Endokrin Sistem Fizyolojisi

Paratiroid hormon (PTH), vücut kalsiyum dengesini sağlamak amacıyla kemiklerden kalsiyum mobilizasyonunu artırırken böbreklerde iyon transportunu düzenler. Bu süreçte aktif vitamin D ($1,25\text{-(OH)}_2\text{-D}_3$) sentezi için gerekli olan $1\alpha\text{-hidroksilaz}$ enziminin regülasyonu kritik bir basamaktır. Plazma kalsiyum ve fosfat dengesi temel alındığında, renal $1\alpha\text{-hidroksilaz}$ enzim aktivitesinin düzenlenmesi ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Hormonların kimyasal yapıları; sentez süreçlerini, plazmadaki taşınma formlarını, yarı ömürlerini ve hedef hücrede uyardıkları sinyal iletim yollarını belirleyen temel unsurdur. Peptit yapıda olan, plazmada büyük oranda serbest (proteinlere bağlanmadan) taşınan ve plazma yarı ömrü yaklaşık $5-10$ dakika olan bir hormonun; hedef hücre membranında "intrinsi̇k" (kendinden) tirozin kinaz aktivitesine sahip bir reseptöre bağlandığı saptanmıştır. Buna göre, özellikleri tanımlanan bu hormonun uyardığı hücre içi sinyal iletim kaskadında aşağıdakilerden hangisinin yer alması beklenmez?

Adrenal korteks tabakalarının fonksiyonel özellikleri ve hormonal düzenlenme mekanizmaları değerlendirildiğinde; zona fasikulata tabakasının yaygın hasarına rağmen zona glomerulosa tabakasının yapısal ve fonksiyonel olarak korunduğu bir hastada, aşağıdaki laboratuvar bulgularından hangisinin saptanması en olasıdır?

Tiroid bezinin iyot metabolizması üzerindeki otoregülasyon mekanizmalarından biri olan Wolff-Chaikoff etkisinden 'kaçış' (escape) fenomeni, klinik olarak yüksek doz iyoda bağlı hipotiroidizmin neden genellikle geçici olduğunu açıklar. Bu kaçış sürecinde rol oynayan temel hücresel adaptasyon aşağıdakilerden hangisidir?

48 yaşında erkek hasta; karın ağrısı, yağlı dışkılama (steatore) ve safra kesesi taşları şikayetleriyle başvuruyor. Laboratuvar incelemesinde hafif hiperglisemi ($145 \text{ mg/dL}$) saptanırken, serum insülin ve glukagon düzeylerinin her ikisinin de belirgin derecede düşük olduğu görülüyor. Pankreasta D hücre kaynaklı bir tümör (somatostatinoma) saptanan bu hastada, salgılanan hormonun hem insülin hem de glukagon salınımını inhibe ettiği temel hücresel mekanizma aşağıdakilerden hangisidir?

Adrenal medulladan salınan epinefrinin yıkım sürecinde, öncelikle Katekol-O-metiltransferaz (COMT) enzimi aracılığıyla metillenmesi sonucu oluşan ve feokromositoma tanısında plazma veya idrar düzeyinin ölçülmesi yüksek tanısal değere sahip olan ara metabolit aşağıdakilerden hangisidir?

$4$ yaşında bir erkek çocuk, dış genital yapısında belirgin büyüme ve vücut kıllanmasında artış şikayetleri ile polikliniğe getiriliyor. Fizik muayenesinde kan basıncı $150/100$ mmHg (yaşına göre yüksek) olarak ölçülüyor. Laboratuvar incelemelerinde hipokalemi, metabolik alkaloz ve plazma renin aktivitesinde belirgin baskılanma saptanıyor. Bu klinik tabloya neden olan enzim eksikliği dikkate alındığında, hastadaki hipertansiyon ve hipokalemiden sorumlu olan ve plazma düzeyi artmış olan temel steroid aşağıdakilerden hangisidir?

32 yaşında bir kadın hasta; halsizlik, soğuğa tahammülsüzlük ve her iki memeden süt gelmesi (galaktore) şikayetleriyle başvuruyor. Yapılan laboratuvar tetkiklerinde plazma $TSH$ düzeyinin $120\ mIU/L$ (N: $0.4 - 4.0$), serbest $T_4$ düzeyinin ise $0.2\ ng/dL$ (N: $0.8 - 1.8$) olduğu saptanıyor. Hastanın prolaktin düzeyi ise normal referans aralığının 3 katı olarak ölçülüyor. Bu klinik tabloda saptanan hiperprolaktinemiye neden olan temel fizyolojik mekanizma aşağıdakilerden hangisidir?

Kronik lityum tedavisi alan bir hastada poliüri ve polidipsi şikayetleri gelişmesi üzerine yapılan tetkiklerde, plazma vazopressin (ADH) seviyesi yüksek saptanmış ancak uygulanan ekzojen desmopressin testine rağmen idrar ozmolaritesinde artış izlenmemiştir. Bu hastadaki idrar konsantrasyon defektine neden olan lityumun, böbrek toplama kanallarındaki ana hücrelerde (principal cells) doğrudan bozduğu hücresel basamak aşağıdakilerden hangisidir?

Paratiroid hormon (PTH), plazma iyonize kalsiyum konsantrasyonunu artırmak amacıyla kemik ve böbrek dokuları üzerinde bir dizi kompleks hücresel yanıtı tetikler. Bu hormonun hedef organlardaki etki mekanizmaları ve kalsiyum-fosfat homeostazındaki rolü ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Ön hipofiz hormonlarının çoğu hipotalamik serbestleştirici hormonlar tarafından uyarılırken, bir hormonun bazal salınımı hipotalamus tarafından salgılanan bir faktör aracılığıyla sürekli (tonik) olarak baskılanmaktadır. Bu hormon aşağıdakilerden hangisidir?

Adrenal medullanın kromaffin hücrelerinde gerçekleşen katekolamin sentez basamakları, bu basamakların hücresel lokalizasyonu ve salınan hormonların reseptör afiniteleri sonucu oluşan fizyolojik yanıtlar dikkate alındığında, aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Tiroid hormonlarının ($T_3$ ve $T_4$) vücuttaki genel metabolik etkileri ve karbonhidrat metabolizması üzerindeki spesifik rolleri değerlendirildiğinde, aşağıdakilerden hangisi bu hormonların fizyolojik etkilerinden biridir?

Adrenal medulla, embriyolojik ve fonksiyonel açıdan modifiye olmuş bir sempatik ganglion olarak kabul edilir. Buna göre, adrenal medulladaki kromaffin hücrelerinden kana katekolamin salınımını başlatan birincil uyaran aşağıdakilerden hangisidir?

Adrenal medulla kromaffin hücrelerinde gerçekleşen katekolamin sentezi ve depolanması sürecinde; ara ürünlerin sitozol ve vezikül (kromaffin granülü) arasındaki yer değişimi ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Tiroid hormon sentezinin ilk aşamasında, iyodun folikül hücreleri tarafından plazmadan aktif bir şekilde alınmasını (iyot tuzağı) sağlayan ve hücrenin bazal membranında yer alan taşıyıcı protein aşağıdakilerden hangisidir?

Tiroid hormonlarının ($T_3$ ve $T_4$) plazma konsantrasyonu fizyolojik sınırların üzerine çıktığında, bu hormonların ön hipofiz üzerindeki negatif geri bildirim (negatif feedback) etkisi sonucunda aşağıdakilerden hangisinin gerçekleşmesi beklenir?

Adrenal medulla fizyolojisi; hormon sentezindeki kompartmanlaşma, depolama mekanizmaları ve salınan ürünlerin hedef dokulardaki reseptör etkileşimleriyle karmaşık bir süreçtir. Bu sistemin moleküler ve fizyolojik işleyişiyle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Adrenal korteksin histolojik ve biyokimyasal özelliklerini inceleyen bir araştırmacı, bir grup hücrede $17\alpha$-hidroksilaz enziminin eksprese edilmediğini ancak aldosteron sentaz ($CYP11B2$) enziminin aktif olduğunu saptamıştır. Buna göre, bu hücrelerin bulunduğu tabaka ve bu tabakadaki hormonal sentezi doğrudan uyaran faktör aşağıdakilerin hangisinde birlikte verilmiştir?

Sempatik sinir sisteminin hormonal kolu olarak kabul edilen adrenal medulladan kana salınan epinefrin ve noradrenalin, 'savaş ya da kaç' tepkisi sırasında farklı dokularda spesifik yanıtlar oluşturur.

Bu iki katekolaminin fizyolojik kapasiteleri ve metabolik etkileri değerlendirildiğinde, epinefrini noradrenalinden ayıran temel fonksiyonel fark aşağıdakilerden hangisinde doğru ifade edilmiştir?