Examkin

Hukukun Genel İlkeleri

33 questions

Question 1Question →

Uluslararası uyuşmazlıkların yargısal çözümünde asli kaynaklardan biri olan 'hukukun genel ilkeleri', uluslararası hukukta kuralsızlık (non-liquet) nedeniyle adaletin tesis edilememesini önleyen önemli bir araçtır. Ancak bu ilkelerin hukuki niteliği, kimi durumlarda 'hakkaniyet ve nisfet' (ex aequo et bono) kavramıyla kavramsal olarak karıştırılabilmektedir.

Buna göre, hukukun genel ilkelerini hakkaniyet ve nisfet kuralından ayıran en temel özellik aşağıdakilerden hangisidir?

Show answer & explanation

Answer: Yargı organının uyuşmazlığa bu ilkeleri uygulayabilmesi için tarafların kendisine önceden ayrıca ve açıkça bir yetki vermiş olmasına ihtiyaç duymaması

Answer

Yargı organının uyuşmazlığa bu ilkeleri uygulayabilmesi için tarafların kendisine önceden ayrıca ve açıkça bir yetki vermiş olmasına ihtiyaç duymaması seçeneği doğru cevaptır.
Hukukun genel ilkeleri, uluslararası hukukun asli kaynaklarından biridir ve bir uyuşmazlıkta uygulanacak antlaşma veya teâmül kuralı bulunmadığında yargıç tarafından herhangi bir özel yetkilendirmeye gerek kalmadan doğrudan (re'sen) uygulanır. Buna karşılık, yargıcın mevcut hukuku bir kenara bırakarak uyuşmazlığı tamamen adalet ve vicdan ölçülerine (hakkaniyet ve nisfet - ex aequo et bono) göre çözebilmesi için uyuşmazlık taraflarının bu yönde açık ve özel bir rıza (yetki) vermiş olması zorunludur.

Step-by-Step Solution

1
Hukukun genel ilkelerinin uluslararası hukuktaki yerini ve bağlayıcılık şartlarını belirlemek.
Hukukun genel ilkeleri (örn. ahde vefa, iyi niyet, kesin hüküm), uluslararası hukukun asli kaynaklarındandır ve yargıç tarafından uyuşmazlığın çözümünde doğrudan uygulanır.
Uluslararası yargı organları, antlaşma veya teâmül kuralı bulamadıklarında hukuk boşluğunu (non-liquet) doldurmak için bu ilkelere tarafların izni aranmaksızın başvurmakla yükümlüdür.
2
Hakkaniyet ve nisfet (ex aequo et bono) kuralının uygulanma şartlarını analiz etmek.
Hakkaniyet ve nisfet, yargıcın hukukun katı kurallarını bir kenara bırakarak adalet ve vicdan duygusuyla karar vermesidir. Ancak bunun için tarafların yargıca açıkça ve ayrıca yetki vermiş olması şarttır.
Devletlerin egemenlik haklarının korunması amacıyla, uluslararası mahkemelerin tarafların rızası olmadan mevcut hukukun dışına çıkarak hakkaniyete göre karar vermesi Uluslararası Adalet Divanı Statüsü (Madde 38/2) ile sınırlandırılmıştır.
3
İki kavramı karşılaştırarak temel ayrım noktasını tespit etmek.
Hukukun genel ilkeleri tarafların özel rızası aranmaksızın doğrudan (asli kaynak olarak) uygulanırken, hakkaniyet ve nisfet kuralı ancak tarafların açık rızasıyla uygulanabilir.
Her iki kavram arasındaki temel usuli ve hukuki fark rıza şartıdır.

Key Concept

Hukukun genel ilkeleri ile hakkaniyet ve nisfet (ex aequo et bono) ayrımında tarafların rızası şartı
Question 2Question →

Uluslararası Adalet Divanı (UAD) Statüsü'nün 38/1-c maddesinde birincil hukuk kaynağı olarak zikredilen "hukukun genel ilkeleri" ile uluslararası hukuk doktrininde bu kavramdan ayırt edilen "uluslararası hukukun genel ilkeleri" kavramı ve bu kaynağın uygulanma usulü hakkında aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Show answer & explanation

Answer: "Hukukun genel ilkeleri" ulusal hukuk sistemlerinde ortak olan ve uluslararası alana aktarılabilir nitelikteki kuralları (res judicata, iyi niyet vb.) kapsarken; "uluslararası hukukun genel ilkeleri" (egemen eşitlik, devletlerin sürekliliği vb.) doğrudan uluslararası hukuk düzeninin kendi yapısından türetilir.

Answer

Hukukun genel ilkeleri, ulusal hukuk sistemlerindeki ortak kuralların uluslararası hukuka aktarılmasıyken; uluslararası hukukun genel ilkeleri doğrudan uluslararası sistemden doğan kurallardır.
Doğru cevap olan seçenek, hukukun genel ilkelerinin temel niteliğini en doğru şekilde tanımlamaktadır. Uluslararası Adalet Divanı Statüsü'nün 38/1-c maddesinde geçen ifade, temel olarak ulusal (iç) hukuk sistemlerinde (Roma hukuku kökenli ilkeler dahil) yerleşik olan ve uluslararası toplumun yapısına uygun olduğu ölçüde uluslararası hukuka aktarılan 'ortak hukuk paydalarını' (res judicata, estoppel, iyi niyet vb.) anlatır. Öte yandan, 'uluslararası hukukun genel ilkeleri' tabiri, ulusal hukuktan aktarılmayan, doğrudan devletlerarası ilişkilerin doğasından veya teamüllerden doğan (devletlerin egemen eşitliği, iç işlerine karışmama vb.) ilkeleri ifade eder ve teknik olarak 38/1-c kapsamında değil, teamül (38/1-b) kapsamında değerlendirilir.

Step-by-Step Solution

1
UAD Statüsü Madde 38/1-c hükmünü analiz et.
Bu madde 'medeni milletlerce kabul edilmiş hukukun genel ilkeleri'ni asli kaynak olarak belirler.
Kaynağın hukuki statüsünü ve kapsamını netleştirmek gerekir.
2
Kavramsal ayrımı yap: Hukukun Genel İlkeleri vs. Uluslararası Hukukun Genel İlkeleri.
İlk grup ulusal hukuktan aktarılır (transpozisyon), ikinci grup ise uluslararası hukukun kendi doğasından (egemenlik gibi) gelir.
Hard seviyedeki sorularda bu teknik ayrım belirleyicidir.
3
Uygulanma şartlarını ve hiyerarşiyi değerlendir.
Hukukun genel ilkeleri asli kaynaktır, uygulanması için ex aequo et bono gibi özel rıza gerektirmez ve doğrudan 'non-liquet' (hukuk yokluğu) durumunu engeller.
Diğer seçeneklerin neden yanlış olduğunu kavramsal olarak teyit etmek için gereklidir.

Key Concept

Hukukun Genel İlkelerinin Kaynağı ve Transpozisyonu

Hints

1
UAD Statüsü 38. maddeyi hatırlayın; antlaşmalar, teamül ve genel ilkeler aynı grupta (asli kaynaklar) yer alır.
2
Bir kuralın 'ulusal hukuktan aktarılması' (transpozisyon) ile 'uluslararası sistemin kendisinden doğması' arasındaki farkı düşünün.
3
Egemen eşitlik bir ulusal hukuk ilkesi midir yoksa uluslararası sistemin bir gereği midir? Bu ayrım doğru cevaba götürecektir.

Practice More

Uluslararası hukukun kaynakları arasındaki hiyerarşi ve Jus Cogens kurallarının bu hiyerarşideki yerini inceleyen soruları çözebilirsiniz.

Alternative Method

Eğer seçeneklerde 'birincil/asli' veya 'ikincil/yardımcı' ayrımı varsa, 38. maddedeki sıralamayı (a, b, c bentleri asli; d bendi yardımcı) kontrol ederek yanlışları eleyebilirsiniz.
Estimated Time:2m 30s
Question 3Question →

Uluslararası hukukta hakların kullanılması ve hukuki yükümlülüklerin yerine getirilmesi sürecinde; tarafların dürüst, makul ve sadakatle hareket etmesini öngören, ulusal hukuk sistemlerinden uluslararası hukuka aktarılmış olan temel ilke aşağıdakilerden hangisidir?

Show answer & explanation

Answer: İyiniyet (Bona fides)

Answer

İyiniyet (Bona fides) ilkesi, uluslararası hukukun asli kaynaklarından biri olan hukukun genel ilkeleri kapsamında değerlendirilir.
İyiniyet (Bona fides) ilkesi, ulusal hukuk sistemlerinde kabul görmüş ve uluslararası hukuka aktarılmış olan, hakların kullanımında dürüstlük ve sadakati emreden temel bir hukuk ilkesidir. Uluslararası Adalet Divanı Statüsü'nün 38/1−c38/1-c maddesinde belirtilen 'hukukun genel ilkeleri' kapsamında asli kaynak olarak kabul edilir.

Step-by-Step Solution

1
Soru kökündeki temel kavramı analiz et.
"Dürüstlük", "makuliyet" ve "sadakat" kavramlarının hukuk sistemlerindeki karşılığı belirlenir.
Hukuki terimlerin anlamını bilmek doğru kaynağa yönlendirir.
2
Kavramın uluslararası hukuk kaynakları içindeki yerini belirle.
İyiniyet (Bona fides), UADUAD Statüsü Madde 38/1−c38/1-c uyarınca "hukukun genel ilkeleri" arasında sayılır.
Uluslararası hukukun asli kaynaklarının kapsamını netleştirmek gerekir.
3
Diğer seçeneklerle karşılaştırma yap.
Hakkaniyet ve nisfet gibi kavramların özel rıza gerektirdiği, doktrin ve yargı kararlarının ise yardımcı kaynak olduğu teyit edilir.
Çeldiricileri eleyerek kesin sonuca ulaşılır.

Key Concept

İyiniyet (Bona fides) ilkesi

Hints

1
Bu ilke hem Medeni Kanun'da hem de uluslararası sözleşmelerin yorumlanmasında (Ahde Vefa ile birlikte) karşımıza çıkar.
2
Dürüstlük ve sadakatle hareket etmek anlamına gelen Latince kökenli terimi hatırlayın.

Practice More

İyiniyet ilkesinin Viyana Antlaşmalar Hukuku Sözleşmesi'ndeki (Madde 26 ve 31) yerini inceleyebilirsiniz.
Estimated Time:45s
Question 4Question →

Uluslararası hukuk uyuşmazlıklarının çözümünde, bir tarafın geçerli bir hukuki gerekçesi olmaksızın diğer tarafın mal varlığı veya emeği üzerinden haksız bir kazanım elde etmesini engelleyen ve ulusal hukuk sistemlerinin çoğunda ortak olarak kabul edildiği için uluslararası hukuk alanına aktarılan temel ilke aşağıdakilerden hangisidir?

Show answer & explanation

Answer: Sebepsiz zenginleşme

Answer

Uluslararası hukuka iç hukuk sistemlerinden aktarılan ve haksız kazanımı engelleyen ilke 'Sebepsiz Zenginleşme' ilkesidir.
Sebepsiz zenginleşme, 'hiç kimsenin başkasının zararına haksız yere zenginleşemeyeceği' yönündeki evrensel hukuk anlayışını temsil eder. Bu ilke, ulusal hukuk sistemlerinde yer alan ortak bir kural olduğu için UAD Statüsü'nün 38/1-c maddesi uyarınca uluslararası hukukun asli kaynaklarından biri olarak kabul edilir ve uyuşmazlıklardaki hukuki boşlukları doldurmak amacıyla kullanılır.

Step-by-Step Solution

1
Uluslararası Adalet Divanı (UAD) Statüsü'nün 38/1-c maddesini analiz et.
Bu maddenin 'medeni milletlerce kabul edilmiş hukukun genel ilkeleri'ni asli bir kaynak olarak saydığı görülür.
Genel ilkelerin kaynağını ve hukuki statüsünü belirlemek için gereklidir.
2
Soru kökündeki 'hukuki gerekçesiz mal varlığı artışının iadesi' tanımını değerlendir.
Bu tanımın iç hukukta (örneğin Türk Borçlar Kanunu) 'Sebepsiz Zenginleşme' kurumuna karşılık geldiği saptanır.
Hukuki kavramın adını belirlemek için teknik terim analizi yapılır.
3
Bu ilkenin uluslararası hukuktaki işlevini (transpozisyon) kontrol et.
Uluslararası yargı organlarının, antlaşma veya teamül bulunmayan boşluk durumlarında bu tip iç hukuk ilkelerini 'hukukun genel ilkeleri' adı altında uyguladığı sonucuna varılır.
Kavramın uluslararası hukuk sistemindeki yerini doğrulamak için gereklidir.

Key Concept

Hukukun Genel İlkeleri ve Transpozisyon

Hints

1
Bu ilke, 'hiç kimse sahip olduğundan fazlasını devredemez' veya 'kimse kendi davasının yargıcı olamaz' gibi iç hukuktan gelen prensiplerle aynı gruptadır.
2
UAD Statüsü madde 38'de sayılan kaynaklar arasından, özellikle ulusal mahkemelerin ortaklaşa uyguladığı kuralları düşünün.
3
Bir tarafın haksız yere mal edinmesini önleyen bu kavram, Türk Borçlar Hukuku'nun da temel dayanaklarından biridir.

Practice More

UAD Statüsü madde 38/2'de yer alan 'ex aequo et bono' (hakkaniyet ve nisfet) kavramının uygulama şartlarını tekrar gözden geçirin.
Estimated Time:50s
Question 5Question →

Bir uluslararası tahkim mahkemesi, önüne gelen sınır aşan bir çevre kirliliği uyuşmazlığında, taraflar arasında uyuşmazlığa uygulanabilecek geçerli bir uluslararası antlaşma hükmü veya bağlayıcı bir uluslararası teâmül (yapılageliş) kuralı tespit edememiştir. Davacı devlet, mahkemenin uyuşmazlığı çözümsüz bırakamayacağını (*non-liquet* yasağı) belirterek, uygar milletlerce iç hukuk sistemlerinde ortaklaşa kabul edilen 'hakkın kötüye kullanılması yasağı' kuralının doğrudan uyuşmazlığa uygulanmasını talep etmiştir. Davalı devlet ise, bu kuralın antlaşma veya teâmül kuralı olmadığını, dolayısıyla uyuşmazlığa uygulanmasının ancak tarafların açık rızasıyla hakkaniyet ve nisfet (*ex aequo et bono*) çerçevesinde mümkün olabileceğini ileri sürmüştür.

Uluslararası Adalet Divanı Statüsü'nün 38. maddesi ve uluslararası hukukun kaynakları hiyerarşisi dikkate alındığında, mahkemenin bu iddialar karşısında hukuken izlemesi gereken yol aşağıdakilerden hangisinde en doğru şekilde ifade edilmiştir?

Show answer & explanation

Answer: 'Hakkın kötüye kullanılması yasağı' hukukun genel ilkelerinden biri olarak asli bir hukuk kaynağıdır; mahkeme, hakkaniyet ve nisfet kararı vermek için aranan özel rızaya ihtiyaç duymaksızın bu kuralı uyuşmazlığa doğrudan ve tek başına uygulamalıdır.

Answer

Hakkın kötüye kullanılması yasağının asli bir kaynak olan hukukun genel ilkeleri kapsamında değerlendirilip, hakkaniyet rızası aranmaksızın doğrudan ve bağlayıcı olarak uygulanması gerektiğini ifade eden seçenektir.
Uluslararası Adalet Divanı Statüsü Madde 38/1-c uyarınca 'uygar milletlerce kabul edilen hukukun genel ilkeleri' asli bir uluslararası hukuk kaynağıdır. Bu ilkelerin en temel işlevi, antlaşma ve teâmül kuralı bulunmayan hallerde mahkemenin davayı çözümsüz bırakmasını (non-liquet) engellemektir. Bu ilkeler asli kaynak olduğundan, uygulanmaları için tarafların Madde 38/2'de düzenlenen 'ex aequo et bono' (hakkaniyet ve nisfet) yetkisi vermesine ihtiyaç yoktur.

Step-by-Step Solution

1
Uyuşmazlıktaki eksikliği tespit etme
Olayda antlaşma ve teâmül kurallarının (birinci ve ikinci asli kaynaklar) bulunmadığı görülmüştür.
Mahkemenin hangi hukuk kaynağına başvurması gerektiğini hiyerarşik veya sırasal olarak belirlemek için.
2
Davacının dayandığı kaynağın hukuki niteliğini belirleme
'Hakkın kötüye kullanılması yasağı', UAD Statüsü Madde 38/1-c kapsamında 'uygar milletlerce kabul edilen hukukun genel ilkeleri' arasında yer alır ve asli bir kaynaktır.
Bu kaynağın yardımcı mı asli mi olduğunu ve tek başına karar dayanağı olup olamayacağını netleştirmek için.
3
Davalının argümanını değerlendirme ve hakkaniyet kuralı ile karşılaştırma
Davalının iddia ettiği gibi 'ex aequo et bono' (hakkaniyet ve nisfet) Madde 38/2'de düzenlenir ve tarafların özel rızasını gerektirir. Ancak hukukun genel ilkelerinin uygulanması için böyle bir özel rızaya gerek yoktur.
Genel ilkeler ile hakkaniyet ve nisfet kavramları arasındaki usuli rıza farkını ortaya koymak için.
4
Sentez ve sonuç
Mahkeme, non-liquet'e (çözümsüzlük) düşmemek için asli kaynak olan hukukun genel ilkelerini tarafların özel rızası olmadan re'sen uygulamalıdır.
Uluslararası yargıda adaletin sağlanması ve uyuşmazlıkların çözümsüz bırakılmaması ilkesinin gereği olarak.

Key Concept

Hukukun Genel İlkelerinin Asli Kaynak Niteliği ve Hakkaniyetten Farkı
Question 6Question →

Uluslararası Adalet Divanı (UAD) Statüsü'nün 38. maddesinin 1. fıkrasının (c) bendinde yer alan "hukukun genel ilkeleri", uluslararası hukukun asli kaynaklarından biri olarak kabul edilmektedir. Bu kaynak, özellikle antlaşma ve teamül kurallarının yetersiz kaldığı durumlarda hukuk boşluklarının doldurulması ve yargıcın hüküm vermekten kaçınmasının (non-liquet) önlenmesi açısından kritik öneme sahiptir.

Hukukun genel ilkelerinin kaynağı ve uygulanabilirliği göz önüne alındığında, aşağıdakilerden hangisi bu kaynak türüne ilişkin doğru bir ifadedir?

Show answer & explanation

Answer: Bu ilkeler, çeşitli ulusal hukuk sistemlerinde ortak olarak bulunan ve uluslararası hukuk alanına da aktarılabilen kurallardır.

Answer

Hukukun genel ilkeleri, ulusal hukuk sistemlerinde ortak olarak bulunan ve uluslararası hukuk alanına aktarılabilen kurallardır.
Hukukun genel ilkeleri, ulusal hukuk sistemlerinin çoğunda ortak olarak benimsenen ve uluslararası hukukun yapısına uygun olduğu ölçüde bu alanda da uygulanan kurallardır. Örneğin 'hiç kimse kendi davasının yargıcı olamaz' veya 'kesin hüküm' ilkeleri iç hukuktan uluslararası hukuka taşınmış genel ilkelerdir.

Step-by-Step Solution

1
UAD Statüsü Madde 38/1-c kapsamını analiz et.
Bu bendin "medeni milletlerce kabul edilen genel hukuk ilkelerini" kapsadığı görülür.
Uluslararası hukukun kaynak hiyerarşisini ve türlerini belirlemek için temel dayanaktır.
2
Kaynağın kökenini ve doğasını belirle.
Bu ilkelerin temelinin uluslararası teamüllerden ziyade, modern hukuk sistemlerinin ortak paydasında (res judicata, estoppel, ahde vefa gibi) yattığı anlaşılır.
Hukukun genel ilkelerini, uluslararası teamül (yapılageliş) hukukundan ayıran temel fark budur.

Key Concept

Hukukun genel ilkeleri, uluslararası hukukun antlaşma ve teamül dışındaki üçüncü asli kaynağıdır ve temelini ulusal hukuk sistemlerindeki ortak prensiplerden alır.

Practice More

UAD Statüsü Madde 38'deki kaynak hiyerarşisini ve yardımcı kaynakların (doktrin/yargı kararları) bağlayıcılık düzeyini tekrar ediniz.
Estimated Time:1m 30s
Question 7Question →

Uluslararası Adalet Divanı (UAD) Statüsü'nün 38. maddesinde uluslararası hukukun asli kaynakları arasında sayılan "hukukun genel ilkeleri"ne örnek teşkil eden kavram aşağıdakilerden hangisidir?

Show answer & explanation

Answer: Kesin hüküm (Res judicata) ilkesi

Answer

Uluslararası hukukun asli kaynaklarından biri olan hukukun genel ilkelerine örnek olarak 'Kesin hüküm (Res judicata)' ilkesi gösterilmelidir.
Kesin hüküm (res judicata) ilkesi, bir uyuşmazlığın yetkili bir mahkemece karara bağlandıktan sonra aynı konuda tekrar dava açılamayacağını ifade eder. Bu ilke, dünya genelindeki hemen her ulusal hukuk sisteminde kabul görmüş temel bir prensip olduğu için uluslararası hukukta da 'hukukun genel ilkeleri' başlığı altında asli kaynak kabul edilir.

Step-by-Step Solution

1
Uluslararası Adalet Divanı Statüsü Madde 38'in incelenmesi
Maddede asli kaynaklar; antlaşmalar, teamüller ve hukukun genel ilkeleri olarak belirtilmiştir.
Hukuk kaynağının hiyerarşik yerini belirlemek için temel referans noktasıdır.
2
Hukukun genel ilkelerinin niteliğinin belirlenmesi
Bu ilkeler, ulusal hukuk sistemlerinde ortak olan ve uluslararası uyuşmazlıklara da uygulanabilen temel hukuk kurallarıdır.
Kaynağın tanımını yaparak seçeneklerle eşleştirmeyi sağlar.
3
Seçeneklerin analiz edilmesi
Kesin hüküm (res judicata), iyi niyet (good faith) gibi kavramlar bu kategoriye girerken; yargı kararları ve doktrin yardımcı kaynaktır.
Doğru örneği yanlış kaynak türlerinden ayırt etmek için gereklidir.

Key Concept

Uluslararası hukukun asli kaynakları ve hukukun genel ilkeleri ayrımı

Hints

1
UAD Statüsü Madde 38'deki hiyerarşiyi hatırlayın; asli kaynaklar ilk üç sırada sayılır.
2
Yargı kararları ve doktrin her zaman yardımcı kaynak statüsündedir.

Practice More

Uluslararası antlaşmalar ile teamül hukuku arasındaki farkları inceleyen sorulara göz atabilirsiniz.
Estimated Time:45s
Question 8Question →

Uluslararası Adalet Divanı (UAD) Statüsü’nün 38. maddesinin 1. fıkrasının (c) bendinde düzenlenen "medeni milletlerce kabul edilmiş hukukun genel ilkeleri" ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Show answer & explanation

Answer: Bir uyuşmazlığa hukukun genel ilkelerinin uygulanabilmesi için uyuşmazlık taraflarının Divan'a Statü'nün 38/2. maddesi kapsamında özel bir yetki vermiş olması şarttır.

Answer

Uyuşmazlık taraflarının Divan'a özel yetki vermesi şartı, Statü'nün 38/1(c) maddesindeki 'hukukun genel ilkeleri' için değil, 38/2. maddesindeki 'hakkaniyet ve nisfet' (ex aequo et bono) kuralı için bir ön koşuldur.
Hukukun genel ilkeleri, Uluslararası Adalet Divanı Statüsü'nün 38/1 maddesi uyarınca asli bir hukuk kaynağıdır. Bir mahkemenin asli hukuk kaynaklarını uygulaması için tarafların her bir dava için ayrı bir rıza (özel yetki) vermesine gerek yoktur. Tarafların açık rızasının gerektiği durum, Statü'nün 38/2. maddesinde düzenlenen 'hakkaniyet ve nisfet' (ex aequo et bono) çerçevesinde karar verilmesidir.

Step-by-Step Solution

1
UAD Statüsü Madde 38'in yapısını analiz et.
38/1 maddesi uyuşmazlıklara uygulanacak hukuk kaynaklarını (antlaşma, teamül, genel ilkeler, yardımcı kaynaklar) sayarken; 38/2 maddesi tarafların rızasıyla başvurulabilecek hakkaniyet yetkisini düzenler.
Kaynağın uygulanma şartlarını belirlemek için Statü'deki yerini tespit etmek gerekir.
2
Hukukun genel ilkelerinin uygulanma şartını kontrol et.
Hukukun genel ilkeleri (38/1-c) bir asli kaynaktır ve mahkeme tarafından tarafların ek bir rızasına gerek duyulmadan doğrudan uygulanır.
Asli kaynakların uygulanması mahkemenin doğal yetkisi dahilindedir.
3
Hakkaniyet ve nisfet ile olan farkı ayırt et.
Tarafların rızası (ex aequo et bono yetkisi) sadece 38/2 için gereklidir; genel ilkeler bu şarttan muaftır.
KPSS düzeyindeki sorularda bu iki kavram arasındaki rıza farkı en temel ayırt edici noktadır.

Key Concept

Hukukun Genel İlkeleri ile Hakkaniyet ve Nisfet Ayrımı

Hints

1
UAD Statüsü Madde 38'deki asli ve yardımcı kaynaklar ayrımına odaklanın.
2
Hukukun genel ilkeleri ile 'hakkaniyet ve nisfet' (ex aequo et bono) arasındaki usul farkını hatırlayın.
3
Mahkeme, taraflar aksini istemedikçe asli kaynakları kendiliğinden uygular; ancak hukuk dışı bir kritere başvurmak için özel izin ister.

Practice More

Jus cogens kuralları ile hukukun genel ilkeleri arasındaki hiyerarşik ilişkiyi inceleyebilirsiniz.
Estimated Time:1m 30s
Question 9Question →

Uluslararası Adalet Divanı (UAD) Statüsü’nün 38. maddesinin 1. fıkrasının (c) bendinde düzenlenen “hukukun genel ilkeleri”ne ilişkin aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Show answer & explanation

Answer: Uluslararası hukukta antlaşma ve teamül kuralları ile hiyerarşik olarak aynı seviyede yer alan asli bir hukuk kaynağıdır.

Answer

Hukukun genel ilkeleri, uluslararası hukukun antlaşmalar ve teamül ile birlikte kabul edilen üç asli kaynağından biridir.
Uluslararası Adalet Divanı Statüsü’nün 38. maddesi, uluslararası hukukun kaynaklarını sayarken antlaşmalar, teamül ve hukukun genel ilkelerini 'asli kaynaklar' olarak nitelendirir. Bu üç kaynak arasında hukuki bir hiyerarşi bulunmaz; yani bir genel ilke, bir antlaşma hükmü gibi uyuşmazlığın çözümünde doğrudan ve bağlayıcı şekilde kullanılabilir.

Step-by-Step Solution

1
UAD Statüsü Madde 38'in incelenmesi
Maddenin ilk üç bendinde (a, b, c) sayılan antlaşmalar, teamül ve genel ilkelerin asli kaynak olduğu belirlenir.
Uluslararası hukukun hangi kaynaklarının bağlayıcı olduğunu tespit etmek için temel dayanak bu maddedir.
2
Hukukun genel ilkelerinin niteliğinin analizi
Bu ilkelerin ulusal hukuk sistemlerinde (özel hukuk, ceza hukuku vb.) ortak olan ve uluslararası hukuka aktarılabilen prensipler olduğu anlaşılır.
Kaynağın içeriğini ve diğer kaynaklardan farkını ortaya koymak gerekir.
3
Seçeneklerin karşılaştırılması
Genel ilkelerin yardımcı kaynak olmadığı, uygulanması için tarafların özel rızasına (hakkaniyetten farklı olarak) ihtiyaç duymadığı ve asli nitelikte olduğu sonucuna varılır.
Kavramsal karışıklıkları gidererek doğru seçeneğe ulaşılır.

Key Concept

Hukukun genel ilkeleri, uluslararası hukukun bağımsız ve asli bir kaynağıdır; ulusal hukuktan uluslararası hukuka aktarılan 'pacta sunt servanda' veya 'res judicata' gibi temel prensipleri içerir.
Question 10Question →

Uluslararası Adalet Divanı (UAD) Statüsü'nün 38. maddesinde uluslararası hukukun asli kaynaklarından biri olarak sayılan "hukukun genel ilkeleri" ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Show answer & explanation

Answer: Ulusal hukuk sistemlerinde ortak olarak kabul edilen ve uluslararası alana aktarılan asli bir hukuk kaynağıdır.

Answer

Hukukun genel ilkeleri, ulusal hukuk sistemlerinde ortak olarak kabul edilen prensiplerin uluslararası hukuk alanına aktarılmasıyla oluşan asli bir kaynaktır.
Hukukun genel ilkeleri, UAD Statüsü'nün 38. maddesinde antlaşmalar ve teamül ile birlikte sayılan üç asli kaynaktan biridir. Bu ilkeler, devletlerin kendi iç hukuk sistemlerinde (örneğin medeni hukuk veya ceza hukuku) uyguladıkları 'iyi niyet', 'ahde vefa', 'yargılanmış dava' (res judicata) gibi evrensel prensiplerin uluslararası uyuşmazlıklara da uygulanmasını sağlar.

Step-by-Step Solution

1
Uluslararası Adalet Divanı Statüsü Madde 38/1-c hükmünü hatırlayın.
Bu madde 'medeni milletlerce kabul edilmiş hukukun genel ilkeleri'ni uluslararası hukukun bir kaynağı olarak tanımlar.
Kaynağın hukuki dayanağını ve tanımını belirlemek için gereklidir.
2
Kaynağın 'asli' mi yoksa 'yardımcı' mı olduğunu sınıflandırın.
38. maddenin ilk üç fıkrası (antlaşmalar, teamül, genel ilkeler) asli kaynakları, son fıkrası (yargı kararları, doktrin) yardımcı kaynakları gösterir.
Hukukun genel ilkelerinin hiyerarşik önemini anlamak için gereklidir.
3
Hakkaniyet ve nisfet kuralı ile olan ayrımı kontrol edin.
Hakkaniyet ve nisfet için tarafların özel rızası gerekirken, hukukun genel ilkeleri doğrudan uygulanabilir.
Sıklıkla karıştırılan bir kavramı eleyerek doğru cevaba ulaşmak için gereklidir.

Key Concept

Hukukun genel ilkeleri, uluslararası hukukun boşluklarını dolduran ve ulusal hukuk sistemlerindeki ortak ilkelerden beslenen asli bir kaynaktır.

Practice More

Hukukun genel ilkelerine örnek olarak 'Pacta Sunt Servanda' (Ahde Vefa) ve 'Non-liquet' (Hukukta boşluk olmaması) kavramlarını araştırabilirsiniz.
Estimated Time:45s
Question 11Question →

Uluslararası Adalet Divanı (UAD) Statüsü'nün 38. maddesinde düzenlenen "hukukun genel ilkeleri" kaynağı, uluslararası hukuk öğretisinde "uluslararası hukukun genel ilkeleri" (egemen eşitlik, müdahale etmeme vb.) kavramından teknik olarak ayrılmaktadır. Bu ayrım ve kaynağın yargısal süreçteki işlevi dikkate alındığında, hukukun genel ilkelerine ilişkin aşağıdaki ifadelerden hangisi bu kaynağın özgün hukuksal karakterini en doğru şekilde açıklamaktadır?

Show answer & explanation

Answer: Bu ilkeler, kökenini ulusal hukuk sistemlerinden alan ancak uluslararası hukuk düzenine aktarılmaya elverişli olan temel mantıksal kurallardır ve asli bir kaynak olarak, diğer kaynakların eksikliği durumunda yargıcın karar vermekten kaçınmasını engelleme işlevi görürler.

Answer

Hukukun genel ilkeleri, ulusal hukuk sistemlerinden uluslararası hukuk düzenine aktarılan (transposition), boşluk doldurma işlevi gören asli bir kaynaktır.
Doğru seçenek, hukukun genel ilkelerinin teknik tanımını tam olarak karşılamaktadır. Bu ilkeler, devletlerin iç hukuklarındaki ortak mantıksal ve teknik kuralların (örneğin iyi niyet, estoppel, res judicata) uluslararası sisteme 'aktarılması' yoluyla oluşur. Temel işlevi, uluslararası hukukta bir 'boşluk' (lacunae) olduğunda yargıcın hukuk kurallarına dayanarak karar vermeye devam edebilmesini sağlamaktır.

Step-by-Step Solution

1
Kaynağın kökenini belirle
Ulusal (domestik) hukuk sistemleri
Statü 38/1-c, devletlerin kendi iç hukuklarındaki ortak prensipleri kasteder.
2
Aktarılabilirlik (Transposition) kriterini incele
Uluslararası sistemin doğasıyla bağdaşma
Ulusal bir kural, ancak uluslararası yapıyla çelişmiyorsa aktarılabilir.
3
Hiyerarşik konumu saptama
Asli kaynak
Antlaşmalar ve teamüllerle birlikte Statü'nün ilk üç bendinde yer alır.
4
Temel işlevini tanımla
Boşluk doldurma (Gap-filling)
Antlaşma veya teamülün olmadığı durumlarda 'non-liquet' (karar verememe) durumunu engeller.

Key Concept

Hukukun Genel İlkelerinin Ulusal Kökenli ve Asli Kaynak Olma Niteliği

Hints

1
UAD Statüsü'nün 38. maddesindeki ilk üç bent (a, b, c) arasındaki farklara odaklanın.
2
Bu kaynağın 'uluslararası' değil, 'ulusal' hukuklardan türetilip türetilmediğini düşünün.
3
Yargıcın önündeki uyuşmazlığı çözecek bir teamül veya antlaşma bulamadığı 'boşluk' durumunu hayal edin.

Practice More

Uluslararası hukukun yardımcı kaynakları olan yargı kararları ve doktrinin asli kaynaklarla olan farklarını inceleyebilirsiniz.
Estimated Time:3m 0s
Question 12Question →

Uluslararası Adalet Divanı (UAD) Statüsü’nün 38. maddesinde, uluslararası uyuşmazlıkların çözümünde uygulanacak asli kaynaklar arasında 'medeni milletlerce kabul edilmiş hukukun genel ilkeleri'ne yer verilmiştir.

Buna göre, aşağıdakilerden hangisi uluslararası hukukta bir 'asli kaynak' olan hukukun genel ilkelerine örnek olarak gösterilebilir?

Show answer & explanation

Answer: Kesin hüküm ilkesi (Res judicata)

Answer

Kesin hüküm ilkesi (Res judicata), ulusal hukuk sistemlerinden uluslararası hukuka aktarılan ve asli kaynak sayılan bir hukukun genel ilkesidir.
Kesin hüküm ilkesi (Res judicata), medeni milletlerin iç hukuk sistemlerinde yer alan ve bir uyuşmazlığın nihai olarak çözüme kavuşturulmasını sağlayan evrensel bir kuraldır. UAD Statüsü 38. maddesi uyarınca bu tür ilkeler uluslararası hukukun asli kaynakları arasında kabul edilir.

Step-by-Step Solution

1
UAD Statüsü'nün 38. maddesindeki kaynaklar listesini hatırla.
Asli kaynaklar: Antlaşmalar, Teamül, Hukukun Genel İlkeleri. Yardımcı kaynaklar: Yargı kararları, Doktrin.
Soruda istenen 'asli kaynak' kategorisindeki 'hukukun genel ilkeleri'ni ayırt etmek için temel sınıflandırma gereklidir.
2
Hukukun genel ilkelerinin niteliğini analiz et.
Bu ilkeler, 'iyiniyet', 'kesin hüküm', 'hakkın kötüye kullanılması yasağı' gibi ulusal hukuklarda ortak olan kurallardır.
Seçenekler arasında bu tanıma uyan tek ifadeyi bulmak gerekir.
3
Yardımcı ve rızaya dayalı kaynakları ele.
İçtihat ve doktrin yardımcıdır; hakkaniyet ve nisfet ise ancak özel rıza ile uygulanır.
Kavramsal karışıklığı önleyerek doğru cevaba ulaşılır.

Key Concept

Hukukun Genel İlkeleri (Asli Kaynaklar)

Hints

1
UAD Statüsü 38. maddede asli kaynaklar ilk üç sırada sayılmıştır.
2
Yargı kararları ve doktrin, asli değil yardımcı kaynaklardır.

Practice More

Uluslararası hukukta asli ve yardımcı kaynaklar arasındaki hiyerarşiyi ve 'Jus Cogens' normların bu hiyerarşideki yerini inceleyebilirsiniz.
Estimated Time:45s
Question 13Question →

Uluslararası Adalet Divanı (UAD) Statüsü'nün 38/1-c maddesinde düzenlenen "medeni milletlerce kabul edilmiş hukukun genel ilkeleri" kaynağının işleyişi ve uluslararası hukuk sistemindeki yeri dikkate alındığında, aşağıdakilerden hangisi bu kaynağın hukuki niteliğine ilişkin yanlış bir tespittir?

Show answer & explanation

Answer: Bu ilkelerin uyuşmazlık çözümünde birincil dayanak noktası kılınabilmesi için, uyuşmazlık taraflarının Divan'a "hakkaniyet ve nisfet" (ex aequo et bono) temelinde hüküm kurma yetkisini rızalarıyla devretmiş olmaları şarttır.

Answer

Hukukun genel ilkelerinin uygulanması için tarafların 'hakkaniyet ve nisfet' yetkisi vermesi gerektiği yönündeki ifade yanlıştır; bu şart sadece Statü'nün 38/2. maddesi için geçerlidir.
Doğru yanıt olan seçenek, hukukun genel ilkelerinin uygulanmasını tarafların rızasına bağlayarak hatalı bir bilgi sunmaktadır. Uluslararası Adalet Divanı Statüsü’nün 38. maddesinin birinci fıkrasının (c) bendi uyarınca hukukun genel ilkeleri, antlaşmalar ve uluslararası teamül gibi uluslararası hukukun 'asli' kaynaklarından biridir. Divan, önüne gelen bir uyuşmazlığı çözerken bu ilkeleri doğrudan uygulama yetkisine sahiptir ve bunun için tarafların ayrıca rıza göstermesi gerekmez. Oysa tarafların rızası, Statü'nün 38. maddesinin ikinci fıkrasında düzenlenen 'hakkaniyet ve nisfet' (ex aequo et bono) temelinde karar verilmesi durumu için zorunlu bir ön koşuldur.

Step-by-Step Solution

1
UAD Statüsü Madde 38/1-c ve 38/2 arasındaki farkı analiz et.
38/1-c asli bir kaynaktır; 38/2 ise tarafların rızasına bağlı özel bir yetkidir.
Bu iki kavramın karıştırılması üst düzey uyuşmazlık çözümü sorularında en sık yapılan hatadır.
2
Hukukun genel ilkelerinin kaynağını ve işlevini değerlendir.
Kaynağı ulusal hukuklardır (transpozisyon), işlevi ise hukuk boşluklarını doldurmaktır (non-liquet engeli).
Bu ilkelerin uluslararası sisteme nasıl dahil olduğunu anlamak, niteliğini kavramak için gereklidir.
3
Asli ve yardımcı kaynak ayrımını kontrol et.
Antlaşma, teamül ve genel ilkeler asli; yargı kararı ve doktrin yardımcı kaynaktır.
Uluslararası hukukun kaynaklar hiyerarşisinde yanlış sınıflandırma yapılmasını önlemek için bu kontrol kritiktir.

Key Concept

Hukukun Genel İlkelerinin Asli Kaynak Niteliği ve Hakkaniyetten Ayrımı

Practice More

Uluslararası hukukta asli ve yardımcı kaynaklar arasındaki hiyerarşik ilişkiyi pekiştirmek için 'Jus Cogens' normlarının bu hiyerarşideki yerini inceleyiniz.
Estimated Time:2m 0s
Question 14Question →

Uluslararası hukukta bir devletin kendi beyanları veya tutarlı davranışları ile başkalarında uyandırdığı haklı güvene daha sonra aykırı davranmasını engelleyen prensip "hukukun genel ilkeleri" kapsamında değerlendirilir. Buna göre, "kimsenin kendi önceki davranışıyla çelişen bir iddiada bulunamayacağını" ifade eden bu ilke aşağıdakilerden hangisidir?

Show answer & explanation

Answer: Çelişkili davranma yasağı (Estoppel) ilkesi

Answer

Çelişkili davranma yasağı (Estoppel) ilkesi
Çelişkili davranma yasağı (Estoppel), ulusal hukuk sistemlerinde 'kimse kendi davranışına aykırı bir iddiada bulunamaz' (non concedit venire contra factum proprium) şeklinde yer alan ve uluslararası hukuka aktarılmış bir genel ilkedir. Bu ilke, devletlerin uluslararası ilişkilerinde iyiniyet ve dürüstlük kuralına uygun davranmalarını sağlar.

Step-by-Step Solution

1
Soruda tanımlanan durumun analiz edilmesi
Bir devletin kendi beyanına aykırı davranarak başkasını zarara uğratmasının engellenmesi amaçlanmaktadır.
Hukukun genel ilkeleri, ulusal hukuklardan uluslararası hukuka aktarılan ve uyuşmazlıklarda boşluk doldurmaya yarayan kurallardır.
2
Tanıma uygun terimin belirlenmesi
Bu durumun karşılığı Estoppel (çelişkili davranma yasağı) prensibidir.
Estoppel, dürüstlük kuralının bir yansıması olarak modern hukuk sistemlerinde kabul edilen genel bir ilkedir.

Key Concept

Hukukun Genel İlkeleri ve Estoppel

Hints

1
Bu ilke, iç hukuklardaki 'dürüstlük kuralı'nın uluslararası hukuktaki bir yansımasıdır.

Practice More

Uluslararası Adalet Divanı Statüsü'nün 38. maddesinde sayılan asli ve yardımcı kaynaklar arasındaki hiyerarşiyi inceleyiniz.
Estimated Time:45s
Question 15Question →

Uluslararası Adalet Divanı'nın (UAD) önüne gelen bir uyuşmazlıkta, mevcut antlaşma hükümleri ve teamül kuralları uyuşmazlığın çözümünde yetersiz kaldığında (hukuk boşluğu - lacunae), Divan'ın uyuşmazlığı karara bağlamaktan kaçınamayacağı (non-liquet yasağı) ilkesi çerçevesinde "hukukun genel ilkeleri"ne başvurulur.

Buna göre, Statü’nün 38/1-c maddesinde düzenlenen bu kaynağın yargısal süreçteki işleyişiyle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Show answer & explanation

Answer: Divan, bu kaynağı uyuşmazlığın esasına uygularken tarafların Statü'nün 38/2. maddesi kapsamında kendisine özel bir yetki vermesine ihtiyaç duymaz; zira bu ilkeler tarafların rızasından bağımsız olarak başvurulabilen asli bir hukuk kaynağıdır.

Answer

Uluslararası Adalet Divanı'nın hukukun genel ilkelerini uygulamak için tarafların özel bir rızasına (Hakkaniyet ve Nisfet yetkisine) ihtiyaç duymadığını ve bu kaynağın asli bir hukuk kaynağı olduğunu belirten ifade doğrudur.
Doğru ifade, hukukun genel ilkelerinin asli bir kaynak olduğunu ve uygulanması için tarafların Divan'a özel bir yetki (Ex Aequo et Bono yetkisi gibi) vermesine gerek olmadığını belirtmektedir. Uluslararası hukukta mahkemeler, antlaşma veya teamül kuralı bulamadıklarında uyuşmazlığı çözümsüz bırakamazlar (non-liquet yasağı). Bu boşluğu doldurmak için kullanılan genel ilkeler, devletlerin rızasından bağımsız olarak yargı organı tarafından doğrudan dikkate alınır.

Step-by-Step Solution

1
UAD Statüsü Madde 38'in yapısını analiz et.
Madde 38/1 (a, b, c) bentleri asli kaynakları (antlaşma, teamül, genel ilkeler); 38/1-d bendi yardımcı kaynakları; 38/2 ise tarafların rızasına bağlı olan Hakkaniyet ve Nisfet'i düzenler.
Kaynağın hukuki niteliğini ve hiyerarşideki yerini belirlemek için gereklidir.
2
Hukukun Genel İlkeleri ile Hakkaniyet ve Nisfet (Ex Aequo et Bono) arasındaki rıza farkını karşılaştır.
Genel ilkeler uyuşmazlığın çözümünde Divan tarafından doğrudan uygulanabilirken (asli kaynak), Hakkaniyet ve Nisfet için tarafların Divan'a bu konuda açıkça yetki vermesi şarttır.
En sık yapılan kavramsal hatayı (rıza gerekliliği) ayırt etmek için gereklidir.
3
Non-liquet yasağı ile kaynağın işlevini ilişkilendir.
Divan, hukukta bir boşluk olduğu gerekçesiyle karar vermekten kaçınamaz. Bu boşluğu doldurmak için kullandığı asli araç hukukun genel ilkeleridir.
Kaynağın neden 'asli' ve 'gerekli' olduğunu anlamak için gereklidir.

Key Concept

Hukukun Genel İlkelerinin Asli Kaynak Niteliği ve Rıza Şartı

Practice More

UAD Statüsü Madde 38'deki asli ve yardımcı kaynaklar ayrımını bir tablo üzerinde inceleyerek rıza gerektiren 'Hakkaniyet' kavramıyla farklarını not ediniz.
Estimated Time:2m 0s
Question 16Question →

Uluslararası hukukun asli kaynakları arasında yer alan "hukukun genel ilkeleri" (UADUAD Statüsü Madde 38/1−c38/1-c), oluşum süreci ve dayandığı temel bakımından uluslararası teamül (yapılageliş) hukukundan farklı bir niteliğe sahiptir. Buna göre, hukukun genel ilkelerini uluslararası teamül hukukundan ayıran temel karakteristik özellik aşağıdakilerden hangisidir?

Show answer & explanation

Answer: Dünyadaki farklı hukuk sistemlerinde (iç hukukta) ortak olarak kabul edilen prensiplerin uluslararası alana aktarılmasıyla oluşması

Answer

Dünyadaki farklı hukuk sistemlerinde (iç hukukta) ortak olarak kabul edilen prensiplerin uluslararası alana aktarılmasıyla oluşması
Doğru seçenek, hukukun genel ilkelerinin özgün niteliğini vurgulamaktadır. Bu kaynak, uluslararası antlaşma veya teamülün uyuşmazlığı çözmekte yetersiz kaldığı durumlarda (lacuna), devletlerin iç hukuk sistemlerinde yer alan ve uluslararası hukuka uyarlanmaya müsait genel hukuk prensiplerinin yargıç tarafından kullanılmasını sağlar. Bu süreç, kuralların ulusal hukuktan uluslararası hukuka aktarılması (transpozisyon) esasına dayanır.

Step-by-Step Solution

1
UAD Statüsü Madde 38/1−c38/1-c kapsamını analiz et.
Bu madde, 'medeni milletlerce kabul edilen hukukun genel ilkeleri'ni asli bir kaynak olarak tanımlar.
Kaynağın tanımı ve uluslararası yargıdaki yerini anlamak için temel yasal dayanak budur.
2
Hukukun genel ilkelerinin kökenini incele.
Bu ilkeler, devletlerin kendi iç hukuk düzenlerinde yer alan (örneğin; iyi niyet, kesin hüküm, kimse kendi davasının yargıcı olamaz gibi) ortak esaslardır.
Bu kaynağı uluslararası teamülden ayıran en büyük fark 'ulusal hukuk kökenli' olmasıdır.
3
Uluslararası teamül ile karşılaştır.
Teamül, devletlerin 'uluslararası' alandaki uygulamalarından doğarken; genel ilkeler 'ulusal' alandaki ortaklıktan doğar.
İki kaynağın ayırt edici niteliğini belirlemek için oluşum süreçleri kıyaslanmalıdır.

Key Concept

Hukukun Genel İlkelerinin Kaynağı ve Transpozisyon (Aktarılabilirlik) İlkesi

Hints

1
Bu kaynağın isminde geçen 'genel' ifadesi, sadece devletlerarası değil, her türlü hukuk sisteminde geçerli olan kuralları çağrıştırır.
2
UAD Statüsü'ndeki 'medeni milletler' ifadesi, bu ilkelerin devletlerin kendi iç hukuk düzenlerindeki ortak paydadan geldiğine işaret eder.
3
Teamül kuralları 'uluslararası pratikten' doğarken, genel ilkeler 'ulusal hukuk mantığından' uluslararası hukuka ödünç alınır.

Practice More

Uluslararası hukukta 'iyi niyet' (bona fides) ve 'kesin hüküm' (res judicata) gibi kavramların bu başlık altındaki uygulamalarını inceleyebilirsiniz.
Estimated Time:1m 30s
Question 17Question →

Uluslararası Adalet Divanı (UAD) Statüsü’nün 3838. maddesinde düzenlenen kaynaklar hiyerarşisi ve uygulama usulleri dikkate alındığında; "hukukun genel ilkeleri" ile "hakkaniyet ve nisfet" (ex aequo et bono) kavramlarının hukuki niteliğine ilişkin aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Show answer & explanation

Answer: Hukukun genel ilkeleri uluslararası hukukun asli (birincil) kaynakları arasında yer alırken; hakkaniyet ve nisfet ilkesinin uygulanabilmesi için tarafların bu yönde açık rızasının bulunması zorunludur.

Answer

Hukukun genel ilkeleri uluslararası hukukun asli kaynakları arasında yer alırken, hakkaniyet ve nisfet kuralının uygulanabilmesi için uyuşmazlık taraflarının bu yönde açık rızası gereklidir.
Doğru ifade olan yargı, Uluslararası Adalet Divanı Statüsü’nün 3838. maddesindeki ayrımı net bir şekilde ortaya koymaktadır. Hukukun genel ilkeleri (pacta sunt servanda, res judicata gibi), antlaşma ve teamül ile birlikte uluslararası hukukun üç asli kaynağından biridir ve yargıç tarafından uyuşmazlığın esasına doğrudan uygulanabilir. Buna karşın hakkaniyet ve nisfet (exex aequoaequo etet bonobono), yargıcın katı hukuk kurallarına bağlı kalmaksızın, adalet ve hakkaniyet duygusuna göre karar vermesi yetkisidir ve bu yetkinin kullanılabilmesi için tarafların Divan'a bu yönde açıkça izin vermesi (Statu¨Statü mm. 38/238/2) bir ön koşuldur.

Step-by-Step Solution

1
UAD Statüsü'nün 38/138/1. maddesini analiz et.
Antlaşmalar, teamül ve hukukun genel ilkelerinin "asli kaynak" olarak tanımlandığı tespit edilir.
Yargıcın bir uyuşmazlığı karara bağlarken doğrudan uygulamakla yükümlü olduğu kaynakları belirlemek için.
2
UAD Statüsü'nün 38/238/2. maddesini analiz et.
Hakkaniyet ve nisfet (ex aequo et bono) ilkesinin ancak tarafların kabul etmesi halinde uygulanabileceği belirlenir.
Bu kaynağın asli kaynaklardan farkını ve uygulama şartını anlamak için.
3
İki kavramı uygulama zorunluluğu açısından karşılaştır.
Hukukun genel ilkelerinin re'sen (asli kaynak olarak) uygulanabildiği, hakkaniyetin ise rızaya bağlı olduğu sonucuna ulaşılır.
Doğru seçeneği belirleyen temel hukuki ayrımı yapmak için.

Key Concept

Asli Kaynaklar vs. Hakkaniyet ve Nisfet Ayrımı
Question 18Question →

Uluslararası hukuk uyuşmazlıklarında; tarafları, konusu ve dayandığı hukuki sebepleri aynı olan bir uyuşmazlığın, yetkili bir yargı organı tarafından karara bağlanıp kesinleşmesinden sonra aynı taraflar arasında yeniden dava konusu yapılamayacağını ifade eden temel hukuk ilkesi aşağıdakilerden hangisidir?

Show answer & explanation

Answer: Kesin hüküm (Res judicata)

Answer

Kesin hüküm (Res judicata) ilkesi, bir davanın karara bağlanıp kesinleşmesiyle uyuşmazlığın sona erdiğini ve aynı konuda tekrar dava açılamayacağını ifade eder.
Kesin hüküm ilkesi, yargısal bir karar verildikten sonra uyuşmazlığın nihai olarak çözüldüğünü varsayar. Bu ilke, hukuki güvenliği sağlamak ve aynı uyuşmazlığın sonsuza dek tekrar edilmesini önlemek amacıyla uluslararası hukukta bir genel hukuk ilkesi olarak kabul edilir.

Step-by-Step Solution

1
Soruda tanımlanan hukuki durumu analiz et.
"Kesinleşmiş yargı kararı", "aynı taraflar" ve "yeniden dava açma yasağı" unsurları tespit edildi.
Bu unsurlar, yargısal sürecin nihai etkisini tanımlayan kavramın ayırt edici özellikleridir.
2
Tespit edilen unsurları hukukun genel ilkeleri ile eşleştir.
Bu tanımın uluslararası hukukta "Kesin hüküm" (ResRes judicatajudicata) kavramına karşılık geldiği belirlendi.
Hukukun genel ilkeleri, ulusal hukuklardaki ortak prensiplerin uluslararası alana taşınmasıyla oluşur ve bu ilke tüm gelişmiş hukuk sistemlerinde mevcuttur.

Key Concept

Kesin hüküm (ResRes judicatajudicata), uluslararası hukukun asli kaynaklarından biri olan hukukun genel ilkeleri kapsamında yer alan bir usul kuralıdır.

Hints

1
Bu ilke, hukuk sistemlerinde istikrarı sağlamak amacıyla karara bağlanmış bir konunun tekrar açılmasını yasaklar.
2
İsmi Latince 'karara bağlanmış mesele' anlamına gelen bir terimden türetilmiştir.
3
UAD Statüsü 38/1−c38/1-c maddesinde belirtilen 'hukukun genel ilkeleri' arasında en sık örneklendirilen yargısal usul kurallarından biridir.

Practice More

Uluslararası hukukta benzer diğer bir ilke olan 'İtirazın Engellenmesi' (Estoppel) kavramını inceleyebilirsiniz.
Estimated Time:45s
Question 19Question →

Uluslararası Adalet Divanı önüne gelen hukuki bir uyuşmazlıkta, olaya uygulanacak herhangi bir uluslararası antlaşma hükmü veya uluslararası teâmül (yapılageliş) kuralı bulunmaması durumunda, hakimin davayı çözümsüz bırakmaması (non-liquet yasağı) esastır. Divan, böyle bir hukuk boşluğunu doldurmak ve uyuşmazlığı karara bağlamak için Statüsü'nün 38. maddesinde belirtilen asli kaynaklardan birine başvurur.

Buna göre, metinde özellikleri belirtilen ve uyuşmazlıkların çözümünde başvurulan bu asli uluslararası hukuk kaynağı aşağıdakilerden hangisidir?

Show answer & explanation

Answer: Hukukun genel ilkeleri

Answer

Hukukun genel ilkeleri
Uluslararası Adalet Divanı (UAD) Statüsü'nün 38. maddesine göre, mahkemenin uygulayacağı asli kaynaklar sırasıyla; uluslararası antlaşmalar, uluslararası teamül ve medeni milletlerce kabul edilen hukukun genel ilkeleridir. Bir hukuki uyuşmazlıkta olaya uygulanacak somut bir antlaşma veya teamül kuralı yoksa, hakim 'hukukta boşluk var' diyerek yargılamaktan kaçınamaz (non-liquet yasağı). Bu tür durumlarda hakim, asli bir kaynak olan 'hukukun genel ilkelerine' (örneğin ahde vefa, iyi niyet, kesin hüküm) başvurarak boşluğu doldurur ve uyuşmazlığı karara bağlar.

Step-by-Step Solution

1
Soru kökündeki temel problemi ve aranan niteliği belirlemek.
Soruda, antlaşma ve teamül kuralı bulunmadığında davayı çözümsüz bırakmamak (non-liquet) için başvurulan 'asli' kaynak sorulmaktadır.
Aranan kaynağın statüsünü (asli veya yardımcı) ve işlevini (boşluk doldurma) doğru tespit etmek, seçenekleri kolayca elemeyi sağlar.
2
Uluslararası Adalet Divanı Statüsü Madde 38'deki hukuk kaynaklarını sınıflandırmak.
Antlaşmalar, teamül ve hukukun genel ilkeleri asli kaynaklardır. Yargı kararları ve doktrin ise yardımcı kaynaklardır.
Bu ayrım yapıldığında, yardımcı kaynak olan yargı kararları ve doktrin seçenekleri doğrudan elenir.
3
Kalan seçenekler arasından boşluk doldurucu asli kaynağı tespit etmek.
Hakkaniyet ve nisfet ancak tarafların açık rızasıyla uygulanabilir. Antlaşma ve teamül boşluğunu doğrudan doldurarak hakimin davayı karara bağlamasını sağlayan asli kaynak hukukun genel ilkeleridir.
Hukukun genel ilkeleri, uluslararası hukuk düzeninde ortaya çıkan yasal boşlukları doldurmak ve adaleti sağlamak için Divan tarafından doğrudan başvurulan temel bir asli kaynaktır.

Key Concept

Uluslararası Hukukun Asli Kaynakları ve Non-liquet Yasağı
Question 20Question →

Uluslararası Adalet Divanı Statüsü'nün 38. maddesinde belirtilen; uyuşmazlıkların çözümünde antlaşma veya teamül kuralı bulunmaması halinde "hukuk yokluğu" (non-liquet) durumunu önlemek amacıyla başvurulan, ulusal hukuk sistemlerinde ortak olarak kabul görmüş prensipleri ifade eden hukuk kaynağı aşağıdakilerden hangisidir?

Show answer & explanation

Answer: Hukukun genel ilkeleri

Answer

Hukukun genel ilkeleri
Hukukun genel ilkeleri, uluslararası hukukun üç asli kaynağından biridir ve ulusal hukuk sistemlerinde ortak olarak bulunan hukuki prensiplerin uluslararası düzleme taşınmasıyla oluşur. Bu ilkeler, yazılı bir antlaşma veya genel bir teamül kuralı bulunmadığında, yargıcın 'karar vermekten kaçınmasını' (non-liquet) engellemek için kullanılan tamamlayıcı kurallardır.

Step-by-Step Solution

1
Uluslararası Adalet Divanı (UAD) Statüsü'nün 38. maddesi incelenmelidir.
Bu madde, uluslararası hukukun kaynaklarını antlaşmalar, teamül, hukukun genel ilkeleri (asli kaynaklar) ile yargı kararları ve öğreti (yardımcı kaynaklar) olarak sıralar.
Hangi kaynağın hangi kategoride olduğunu belirlemek sorunun çözümündeki ilk adımdır.
2
Hukukun genel ilkelerinin tanımı ve işlevi analiz edilmelidir.
Bu ilkeler, 'iyi niyet' (bona fides), 'kesin hüküm' (res judicata) ve 'ahde vefa' (pacta sunt servanda) gibi ulusal hukuk sistemlerinde ortak olan prensiplerdir.
Soruda vurgulanan 'ulusal hukuk sistemlerinde ortak kabul görmüş' ifadesi doğrudan bu kaynağa işaret eder.
3
Hukuk yokluğu (non-liquet) kavramı ile ilişki kurulmalıdır.
Hâkim, önüne gelen uyuşmazlıkta antlaşma veya teamül bulamazsa, hukukun genel ilkelerine başvurarak uyuşmazlığı çözmek zorundadır.
Hukukun genel ilkelerinin temel fonksiyonu, uluslararası hukuktaki boşlukları doldurarak yargıcın karar vermekten kaçınmasını engellemektir.

Key Concept

Hukukun Genel İlkeleri ve Asli Kaynaklar

Hints

1
UAD Statüsü Madde 38'deki asli ve yardımcı kaynak ayrımına odaklanın.
2
Ulusal hukuklarda (medeni milletlerce) ortak olan prensiplerin uluslararası hukuk boşluklarını nasıl doldurduğunu düşünün.

Practice More

Uluslararası Adalet Divanı'nın Statüsü'nün 38. maddesini tam metin olarak inceleyerek asli ve yardımcı kaynaklar arasındaki farkları tablolaştırın.
Estimated Time:1m 0s
Page 1 / 2Next
Hukukun Genel İlkeleri Practice Questions — KPSS Uluslararası İlişkiler | Examkin