Examkin

Question

Difficulty: HardKanser Epidemiyolojisi ve Karsinogenez

Kanser epidemiyolojisi ve tarama stratejileri kapsamında, tümör belirteçlerinin (tumor markers) klinik kullanımı ve etkinliği ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

  1. Siroz zemininde gelişebilecek hepatosellüler karsinomun erken saptanması amacıyla, yüksek riskli gruplarda Alfa-Fetoprotein (AFP) ve ultrasonografi ile periyodik tarama önerilirAnswer
  2. B
    Karsinoembriyonik antijen (CEA), kolorektal kanser için yüksek duyarlılığa sahip olduğundan genel popülasyon taramasında (screening) tercih edilen bir yöntemdir
  3. C
    CA-125 düzeyinin yıllık takibi, postmenopozal kadınlarda over kanserine bağlı mortaliteyi azalttığı kanıtlandığı için rutin tarama programlarına dahil edilmiştir
  4. D
    CA 19-9, pankreas kanseri şüphesi olan hastalarda tanı koydurucu (diagnostik) değeri en yüksek olan ve biyopsi gerekliliğini ortadan kaldıran belirteçtir
  5. E
    Prostat Spesifik Antijen (PSA), prostat dokusuna değil prostat kanserine özgül olduğundan, benign prostat hiperplazisinde yükselmesi beklenmez

Answer

Siroz zemininde gelişebilecek hepatosellüler karsinomun erken saptanması amacıyla, yüksek riskli gruplarda Alfa-Fetoprotein (AFP) ve ultrasonografi ile periyodik tarama önerilir
Doğru seçenek, kanser epidemiyolojisinde 'yüksek risk grubu taraması' kavramına mükemmel bir örnektir. Hepatosellüler karsinom (HCC) riski sirozlu hastalarda yıllık %1-4 civarındadır. Bu nedenle, genel popülasyona önerilmese de, sirozlu hastalarda (ve bazı kronik HBV taşıyıcılarında) 6 ayda bir AFP ve Ultrasonografi ile tarama yapılması, tümörün erken (küratif tedavi edilebilir) aşamada yakalanmasını sağlar ve önerilen standart yaklaşımdır.

Step-by-Step Solution

1
Tümör belirteçlerinin (tumor markers) temel kullanım alanlarını hatırla.
Çoğu tümör belirteci (CEA, CA-125, CA 19-9) düşük özgüllükleri nedeniyle genel popülasyon taramasında DEĞİL, tedavi yanıtı takibinde veya nüks izleminde kullanılır.
Tarama testlerinin yüksek duyarlılık ve özgüllüğe sahip olması ve mortaliteyi azalttığının kanıtlanması gerekir.
2
Yüksek riskli gruplar için istisnaları değerlendir.
Sirozlu hastalar hepatosellüler karsinom (HCC) için çok yüksek risk altındadır.
Bu grupta abdominal USG ile birlikte AFP bakılması, HCC'nin erken evrede yakalanmasını sağlayarak sürvi avantajı sunabilir.
3
Diğer seçeneklerdeki yaygın yanlış bilgileri (misconceptions) ele.
CEA, CA-125 ve CA 19-9 tarama testi değildir. PSA ise kansere özgü değildir.
Bu belirteçlerin yanlış kullanımı gereksiz invaziv işlemlere ve anksiyeteye yol açar.

Key Concept

Tümör belirteçleri genellikle 'tarama' (screening) için değil, 'takip' (monitoring) için kullanılır. Ancak AFP, yüksek riskli siroz hastalarında tarama amaçlı kullanılan istisnai bir örnektir.

Hints

1
Tümör belirteçlerinin (Marker) çoğu 'tanı' veya 'tarama' için değil, tedaviye yanıtın izlenmesi (takip) için daha değerlidir.
2
Genel popülasyon taraması ile 'yüksek risk grubu' taramasını ayırt etmelisin. Sirozlu bir hasta karaciğer kanseri için 'yüksek risk' grubundadır.

Practice More

Meme kanseri tarama yöntemlerini (Mamografi, MRI, USG) ve yaş gruplerına göre önerileri inceleyiniz.
Estimated Time:2m 0s
Rate this question

Topics

Kanser Epidemiyolojisi ve Karsinogenez

More questions from this topic