Examkin

Question

Difficulty: Very hardİlaç Etkileşimleri ve İstenmeyen Etkiler

4545 yaşında romatoid artrit tanılı kadın hasta, haftalık 1515 mg düşük doz metotreksat ve günlük folik asit tedavisi almaktadır. İdrar yolu enfeksiyonu nedeniyle bir hafta önce trimetoprim-sülfametoksazol (160/800160/800 mg, 2×12 \times 1) tedavisine başlanan hastada; yaygın oral ülserler, ateş ve boğaz ağrısı gelişmiştir. Yapılan laboratuvar incelemesinde derin nötropeni ve trombositopeni (pansitopenipansitopeni) saptanmıştır. Bu klinik tabloya neden olan ilaç etkileşiminin temel mekanizması ve gelişen istenmeyen etkinin sınıflandırması aşağıdakilerden hangisidir?

  1. Sülfonamidlerin metotreksatın tübüler sekresyonunu yarışmalı olarak inhibe etmesi ve her iki ilacın dihidrofolat redüktaz üzerindeki aditif etkisine bağlı gelişen Tip A advers reaksiyonAnswer
  2. B
    Sülfonamidlerin CYP3A4 enzimini indüklemesi sonucu metotreksatın toksik metabolitlerinin birikimiyle ilişkili Tip B advers reaksiyon
  3. C
    Metotreksatın renal eliminasyonunun sülfonamidler tarafından artırılması sonucu gelişen dozdan bağımsız Tip A advers reaksiyon
  4. D
    Sülfonamidlerin metotreksatın plazma proteinlerine bağlanma oranını artırarak serbest fraksiyonu azaltmasına bağlı gelişen Tip B advers reaksiyon
  5. E
    İlaçların gastrointestinal sistemde birbirine bağlanarak şelasyon oluşturması ve emilimlerinin bozulması sonucu gelişen Tip A advers reaksiyon

Answer

Sülfonamidlerin metotreksatın tübüler sekresyonunu yarışmalı olarak inhibe etmesi ve her iki ilacın dihidrofolat redüktaz üzerindeki aditif etkisine bağlı gelişen Tip A advers reaksiyon
Bu klinik tablo, metotreksatın hem renal klirensinin sülfonamidler tarafından azaltılması (farmakokinetik etkileşim) hem de trimetoprim ile aynı enzim olan dihidrofolat redüktazı baskılaması (farmakodinamik etkileşim) sonucu oluşur. Metotreksatın sitotoksik etkileri doza bağımlı olarak arttığı için bu durum Tip A (artmış) reaksiyon olarak sınıflandırılır.

Step-by-Step Solution

1
Kullanılan ilaçların ve gelişen yan etkinin tanımlanması
Metotreksat (antifolat) ve Trimetoprim-Sülfametoksazol etkileşimi; oral ülser ve pansitopeni metotreksat toksisitesini gösterir.
Hastanın klinik tablosu (stomatit ve kemik iliği baskılanması) metotreksatın sitotoksik etkilerinin artışıyla uyumludur.
2
Farmakokinetik etkileşimin analiz edilmesi
Sülfonamidler, zayıf asit yapısındaki metotreksat ile aynı taşıyıcı sistemleri (OAT1/OAT3) kullanarak renal tübüler sekresyonu yarışmalı olarak inhibe eder ve metotreksat plazma düzeyini artırır.
Metotreksatın ana eliminasyon yolu böbreklerdir ve eliminasyonun bozulması toksisite riskini belirgin artırır.
3
Farmakodinamik etkileşimin analiz edilmesi
Hem metotreksat hem de trimetoprim, dihidrofolat redüktaz (DHFR) enzimini inhibe eder. İki ilacın birlikte kullanımı bu enzim üzerinde aditif/sinerjik bir baskılanma oluşturur.
Aynı enzimi hedefleyen ilaçlar farmakodinamik olarak birbirinin etkisini güçlendirir.
4
Advers reaksiyon sınıflandırmasının yapılması
Gelişen tablo, ilacın bilinen farmakolojik etkisinin (DHFR inhibisyonu) bir uzantısıdır ve dozla ilişkilidir; bu nedenle Tip A (Augmented/Artmış) reaksiyondur.
Tip A reaksiyonlar öngörülebilir ve doz bağımlıyken, Tip B reaksiyonlar öngörülemez ve idiyosinkratiktir.

Key Concept

Metotreksat-Sülfonamid etkileşimi hem farmakokinetik (sekresyon inhibisyonu) hem de farmakodinamik (DHFR inhibisyonu) düzeyde gerçekleşen ve hayatı tehdit eden pansitopeniye yol açabilen Tip A bir advers etkidir.

Practice More

Benzer bir mekanizmayla penisilinlerin de metotreksatın renal tübüler sekresyonunu engelleyerek toksisiteyi artırabileceğini unutmayınız.
Estimated Time:2m 0s
Rate this question

Topics

İlaç Etkileşimleri ve İstenmeyen Etkiler

More questions from this topic