Bağımlılık Teorisi içerisinde Andre Gunder Frank gibi 'durgunlukçu' (stagnationist) yazarlar, çevre ülkelerin dünya kapitalist sistemi içinde kalarak sanayileşemeyeceğini ve az gelişmişliğin sistemin yapısal bir sonucu olduğunu savunmuşlardır. Buna karşın Fernando Henrique Cardoso ve Enzo Faletto, 'bağımlı kalkınma' (dependent development) kavramsallaştırmasıyla bu yaklaşıma önemli bir eleştiri getirmişlerdir.
Cardoso ve Faletto’nun 'bağımlı kalkınma' analizi dikkate alındığında, çevre ülkelerin kalkınma dinamikleri hakkında aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?
- Çok uluslu şirketler, yerel devlet ve yerel burjuvazi arasındaki 'üçlü ittifak' aracılığıyla çevre ülkelerde sanayi üretimi artabilir; fakat bu süreç dış borçlanma ve teknolojik bağımlılık gibi yeni sömürü biçimlerini beraberinde getirir.Answer
- BAz gelişmişlik durumu, ancak metropol-uydu ilişkisinin devrimci bir kopuşla sona erdirilmesi ve uyduların kendi iç kaynaklarına yönelerek sistemden otarşik bir biçimde ayrılmasıyla ortadan kaldırılabilir.
- CDünya sistemi merkez, yarı-çevre ve çevre şeklinde hiyerarşik bir yapıya sahiptir; bu yapıdaki yarı-çevre ülkeler hem sömüren hem sömürülen konumunda kalarak sistemin istikrarını sağlarlar.
- DÇevre ülkelerdeki ekonomik geri kalmışlık, bu toplumların geleneksel değerlerinden sıyrılarak rasyonel-hukuki bir bürokrasi ve serbest piyasa ekonomisine geçememiş olmalarından kaynaklanır.
- EKarşılıklı bağımlılığın arttığı küresel sistemde, devlet dışı aktörlerin ve uluslararası örgütlerin rolü askeri gücün önüne geçmiş, bu da çevre ülkelerin pazarlık gücünü artırmıştır.
Answer
Çok uluslu şirketler, yerel devlet ve yerel burjuvazi arasındaki 'üçlü ittifak' aracılığıyla çevre ülkelerde sanayi üretimi artabilir; fakat bu süreç dış borçlanma ve teknolojik bağımlılık gibi yeni sömürü biçimlerini beraberinde getirir.
Doğru yanıt, Fernando Henrique Cardoso ve Enzo Faletto'nun geliştirdiği 'bağımlı kalkınma' modelini tam olarak açıklar. Bu modelde, çevre ülkelerde sanayileşme bir hayal değildir; aksine küresel sermaye (ÇUŞ), yerel otoriter devlet ve yerel burjuvazinin ortak çıkarları doğrultusunda sanayi hamleleri yapılabilir. Ancak bu kalkınma türü, çevre ülkeyi teknolojik, finansal ve karar alma mekanizmaları açısından merkeze daha sıkı bağlar ve gelir adaletsizliğini artırır.
Step-by-Step Solution
Key Concept
İlişkili-Bağımlı Kalkınma ve Üçlü İttifak (Cardoso & Faletto)
Hints
1
Bağımlılık Teorisi tek bir blok değildir; bazı yazarlar sistem içinde sanayileşmenin hiç mümkün olmadığını, bazıları ise 'bağımlı' bir sanayileşmenin mümkün olduğunu savunur.
2
Fernando Henrique Cardoso, Brezilya örneğinden yola çıkarak yerel devletin ve dış sermayenin nasıl bir iş birliği yaptığını analiz etmiştir.
3
Cardoso'nun modelinde 'Üçlü İttifak' (Triple Alliance) kavramı, yerel burjuvazinin merkeze eklemlenmiş rolünü vurgular.
Practice More
Bağımlılık Teorisi ile Dünya Sistemleri Teorisi arasındaki 'yarı-çevre' kavramı üzerinden yapılan temel farkları inceleyebilirsiniz.
Estimated Time:2m 0s