42 yaşında diyabetik bir erkek hasta, gastrik boşalmada gecikme ve kronik bulantı şikayetleri nedeniyle yaklaşık 3 aydır düzenli olarak metoklopramid kullanmaktadır. Hastada son zamanlarda jinekomasti, galaktore (meme başından süt gelmesi) ve libido kaybı şikayetleri gelişmiştir. Bu hastada gözlenen klinik tablonun gelişiminden sorumlu olan temel mekanizma aşağıdakilerden hangisidir?
- Tuberoinfundibuler yolaktaki reseptörlerinin blokajı sonucu gelişen hiperprolaktinemiAnswer
- BSerotonin reseptör blokajına bağlı gelişen hormonal sekresyon değişikliği
- CMuskarinik reseptörlerinin antagonize edilmesi sonucu oluşan sempatik aktivite artışı
- DPeriferik dokularda androjen reseptörlerinin doğrudan bloke edilmesi
- EHipotalamik dopaminerjik nöronların aşırı uyarılması sonucu GnRH salınımının baskılanması
Answer
Tuberoinfundibuler yolaktaki dopaminerjik reseptörlerinin blokajı sonucu gelişen hiperprolaktinemi
Metoklopramid, hem periferik hem de santral etkili bir dopamin reseptör antagonistidir. Kan-beyin engelini geçerek hipofiz ön lobundaki tuberoinfundibuler yolakta bulunan reseptörlerini bloke eder. Fizyolojik olarak dopamin, prolaktin salınımını baskılayan ana faktördür (Prolactin Inhibiting Factor). Bu baskılayıcı etkinin ortadan kalkması sonucu plazma prolaktin düzeyleri artar (hiperprolaktinemi). Hiperprolaktinemi ise erkeklerde jinekomasti, galaktore ve libido kaybı; kadınlarda ise amenore ve galaktoreye yol açar.
Step-by-Step Solution
Key Concept
Metoklopramid gibi kan-beyin engelini geçen antagonistleri, tuberoinfundibuler yolak üzerinden hiperprolaktinemiye neden olabilirler.
Alternative Method
Benzer şikayetleri olan bir hastada eğer Parkinson gibi bir komorbidite varsa, kan-beyin engelini geçme eğilimi çok düşük olan 'Domperidon' tercih edilerek bu yan etkiler minimalize edilebilir.
Estimated Time:1m 15s