Modern uluslararası hukukta bireylerin (gerçek kişilerin) statüsü, devletlerin 'asli ve tam' süje niteliğine karşılık 'türev' (derivative) ve 'sınırlı' (limited) süjelik olarak tanımlanmaktadır. Bu tanımlama, bireyin uluslararası hukuk sistemindeki konumu hakkında derin bir teorik ayrımı ifade eder.
Buna göre, bireylerin uluslararası hukuktaki durumunu niteleyen bu iki kavramın (türev ve sınırlı olma) hukuki dayanağını en isabetli şekilde açıklayan ifade aşağıdakilerden hangisidir?
- Bireyin statüsü; kaynağını devletlerin ortak iradesiyle oluşturulan normlardan aldığı için 'türev', bu ehliyetin sadece devletlerce tanınan belirli konu ve usullerle kısıtlı olması nedeniyle de 'sınırlı' bir nitelik taşır.Answer
- BBireylerin uluslararası hukukta doğrudan dava açma ehliyetinin devletlerin iç hukuk yollarının tüketilmesine bağlı olması onun 'türev' süje olduğunu, kararların bağlayıcılığının tartışmalı olması ise 'sınırlı' süje olduğunu kanıtlar.
- CBireyler, sadece uluslararası örgütlerin kurucu antlaşmalarına taraf olabildikleri ölçüde 'türev' süje kabul edilirler; teamül hukukunun bireylere hak tanıması ise onları 'tam süje' haline getirir.
- DDiplomatik koruma müessesi, bireyin devletinden bağımsız bir süje olduğunun en somut kanıtı olduğu için birey 'asli' süje kabul edilir, ancak bu yetkinin kullanımı devletin takdirinde olduğu için 'sınırlı' süje sayılır.
- EBireylerin uluslararası sorumluluğunun bulunması (uluslararası suçlar) onların 'asli' süje olduklarını gösterirken, bu sorumluluğun uluslararası mahkemelerle sınırlı olması onları 'türev' süje yapar.
Answer
Bireyin uluslararası hukuk statüsünün kaynağını devletlerin ortak iradesinden alması (türev olma) ve bu yetkinin sadece devletlerce tanınan alanlarla kısıtlı olması (sınırlı olma) temel dayanağı oluşturur.
Doğru ifadeye göre bireyin uluslararası statüsü iki temel sütuna dayanır: Birincisi, bu statünün devletlerin ortak iradesiyle (antlaşmalar veya teamüller) yaratılmış olmasıdır ki bu 'türev' olma özelliğini açıklar. İkincisi ise, bu statünün devletler gibi genel bir yetkiyi değil, sadece insan hakları veya ceza sorumluluğu gibi devletlerce belirlenmiş spesifik alanları kapsamasıdır ki bu da 'sınırlı' olma özelliğini tanımlar.
Step-by-Step Solution
Key Concept
Bireyin Uluslararası Hukuk Kişiliği: Kaynak (Türev) ve Kapsam (Sınırlı) Ayrımı
Hints
1
Bireyin statüsünü açıklarken kullanılan 'türev' kelimesi bu kişiliğin nereden geldiğiyle, 'sınırlı' kelimesi ise neleri kapsadığıyla ilgilidir.
2
Devletlerin asli süje olmasının nedeni, herhangi bir üst iradeye ihtiyaç duymadan kendiliklerinden hak sahibi olmalarıdır. Bireyler için durum böyle midir?
3
Bireyin statüsü devletlerin rızasına bağlıdır; bu rıza geri çekilirse statü sona erer. Bu durum 'türev' olma özelliğinin en net göstergesidir.
Practice More
Bireylerin uluslararası sorumluluğu (bireysel ceza sorumluluğu) ile devletin sorumluluğu (isnadiyet) arasındaki farkları inceleyiniz.
Alternative Method
Süjeler hiyerarşisini düşünerek; devletlerin 'asli/tam' statüsünün karşıt terimlerinin (asli olmayan -> türev, tam olmayan -> sınırlı) hangi hukuki gerçekliğe tekabül ettiğini eşleştirebilirsiniz.
Estimated Time:3m 0s