A Devleti vatandaşı olan bir özel şirket, B Devleti ile akdettiği yatırım sözleşmesine; "s… — KPSS Uluslararası İlişkiler

$A$ Devleti vatandaşı olan bir özel şirket, $B$ Devleti ile akdettiği yatırım sözleşmesine; "sözleşmeden kaynaklanan her türlü uyuşmazlıkta şirketin kendi devletinin diplomatik korumasına başvurmayacağını ve yalnızca $B$ Devleti'nin yargı yetkisini kabul ettiğini" belirten bir madde (Calvo Şartı) eklemiştir. Süreç içerisinde $B$ Devleti'nin hukuka aykırı işlemleri nedeniyle zarara uğrayan şirket, $A$ Devleti'nin diplomatik koruma prosedürünü başlatmasını talep etmiştir.

Uluslararası hukukta diplomatik koruma hakkının sahibi ve hukuki niteliği dikkate alındığında, bu durumla ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

A
Şirketin sözleşme ile yaptığı feragat beyanı, $A$ Devleti'nin diplomatik koruma başlatma yetkisini hukuken ortadan kaldırır.
B
Calvo Şartı uyarınca uyuşmazlık uluslararası bir nitelik kazanamayacağı için yalnızca $B$ Devleti mahkemeleri yetkilidir.
Diplomatik koruma hakkı özünde devlete ait bir hak olduğundan, bireyin veya şirketin bu haktan feragat etmesi $A$ Devleti'nin koruma kullanma yetkisini engellemez.Answer
D
Şirketin talebi $A$ Devleti için bağlayıcıdır; ancak feragat nedeniyle $A$ Devleti sadece $B$ Devleti'nden özür dilenmesini isteyebilir.
E
Diplomatik koruma bireysel bir hak olduğu için şirket dilediği zaman bu haktan vazgeçebilir ve bu vazgeçme tüm uluslararası süjeleri bağlar.

Answer

Diplomatik koruma hakkı devlete ait olduğundan, bireyin bu haktan feragat etmesi devletin koruma kullanma yetkisini engellemez.

Diplomatik koruma, uluslararası hukukta devletin kendi hakkı olarak kabul edilir. Mavrommatis Filistin İmtiyazları Davası gibi temel içtihatlarda belirtildiği üzere, devlet tabiiyetindeki bir kişinin zarar görmesini kendi hakkının ihlali olarak görür. Dolayısıyla bireyin (veya şirketin) yabancı bir devletle yaptığı sözleşmede bu haktan feragat etmesi (Calvo Şartı), tabiiyetinde bulunduğu devletin uluslararası hukuktan doğan haklarını kullanmasına engel teşkil etmez.

Step-by-Step Solution

Hakkın sahibini belirle.

Diplomatik koruma hakkı, uluslararası hukukta bireye değil, devletin bizzat kendisine ait bir haktır (droit propre).

Vattel'den bu yana gelen kural uyarınca, bir devlete vatandaşı aracılığıyla verilen zarar, devletin kendisine verilmiş sayılır.

Calvo Şartı'nın (feragat) geçerliliğini değerlendir.

Bireyin veya şirketin, devletine ait olan bir haktan sözleşme yoluyla feragat etmesi uluslararası hukuk düzeyinde sonuç doğurmaz.

Kişi, sahibi olmadığı bir haktan (devletin diplomatik koruma hakkı) feragat edemez.

Devletin takdir yetkisini kontrol et.

A

Devleti, şirketin talebi olsun ya da olmasın (veya feragat etmiş olsun), koruma kullanıp kullanmama konusunda tam takdir yetkisine sahiptir.

Diplomatik koruma devletler arası bir ilişkidir ve devletin siyasi bir tasarrufudur.

Key Concept

Diplomatik Korumanın Hukuki Niteliği ve Calvo Şartı

Hints

Diplomatik korumada asıl hak sahibi kimdir? Birey mi yoksa devlet mi?

Calvo Şartı'nın uluslararası hukuktaki geçerliliğini hatırlayın. Devletin takdir yetkisi bireyin sözleşmesiyle kısıtlanabilir mi?

Uluslararası hukukta bir devlet, vatandaşına verilen zararı kendisine verilmiş sayar. Bu durumda feragat beyanı sadece sözleşmenin taraflarını mı bağlar, yoksa devletin egemenlik hakkını da mı?

Practice More

Vatandaşlığın sürekliliği (continuous nationality) ilkesi ve iç hukuk yollarının tüketilmesi kuralının istisnaları konusuna göz atabilirsiniz.

Alternative Method

Soruyu çözerken 'Devletin Hakkı' (Droit Propre) ilkesini temel alarak bireyin beyanlarının bu üst hukuki yetkiyi sarsıp sarsamayacağını sorgulayabilirsiniz.

Estimated Time:1m 30s

Question