle A Devleti'ndeki yerel mahkemelere başvurması şarttır; aksi takdirde uluslararası düzeyde bir talep öne sürülemez.
  5. E
    Uluslararası sorumluluğun doğabilmesi için A Devleti'nin faaliyetinde mutlaka uluslararası hukuka aykırı bir fiil ve kusur kanıtlanmak zorunda olduğundan, tazminat ödenmez.

Answer

Ortada hukuka aykırı bir fiil veya kusur olmamasına rağmen, faaliyetin taşıdığı aşırı tehlike (risk) nedeniyle A Devleti'nin ortaya çıkan zarardan dolayı kusursuz sorumluluğu mevcuttur.
Doğru cevap, hukuka uygun fiillerden kaynaklanan kusursuz sorumluluğu tam olarak yansıtmaktadır. Uluslararası hukukta devletlerin uzay faaliyetleri, nükleer santral işletimi veya tehlikeli/zehirli maddelerin üretimi ve taşınması gibi faaliyetleri tamamen hukuka uygun olsa dahi 'aşırı tehlikeli (ultra-hazardous)' olarak nitelendirilir. Bu faaliyetlerden doğan sınır aşan zararlarda, devletin bir kusuru veya haksız fiili kanıtlanmasına gerek kalmaksızın, sırf yaratılan risk nedeniyle doğan zararı tazmin etme yükümlülüğü (objektif sorumluluk) mevcuttur.

Step-by-Step Solution

1
Soru kökündeki devlet faaliyetinin niteliğini ve hukuki durumunu analiz etmek.
A Devleti'nin yürüttüğü faaliyet uluslararası hukuka tamamen uygun ve yasal standartlardadır; yani ortada hukuka aykırı bir fiil (haksız fiil) veya ihmal yoktur. Ancak kimyasal madde üretimi aşırı tehlike içeren (riskli) bir faaliyettir.
Devletin uluslararası sorumluluğunun türünü doğru tespit edebilmek için eylemin hukuka uygunluğu ve taşıdığı risk potansiyeli belirlenmelidir.
2
Uluslararası hukukta sorumluluk türlerini ve rejimlerini değerlendirmek.
Klasik sorumluluk hukuka aykırı bir fiilin varlığını gerektirirken; nükleer faaliyetler, uzay çalışmaları veya ağır kimyasal endüstri gibi hukuka uygun ancak yüksek riskli faaliyetlerden doğan zararlarda 'hukuka uygun fiillerden kaynaklanan (kusursuz) sorumluluk' rejimi uygulanır.
Gelişen teknolojiyle birlikte ortaya çıkan aşırı tehlikeli faaliyetlerin doğurduğu büyük zararların sahipsiz kalmaması için risk esasına dayalı özel bir sorumluluk teorisi geliştirilmiştir.
3
Seçenekleri analiz ederek kusursuz sorumluluk tanımına ulaşmak.
A Devleti'nin herhangi bir hukuka aykırı eylemi veya kusuru olmasa dahi, yürüttüğü yüksek riskli faaliyet komşu devlette sınır aşan bir zarara yol açtığı için risk esasına dayanan tazminat yükümlülüğü (kusursuz sorumluluk) mevcuttur.
Kusursuz sorumlulukta devletin uluslararası hukuku ihlal etmesi şartı aranmaz, zarar ile aşırı tehlikeli faaliyet arasındaki illiyet bağı yeterlidir.

Key Concept

Hukuka Uygun Fiillerden Kaynaklanan (Kusursuz) Sorumluluk
Rate this question

Topics

Hukuka Uygun Fiillerden Kaynaklanan (Kusursuz) Sorumluluk