Hormonlar

Kilo kaybı, diyabet, steatore ve safra kesesi taşları ile karakterize bir klinik tablo ile başvuran hastada pankreatik $D$ hücrelerinden köken alan bir kitle (somatostatinoma) saptanmıştır. Somatostatinin hem insülin hem de glukagon salınımını güçlü bir şekilde inhibe ettiği bilinmektedir. Bu hastada gözlenen hiperglisemi tablosunda, hepatositlerdeki fruktoz 2,6-bisfosfat ($F-2,6-BP$) düzeyleri ve ilgili regülatör enzimlerin durumuyla ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Midenin antrum bölgesinde yer alan $G$ hücrelerinden salgılanan, paryetal hücrelerden hidroklorik asit ($HCl$) salgılanmasını ve mide mukozasının büyümesini uyaran temel hormon aşağıdakilerden hangisidir?

Tiroid hormonlarının hücresel etki mekanizması incelendiğinde, tiroid hormon reseptörlerinin ($TR$) diğer birçok nükleer reseptörden farklı olarak ligand yokluğunda bile hedef DNA dizilerine ($TRE$) bağlı kaldığı görülmektedir. Buna göre, $T_3$ hormonunun reseptöre bağlanmasıyla birlikte gerçekleşen ve gen transkripsiyonunun uyarılmasıyla sonuçlanan temel moleküler değişim aşağıdakilerden hangisidir?

Tiroid hormonlarının hücresel etki mekanizması, plazmada taşınma özellikleri ve biyosentez süreçleri düşünüldüğünde, aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Polikistik Over Sendromu (PKOS) tanısı alan, klinik tablosunda hirsutizm, akne ve oligomenore izlenen 22 yaşındaki bir kadın hastanın biyokimyasal tetkiklerinde over kaynaklı androstenedion ve testosteron düzeylerinde belirgin artış saptanmıştır. Over teka hücrelerinde steroidogenez yolağının androjen üretimi lehine hızlanmasına ve hiperandrojenizme neden olan temel moleküler mekanizma aşağıdakilerden hangisidir?

Tiroit hormon reseptörleri ($TR$) ve retinoik asit reseptörleri ($RAR$) gibi Tip II nükleer reseptörler, steroid hormon reseptörlerinden farklı olarak ligand (hormon) yokluğunda da DNA üzerindeki spesifik 'hormon yanıt elemanlarına' ($HRE$) bağlı halde bulunurlar. Ligandın yokluğunda bu reseptörlerin hedef genlerin transkripsiyonunu aktif olarak baskılamasını (represyon) ve gen bölgesindeki kromatinin kapalı/sıkı yapıda kalmasını sağlayan temel moleküler olay aşağıdakilerden hangisidir?

İnsülin direnci ve Tip 2 diyabet patofizyolojisinde, hepatik glukoz üretiminin (glukoneogenez) insülin tarafından yeterince baskılanamaması hiperglisemi gelişiminde kritik rol oynar. Normal fizyolojide insülin; fosfoenolpirüvat karboksikinaz ($PEPCK$) ve glukoz 6-fosfataz ($G6Pase$) gibi glukoneojenik enzimlerin gen ekspresyonunu baskılamak amacıyla FOXO1 (Forkhead box protein O1) transkripsiyon faktörünün nükleer aktivitesini regüle eder. İnsülin sinyal yolağı aktive olduğunda, FOXO1'i belirli serin/treonin kalıntılarından fosforilleyerek çekirdekten sitoplazmaya ihraç edilmesini ve böylece glukoneogenezin genetik düzeyde inhibisyonunu sağlayan temel efektör kinaz aşağıdakilerden hangisidir?

Adrenal medulladan salınan epinefrin ve norepinefrinin metabolizması sonucunda oluşan ve feokromositoma gibi durumların takibinde idrarda düzeyi ölçülen temel son ürün aşağıdakilerden hangisidir?

Tiroid folikül lümeninde gerçekleşen tiroid hormon sentezi sürecinde; iyodun oksidasyonu, tiroglobulin üzerindeki tirozin kalıntılarının iyodinasyonu (organifikasyon) ve iyodotirozinlerin birleşerek $T_3$ ile $T_4$ oluşturması (kenetlenme) basamaklarının tamamını katalizleyen temel enzim aşağıdakilerden hangisidir?

Hormonlar, hedef hücrelerde sinyal iletimini gerçekleştirmek için farklı ikincil haberci sistemlerini kullanırlar. Bazı hormonlar, plazma membranındaki reseptörlerine bağlandıklarında $G_q$ proteinini aktive ederek fosfolipaz C (PLC) aracılığıyla inozitol trifosfat ($IP_3$) ve diaçilgliserol (DAG) oluşumunu tetiklerler. Buna göre, aşağıdaki hormonlardan hangisi biyolojik etkilerini bu sinyal iletim yolağını kullanarak gerçekleştirir?

Endometriozis ve meme kanseri gibi patolojik durumlarda, doku düzeyinde lokal östrojen üretiminin artışı enflamatuvar süreçlerle tetiklenmektedir. Enflamatuvar bir mediyatör olan Prostaglandin $E_2$ ($PGE_2$), aşağıdaki enzimlerden hangisinin ekspresyonunu dokuya özgü farklı bir promotör (Promotör II) kullanımı üzerinden artırarak lokal östradiol düzeylerinin yükselmesine neden olur?

52 yaşında, uzun süreli malnütrisyon ve kronik alkol kullanımı öyküsü olan bir hastada kas krampları ve tetani bulguları saptanıyor. Yapılan laboratuvar incelemesinde serum kalsiyum düzeyi $7.1 \, mg/dL$ (Referans: $8.5-10.5$), paratiroid hormon ($PTH$) düzeyi ise $12 \, pg/mL$ (Referans: $10-65$) olarak bulunuyor. Mevcut hipokalsemiye rağmen $PTH$ düzeyinin beklenen kompansatuar artışı göstermemesine neden olan en olası biyokimyasal bozukluk aşağıdakilerden hangisidir?

$46,XY$ karyotipine sahip bir yenidoğan; ambigus genitalya ve inmemiş testis bulguları ile değerlendiriliyor. Biyokimyasal analizlerde bazal ve $hCG$ uyarısı sonrası testosteron ve dehidroepiandrosteron ($DHEA$) düzeyleri saptanma sınırının altında bulunurken; $17$-hidroksipregnenolon ve $17$-hidroksiprogesteron düzeyleri yaş normallerinin çok üzerinde saptanıyor. Hastada kan basıncı ve elektrolit düzeyleri normal sınırlarda olup, $ACTH$ stimülasyonuna kortizol yanıtının yeterli olduğu görülüyor. Bu klinik ve laboratuvar tablosuna neden olan moleküler mekanizma aşağıdakilerden hangisidir?

46,XY karyotipine sahip bir yenidoğanda dış genital yapıların dişi görünümünde olduğu, ancak puberte döneminde kas kitlesinde artış, ses kalınlaşması ve belirgin virilizasyon geliştiği gözlenmiştir. Bu klinik tabloya neden olan durum, aşağıdaki enzimatik dönüşümlerden hangisinin yetersizliği ile açıklanabilir?

Besin alımını takiben özellikle ince bağırsağın distal kısımları (ileum) ve kolonda yer alan L hücrelerinden sentezlenen; pankreastan glukoza bağımlı insülin salınımını artırırken, mide boşalmasını yavaşlatan ve glukagon sekresyonunu inhibe eden gastrointestinal hormon aşağıdakilerden hangisidir?

Adrenal kortekste steroid hormon sentezi, kolesterolün mitokondri içine taşınmasıyla başlar. Bu süreçte kolesterolün mitokondri dış membranından iç membranına transferini sağlayarak steroidogenezin hız kısıtlayıcı (limit) basamağında görev yapan protein aşağıdakilerden hangisidir?

Hipotalamus-hipofiz-adrenal aksın düzenlenmesinde, paraventriküler çekirdekten salınan kortikotropin salgılatıcı hormon ($CRH$), kortikotrop hücrelerde adenilat siklaz yolağını aktive ederek $ACTH$ sentezini uyarır. Ancak, stres yanıtında $CRH$ ile sinerjik etki göstererek $ACTH$ salınımını belirgin şekilde artıran ve hedef hücresinde fosfolipaz C ($PLC$) aktivasyonu üzerinden $IP_3/DAG$ yolunu kullanan bir diğer hipotalamik faktör bulunmaktadır. Bu regülatör faktör aşağıdakilerden hangisidir?

Bir yemek sonrasında mide lümeninde protein sindirim ürünlerinin (peptitler ve amino asitler) birikmesi ve mide duvarının gerilmesi sonucunda antrumdaki G hücrelerinden salınan, ardından paryetal hücreleri uyararak mide lümenine hidroklorik asit ($HCl$) salgılanmasını sağlayan temel hormon aşağıdakilerden hangisidir?

Hormonların çoğu kimyasal yapılarına ve çözünürlük özelliklerine uygun olarak ya hücre yüzeyindeki reseptörlere ya da hücre içi reseptörlere bağlanarak etki gösterirler. Amino asit türevi yapıda olmasına karşın, lipofilik karakteri sayesinde hedef hücrenin çekirdeğindeki reseptörüne bağlanarak protein sentezini indükleyen hormon aşağıdakilerden hangisidir?

45 yaşında bir erkek hasta, sık tekrarlayan peptik ülser şikayetleri ile başvuruyor. Yapılan gastroduodenal değerlendirmede, mide içeriğinin duodenuma geçişi sonrası oniki parmak bağırsağındaki lümen içi asiditenin ($pH < 4.5$) yeterince nötralize edilemediği saptanıyor. Normal fizyolojik süreçte bu asidik uyaranı algılayarak pankreas kanal hücrelerinden bikarbonattan zengin sıvı salgılanmasını uyaran temel hormonun salgılandığı hücre tipi ve bu hormonun hedef hücredeki temel ikincil habercisi aşağıdakilerin hangisinde doğru eşleştirilmiştir?