Solunum Sistemi Farmakolojisi

Akut astım atağı nedeniyle acil serviste salbutamol tedavisi alan bir hastada, bu ilacın hücresel ve sistemik etkileriyle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Şiddetli astım tanısı olan ve aynı zamanda orta-şiddetli atopik dermatiti bulunan bir hastanın tedavisinde; hem $IL-4$ hem de $IL-13$ sinyal iletimini, bu sitokinlerin ortak reseptör ünitesi olan $IL-4R \alpha$'ya bağlanarak inhibe eden biyolojik ajan aşağıdakilerden hangisidir?

Santral etkili bir antitussif olmasına rağmen kimyasal yapısı bakımından opioidlerle ilişkili olmayan, antikolinerjik yan etki profiline (ağız kuruluğu, görme bulanıklığı vb.) sahip olan ve yüksek dozlarda çocuklarda halüsinasyonlar ile irritabiliteye neden olabilen ilaç aşağıdakilerden hangisidir?

Glukokortikoidler, hedef hücrelerde gen ekspresyonunu üç temel mekanizma ile modüle ederler: Pozitif glukokortikoid yanıt elemanlarına ($GRE$) doğrudan bağlanarak gen uyarımı (trans-aktivasyon), transkripsiyon faktörleri ile protein-protein etkileşimi kurarak gen baskılanması (trans-represyon/kenetlenme) ve negatif glukokortikoid yanıt elemanlarına ($nGRE$) doğrudan bağlanarak gen baskılanması (doğrudan negatif transkripsiyon).

Buna göre, aşağıdakilerden hangisi aktive olmuş glukokortikoid reseptör kompleksinin **$nGRE$** dizilerine doğrudan bağlanarak transkripsiyonu baskılaması sonucu gelişen bir etkidir?

Bronşiyal astım tanısı ile takip edilen bir hastada, gece gelen semptomları önlemek ve uzun süreli bronkodilatasyon sağlamak amacıyla idame tedavisine eklenen, etki süresi yaklaşık 12 saat olan uzun etkili $\beta_2$ selektif agonisti (LABA) aşağıdakilerden hangisidir?

Bronşiyal astım ve kronik obstrüktif akciğer hastalığı ($KOAH$) tedavisinde kullanılan bir metilksantin türevi olan teofilin ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

32 yaşında erkek hasta, egzersizle tetiklenen nefes darlığı ve gece öksürükleri şikayetiyle başvuruyor. Yapılan değerlendirme sonucu orta şiddetli persistan astım tanısı konulan hastaya tedavi amacıyla inhale flutikazon başlanıyor. Bu ilacın hücre içinde glukokortikoid reseptörüne bağlandıktan sonra sentezini artırdığı ve fosfolipaz $A_2$ enzimini inhibe ederek antiinflamatuar etki gösterdiği bilinen protein aşağıdakilerden hangisidir?

$55$ yaşında kronik obstrüktif akciğer hastalığı (KOAH) tanısıyla oral teofilin tedavisi alan bir erkek hastaya, akut prostatit nedeniyle siprofloksasin reçete edilmiştir. Tedavinin $4$. gününde hastada ellerde titreme, çarpıntı ve ardından jeneralize tonik-klonik nöbet gelişmiştir. Bu hastadaki toksisite tablosunun gelişim mekanizması ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

$KOAH$ ve şiddetli astımı olan hastalarda, özellikle sigara dumanı ve oksidatif strese maruziyet sonucu gelişen kortikosteroid direncinin temel moleküler mekanizması; pro-inflamatuar genlerin transkripsiyonunun baskılanmasında (transrepresyon) kritik rol oynayan bir enzimin aktivitesindeki azalmadır. Kortikosteroidlerin anti-inflamatuar etkilerinden sorumlu olan ve aktive olmuş glukokortikoid reseptörü ($GR$) tarafından pro-inflamatuar gen promotörlerine çekilerek (rekrüite edilerek) histonlardaki asetil gruplarını uzaklaştıran ve kromatini yoğunlaştıran bu enzim aşağıdakilerden hangisidir?

Kronik obstrüktif akciğer hastalığı (KOAH) idame tedavisinde kullanılan tiotropyum, umeklidinyum ve glikopironyum gibi uzun etkili muskarinik reseptör antagonistleri (LAMA), bronş düz kaslarındaki post-sinaptik reseptörlere yüksek afinite ile bağlanarak bronkodilatasyon sağlarlar.

Aşağıdakilerden hangisi bu ilaçların bronş düz kas hücrelerinde oluşturduğu temel hücresel değişimdir?

Pulmoner arteriyel hipertansiyon ($PAH$) tedavisinde oral yolla kullanılan, kimyasal yapı olarak bir prostanoid olmamasına rağmen selektif olarak prostasiklin ($IP$) reseptörlerini uyararak vazodilatör ve antiproliferatif etkiler gösteren ve karaciğerde karboksilesteraz-1 enzimi ile aktif metabolitine dönüştürülen ilaç aşağıdakilerden hangisidir?

30 yaşında, aspirinle tetiklenen astımı olan bir hastanın tedavisine eklenen ve 5-lipoksijenaz enzimini inhibe ederek lökotrien sentezini durduran, ancak yan etki olarak hepatotoksisite riski nedeniyle karaciğer fonksiyon testlerinin takibi gereken ilaç aşağıdakilerden hangisidir?

60 yaşında, stabil Kronik Obstrüktif Akciğer Hastalığı (KOAH) tanısı olan bir hastanın idame tedavisinde semptom kontrolünü artırmak amacıyla tedaviye uzun etkili bir $\beta_2$ agonisti (LABA) olan salmeterol eklenmiştir. Bu ilacın bronş düz kaslarında oluşturduğu gevşeme mekanizmasıyla ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

32 yaşındaki kadın hasta, gece gelen öksürük ve hırıltı şikayetlerinin kontrolü amacıyla inhale kortikosteroid tedavisine ek olarak uzun etkili bir $\beta_2$ adrenerjik reseptör agonisti kullanmaya başlamıştır. Bu hastaya reçete edilen ilacın, yan zincirindeki belirgin hidrofobik karakteri sebebiyle lipid çift katmanında çözünerek reseptörün yakınındaki özel bir bağlanma alanına (ekso-site) tutunduğu, bu durumun ilacın reseptöre difüzyonunu yavaşlatarak etki başlangıcını geciktirdiği (15-20 dakika) bilinmektedir. Bu farmakolojik özelliklere sahip olan ve bu nedenle akut bronkospazmın acil tedavisinde kullanımı uygun olmayan ilaç aşağıdakilerden hangisidir?

Astım profilaksisi amacıyla tedavi planlanan bir hastada, araşidonik asit metabolizması üzerinden lökotrien sentezinde anahtar rol oynayan 5-lipoksijenaz enzimini inhibe ederek etki gösteren ilaç aşağıdakilerden hangisidir?

Astım ve $KOAH$ gibi kronik hava yolu hastalıklarının uzun dönemli kontrolünde (idame tedavisinde) en etkili anti-inflamatuar ajanlar olarak kabul edilen inhale kortikosteroidlerin temel etki mekanizması aşağıdakilerden hangisidir?

$8$ yaşındaki kız çocuk, hafif persistan astım ve eşlik eden mevsimsel alerjik rinit tanılarıyla takip edilmektedir. Tedaviye oral yoldan kullanılan ve sisteinil lökotrien $1$ ($CysLT_1$) reseptörlerini selektif olarak bloke eden bir ajanın eklenmesi planlanmıştır. Karaciğer fonksiyon testi takibi gerektirmeyen ve bu mekanizmayla etki gösteren ilaç aşağıdakilerden hangisidir?

Astım idame tedavisinde kullanılan modern inhale kortikosteroidler (örneğin flutikazon veya budesonid) ölçülü doz inhaler ile uygulandığında, cihazdan çıkan dozun yaklaşık $\%80-90$'lık büyük bir kısmı yutularak gastrointestinal sisteme geçer. Gastrointestinal kanaldan emilim gerçekleşmesine rağmen, bu hastalarda Cushing sendromu veya adrenal supresyon gibi sistemik yan etkilerin görülme riski oldukça düşüktür.

Yutulan bu ilaç fraksiyonunun sistemik toksisite yaratmamasının temel farmakokinetik nedeni aşağıdakilerden hangisidir?

$55$ yaşında, günde $1.5$ paket sigara içen ve kronik obstrüktif akciğer hastalığı ($KOAH$) nedeniyle stabilize oral teofilin tedavisi alan bir erkek hastaya, akut prostatit tanısıyla siprofloksasin reçete ediliyor. Tedavinin $3.$ gününde hastada jeneralize tonik-klonik nöbet ve ventriküler taşikardi gelişiyor. Bu hastada gözlenen klinik tablonun gelişiminden sorumlu olan en olası farmakokinetik ve farmakodinamik süreç aşağıdakilerden hangisidir?

$24$ yaşında, mevsimsel alerjik rinit ve hafif persistan bronşiyal astım tanılarıyla izlenen bir hastanın tedavisine inhale kortikosteroidin yanına oral bir ilaç eklenmiştir. Tedavinin ikinci haftasında hastada daha önce olmayan irritabilite, agresyon, kabus görme ve uyku bozuklukları gibi nöropsikiyatrik yan etkiler ortaya çıkmıştır. FDA tarafından hakkında ciddi nöropsikiyatrik olaylara dair "Kutulu Uyarı" (Boxed Warning) yayınlanan bu ilacın etki mekanizması aşağıdakilerden hangisidir?