Parazitoloji

Sıtma şüphesiyle incelenen bir hastadan alınan periferik kan yaymasında; enfekte eritrositlerin büyümüş olduğu, sitoplazmalarında ince pembe noktalanmaların (Schüffner noktaları) bulunduğu ve amipsi hareketli trofozoit formlarının baskın olduğu gözlenmiştir. Bu hastada klinik iyileşme sağlandıktan aylar sonra ortaya çıkabilen relapslardan (nüks) sorumlu olan ve karaciğer hücrelerinde latent (uyku) fazda bekleyen parazit formu aşağıdakilerden hangisidir?

$4$ yaşındaki bir çocuk, dışkısında ve iç çamaşırında hareketli, taze haldeyken hıyar çekirdeğine benzeyen beyaz renkli segmentler görülmesi üzerine polikliniğe getiriliyor. Ailenin evde köpek beslediği ve çocuğun köpekle sıkı temasta olduğu öğreniliyor. Yapılan makroskobik incelemede segmentlerin proglottid olduğu, mikroskobik incelemede ise bu proglottidlerin içinde çok sayıda yumurta içeren paketlerin (egg capsules) bulunduğu görülüyor.

Bu klinik tabloya neden olan parazitin yaşam döngüsünde zorunlu ara konak olarak görev yapan canlı aşağıdakilerden hangisidir?

55 yaşında, 10 yıl önce geçirilmiş splenektomi öyküsü olan bir hasta; ani başlayan ateş, titreme, halsizlik ve sarılık şikayetleriyle başvuruyor. Fizik muayenesinde hepatomegali ve skleral ikter saptanıyor. Hastadan alınan periferik kan örneğinin Giemsa boyalı yaymasında, eritrositlerin içinde pigment içermeyen pleomorfik halka formları ve bazı eritrositlerde dörtlü tomurcuklanma gösteren "Maltız haçı" (tetrad) yapıları izleniyor. Bu klinik tablo ve laboratuvar bulguları temel alındığında, sorumlu parazit ve biyolojik özellikleri ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Savaş mağdurlarının kaldığı kalabalık bir mülteci kampında; yüksek ateş, şiddetli baş ağrısı ve gövdeden başlayarak ekstremitelere yayılan (yüz, avuç içi ve ayak tabanı hariç) makülopapüler döküntüleri olan çok sayıda hasta saptanıyor. Bu hastaların büyük çoğunluğunda yaygın vücut kaşıntısı olduğu ve ektoparazitlerin özellikle giysilerin dikiş yerlerinde yoğunlaştığı gözleniyor. Bu klinik tabloya ve salgına neden olan mikroorganizmanın ($Rickettsia$ $prowazekii$) insandan insana taşınmasında görev alan temel vektör aşağıdakilerden hangisidir?

Parazit-konak ilişkilerinde artropodların rolü ve parazitin bu canlılar içerisindeki biyolojik seyri dikkate alındığında; parazitin vektör organizma bünyesinde morfolojik bir gelişim veya değişim (metamorfoz) süreci geçirdiği, ancak sayısal bir artış (çoğalma) göstermediği biyolojik vektörlük tipi aşağıdakilerden hangisidir?

6 yaşında bir çocuk, kirpiklerinde yaklaşık iki haftadır devam eden şiddetli kaşıntı ve çapaklanma şikayetiyle polikliniğe getiriliyor. Biyomikroskobik muayenede kirpik diplerine sıkıca tutunmuş çok sayıda küçük, beyaz renkli yumurta (sirke) ve kirpikler arasında yavaş hareket eden, geniş vücutlu ve yengeç benzeri morfolojiye sahip ektoparazitler saptanıyor. Bu klinik tabloya neden olan en olası etken aşağıdakilerden hangisidir?

Güneydoğu Anadolu bölgesine yaptığı seyahatten üç ay sonra kolunda ağrısız, kenarları kabarık ve üzeri krutlu bir lezyon gelişen $28$ yaşındaki erkek hastadan alınan deri kazıntısı örneğinin Giemsa boyamasında, makrofajlar içerisinde kamçısız, oval parazit yapıları saptanmıştır. Bu hastadaki klinik tablo ve mikroskobik bulgular dikkate alındığında, etken parazitin vektör kum sineği (*Phlebotomus*) tarafından insana bulaştırılan enfektif formu aşağıdakilerden hangisidir?

38 yaşında erkek hasta, dışkısında yassı ve hareketli parazit parçaları görmesi şikayetiyle mikrobiyoloji polikliniğine başvurmuştur. Hastanın getirdiği parazit halkasının (gravid proglottid) mikroskobik incelemesinde, uterusun merkezi bir gövdeden çıkarak her bir tarafta ortalama $10$ adet (7-13 arası) lateral dal verdiği saptanmıştır. Bu hastanın klinik yönetimi ve risk faktörleri ile ilgili aşağıdakilerden hangisi en doğrudur?

Güneydoğu Asya'da uzun süreli çalışma öyküsü bulunan $38$ yaşında erkek hasta, bacaklarında tekrarlayan kızarıklık, ağrı ve giderek artan şişlik şikayetleri ile başvuruyor. Fizik muayenede inguinal lenfadenopati ve bacaklarda masif, gode bırakmayan ödem (elefantiyazis) saptanıyor. Bu hastada tanıyı kesinleştirmek amacıyla yapılacak olan periferik kan yayması için en uygun zamanlama ve aranması gereken form aşağıdakilerden hangisidir?

Tıbbi parazitolojide; parazitin yaşam döngüsünde zorunlu bir gelişim evresi olmayan, paraziti vücudunda herhangi bir biyolojik değişim (gelişme veya çoğalma) olmaksızın sadece pasif olarak bir yerden başka bir yere taşıyan canlılara verilen ad aşağıdakilerden hangisidir?

Trematodlar (yaprak solucanlar) morfoloji ve yaşam döngüleri açısından genel benzerlikler gösterseler de, bazı türler karakteristik biyolojik istisnalara sahiptir. Özellikle bulaş yolları ve yaşam döngüsündeki evrelerin varlığı, bu parazitlerin sınıflandırılmasında kritik öneme sahiptir. Aşağıdaki parazitlerden hangisi, yaşam döngüsünde metaserkarya evresi barındırmayan ve insana enfektif form olan serkerlerin deriden direkt penetrasyonu ile bulaşan bir trematoddur?

Parazitlerin yaşam döngüleri incelendiğinde, parazitin erişkin (matür) şekline ev sahipliği yapan veya parazitin seksüel (eşeyli) çoğalma evresinin gerçekleştiği canlı aşağıdakilerden hangisidir?

Kronik obstrüktif akciğer hastalığı (KOAH) alevlenmesi nedeniyle yüksek doz metilprednizolon tedavisi başlanan $65$ yaşındaki erkek hastada, tedavinin $10$. gününde ani gelişen karın ağrısı, yaygın purpurik deri lezyonları, hemoptizi ve dispne tablosu gelişmiştir. Hastanın kan kültüründe *Escherichia coli* ve *Klebsiella pneumoniae* üremesi saptanmıştır. Yapılan balgam incelemesinde hareketli parazit larvaları görülmüştür.

Bu klinik tabloya yol açan etkenin yaşam döngüsü ve laboratuvar tanısı ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Mısır seyahati dönüşü ağrısız terminal hematüri ve dizüri şikayetleriyle başvuran $28$ yaşındaki erkek hastanın yapılan sistoskopisinde mesane mukozasında "kum tanesi" manzarası veren granülomatöz lezyonlar izlenmiştir. İdrar sedimentinin mikroskobik incelemesinde terminal dikeni bulunan, operkulumu (kapakçığı) olmayan yumurtalar saptanmıştır.

Bu tabloya neden olan parazit ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Güneydoğu Asya'da (Malezya) saha araştırması yapan $34$ yaşındaki bir biyolog, Türkiye'ye döndükten kısa bir süre sonra her gün tekrarlayan ($24$ saatte bir), titreme ile yükselen ateş ve şiddetli baş ağrısı şikayetiyle acil servise başvuruyor. Fizik muayenede splenomegali saptanıyor. Periferik yaymada eritrositlerin boyutunun normal olduğu, bazı eritrositlerin içinde sitoplazmayı enine kateden 'bant formu' trofozoitler ve kaba pigment toplulukları gözleniyor. Parazitemi oranı $\%5$ olarak hesaplanan hastada kliniğin hızla sepsise doğru ilerlediği görülüyor. Bu hastada en olası etken aşağıdakilerden hangisidir?

Tıbbi parazitolojide; parazitin normal yaşam döngüsü ve ekolojisi içerisinde yer almadığı halde, belirli çevresel koşullar veya temas sonucu parazitle enfekte olan, ancak parazitin gelişimini tamamlayamadığı ve genellikle enfeksiyonu yeni bir konağa bulaştıramadığı 'enfeksiyon çıkmaz sokağını' ifade eden konak tipi aşağıdakilerden hangisidir?

Tıbbi parazitolojide zoonozlar, parazitin yaşam döngüsünü tamamlayabilmesi için ihtiyaç duyduğu konak türleri ve çevresel faktörlere göre sınıflandırılmaktadır. Yaşam döngüsünde birden fazla omurgalı konak türünün (ara ve son konak olarak) bulunması zorunlu olan, ancak biyolojik bir vektöre (omurgasız konak) gereksinim duyulmayan zoonoz tipi aşağıdakilerden hangisidir?

34 yaşında bir erkek hasta, Afrika seyahati sonrası yaklaşık iki haftadır devam eden tekrarlayan ateş, titreme ve halsizlik şikayetleriyle infeksiyon hastalıkları polikliniğine başvuruyor. Fizik muayenede splenomegali saptanıyor. Hastadan alınan periferik yaymanın Giemsa boyamasında eritrositlerin içinde "yüzük" (ring) formları ve karakteristik muz şeklinde gametositler izleniyor. Bu klinik tabloya neden olan parazitin insan için enfektif olan formu aşağıdakilerden hangisidir?

Tıbbi parazitolojide, bir artropodun paraziti sadece fiziksel olarak (örneğin kontamine ağız parçaları veya ekstremiteleri ile) taşıması ve parazitin bu canlı içerisinde herhangi bir morfolojik değişim veya sayısal artış göstermemesi durumu söz konusudur.

Buna göre, paraziti bir kaynaktan duyarlı konaka bu şekilde nakleden canlıyı tanımlayan en uygun kavram aşağıdakilerden hangisidir?

Çiğ sığır eti tüketme öyküsü olan $40$ yaşındaki erkek hastanın dışkısında hareketli halkalar saptanmıştır. Bu halkaların mikroskobik incelenmesinde uterusun orta kanaldan ayrılan lateral dal sayısının her bir tarafta $20$ adet olduğu görülmüştür. Bu parazit ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?