Bir X ülkesinde yaşanan iç karışıklıklar ve siyasi kriz döneminde aşağıdaki üç farklı gelişme kaydedilmiştir:
I. Herhangi bir resmi sıfatı bulunmayan sivil bir grubun, güvenlik güçlerinin gerekli tüm tedbirleri almış olmasına ve hiçbir gözetim veya müdahale ihmali bulunmamasına rağmen, ani bir taşkınlıkla yabancı bir diplomatik misyona saldırarak ciddi maddi hasar vermesi.
II. X devletinin resmi sınır muhafaza birliklerinin, üst makamların 'sınır ötesine kesinlikle geçilmeyecek' şeklindeki yazılı ve açık emrine kasten itaatsizlik ederek (yetki aşımı) komşu Y ülkesinin topraklarında izinsiz bir operasyon yürütmesi.
III. Mevcut hükümeti devirmek amacıyla silahlı ayaklanma başlatan bir isyancı hareketin, çatışmalar sırasında Z ülkesi vatandaşlarının yatırımlarını tahrip etmesi ve aylar süren mücadelenin ardından bu hareketin başarıya ulaşarak X ülkesinde yeni anayasal hükümeti resmen kurması.
BM Uluslararası Hukuk Komisyonu tarafından hazırlanan Devletin Uluslararası Sorumluluğuna İlişkin Taslak Maddeler çerçevesinde, söz konusu fiillerin X devletine isnadiyeti (atıf yapılması) ile ilgili aşağıdaki değerlendirmelerden hangisi hukuken doğrudur?
- ASınır muhafızları amirlerinin talimatlarına açıkça aykırı hareket ettikleri için eylemleri X devletine isnat edilemezken; yabancı misyona yönelik sivil saldırı, diplomatik misyonların mutlak dokunulmazlığı gereği gözetim ihmali aranmaksızın doğrudan devlete atfedilir.
- Sivil grubun eylemi devletin gözetim ihmali bulunmadığından X devletine atfedilemez; sınır muhafızlarının operasyonu yetki tecavüzü niteliğinde olsa dahi devletin resmi organı statüsünde hareket ettikleri için devlete isnat edilir; isyancı hareketin fiilleri ise devrimi başarıyla tamamlayıp yeni hükümeti kurdukları için geriye dönük olarak X devletine isnat olunur.Answer
- Cİsyancı hareketin eylemleri, olay anında X devletini temsil yetkisine sahip olmadıklarından hiçbir şekilde devlete isnat edilemez; sınır muhafızlarının fiilleri de emir komuta zincirini kırarak yetki aşımı barındırdığından devletin uluslararası sorumluluğunu doğurmaz.
- Dİsyancı grubun devrimi başarıyla sonuçlandırıp yeni hükümeti kurması, geçmişteki hukuka aykırı fiillerinin sorumluluğunu tamamen ortadan kaldırır; sınır muhafızlarının yetki aşan eylemleri ise kendi kişisel inisiyatifleri kabul edilip X devletine atfedilemeyeceği için her iki durumda da devlet sorumlu tutulamaz.
- ESivil grubun taşkınlığı ve isyancıların tahribatları mağduriyet ilkesi gereği doğrudan X devletine isnat edilerek uluslararası sorumluluk doğururken; sınır muhafızlarının fiilleri devletin resmi iradesini yansıtmadığı ve açık emir ihlali içerdiği için devlete isnat olunamaz.